ۇلىتاۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا ۇكىمەت باسشىسى ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنتتىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, تۇرعىن ءۇي مەن كوممۋنالدىق جەلىلەر سالۋ, سونداي-اق الداعى وقۋ جىلىنا ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن دايىنداۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن تانىستى.
پرەمەر-مينيستر جەزقازعاندا جاڭا اۋدان مەن ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالاردىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتقان اۋماققا باردى. ولجاس بەكتەنوۆكە وبلىستى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جاعدايى مەن جوسپارى تۋرالى باياندالدى. بۇعان قوسا ۇكىمەت باسشىسى اباي اتىنداعى مامانداندىرىلعان مەكتەپ-گيمنازيا ينتەرناتىنىڭ وقۋشىلارىنا ارنالعان جاتاقحاناعا بارىپ, ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىمەن تانىستى.
وتكەن 7 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وبلىستا پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ءۇي كولەمى 34,5 مىڭ شارشى مەتردى قۇرادى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندەگى كورسەتكىشتەن 4,8%-عا ارتىق. جەزقازعاندا وبلىس ورتالىعىن دامىتۋدىڭ بەكىتىلگەن باس جوسپارى اياسىندا قارقىندى قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ءبىرىنشى كەزەڭگە سايكەس 2030 جىلعا دەيىن جەزقازعاننىڭ باتىس اۋدانىنىڭ 44 گەكتارىن يگەرۋ كوزدەلگەن. قالا اكىمى قايرات شايجانوۆ جەر تەلىمىندە جالپى اۋدانى 982,6 مىڭ شارشى مەتر 88 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي جانە 67 الەۋمەتتىك, مادەني, تۇرمىستىق نىسان, ونىڭ ىشىندە مەكتەپتەر, بالاباقشالار, دراما تەاترى, تەحنيكالىق جوو, مەديتسينا مەكەمەلەرى, وقۋشىلار سارايى جانە ت.ب. سالۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن باياندادى.
بۇگىنگى تاڭدا 360 وتباسى پاتەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن, ولاردىڭ 240-ى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان توپتارىنا جالعا بەرىلەدى.
پرەمەر-مينيستر جەزقازعاننىڭ باس جوسپارىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ۇكىمەت ماگيسترالدىق جىلۋ, سۋ قۇبىرى جانە كارىز جەلىلەرىن سالۋعا 4,8 ملرد تەڭگە بولگەنىن اتاپ ءوتتى. جالپى ۇزىندىعى 10,5 كم كوممۋنيكاتسيالاردىڭ ءبىر بولىگى وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تولىق سالىنادى, جىلۋ جەلىلەرىن سالۋ جوباسى 2025 جىلى دا جالعاسادى. سونداي-اق وبلىس اكىمدىگى مەن «قازاقمىس كورپوراتسياسى» اراسىنداعى مەموراندۋم اياسىندا بيىل قالانىڭ كارىز تازارتۋ قۇرىلىستارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جوباسى ازىرلەندى, قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى الىندى.
جەزقازعان حالقىن ساپالى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. قالانى سۋمەن جابدىقتاۋ كوزدەرى – كەڭگىر سۋ قويماسى جانە ءۇيتاس-ايدوس جەراستى سۋ قابىلداعىشى, ول 70%-عا توزعان.
اتالعان ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا وبلىستا شارۋاشىلىق اۋىزسۋ تازارتۋ قۇرىلىستارىن جانە II كوتەرگىش سورعى ستانساسىن قايتا جاڭارتۋ جوبالارى ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. جۇمىستاردى 2025 جىلدىڭ سوڭىندا اياقتاۋ جوسپارلانعان. جوبانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 89,2 مىڭعا جۋىق تۇرعىنعا ساپالى اۋىزسۋ قولجەتىمدى بولادى. سونداي-اق ساتباەۆ جانە جەزقازعان قالالارىنىڭ, سونىمەن قاتار جاقىن ماڭداعى ەلدى مەكەندەردىڭ تۇرعىندارىن شارۋاشىلىق اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن ەسقۇلا سۋ قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ولجاس بەكتەنوۆ اتالعان جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ باسىمدىعىن اتاپ ءوتتى. سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا, ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس, قارجى مينيسترلىكتەرىنە جۇمىستاردى ۋاقتىلى اياقتاۋ ءۇشىن قاجەتتى قاراجاتتىڭ ءبولىنۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن حالىقتى ساپالى اۋىزسۋمەن 100 پايىز قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. بۇل – الەۋمەتتىك ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى ساپار بارىسىندا اباي اتىنداعى مامانداندىرىلعان مەكتەپ-گيمنازيا ينتەرناتىنىڭ وقۋشىلارىنا ارنالعان جاتاقحانا عيماراتىن ارالاپ كوردى. ءتيىستى جۇمىستار تولىعىمەن اياقتالىپ, 1 قىركۇيەكتە بالالاردى قابىلداۋ جانە ورنالاستىرۋ جۇمىستارى باستالادى. ءۇش قاباتتى جاڭا عيمارات 200 بالاعا ارنالعان. تۇرعىندارعا ىڭعايلى بولۋى ءۇشىن ءاسۇي, تۇرمىستىق بولمەلەر, قۇرال-جابدىقتار قوياتىن جانە كىر جۋاتىن بولمەلەر, وقۋ بولمەسى قاراستىرىلعان.
ۇكىمەت ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا, ونىڭ ىشىندە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. ماسەلەن, بيىل جەزقازعاندا 300 ورىندىق «جايلى مەكتەپ» قۇرىلىسىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر, بىرقاتار مەكتەپ 2025 جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى.
سونداي-اق ۇكىمەت باسشىسى جەزقازعان بايىتۋ فابريكاسىنىڭ وندىرىستىك الاڭدارىن ارالاپ, ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ جوسپارلارىن كوردى. كاسىپورىن جىل سايىن شامامەن 21,3 ملن قمت (قۇرعاق مەتريكالىق توننا) مىس كەنىن قابىلدايدى, 445 مىڭنان استام قمت كونتسەنترات وندىرەدى. 2020-2024 جىلدارى جەزقازعان بايىتۋ فابريكاسىن جاڭعىرتۋعا جانە جابدىق ساتىپ الۋعا 49,5 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا باعىتتالدى.
«قازاقمىس» كورپوراتسياسى فابريكانى جاڭعىرتۋدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جالعاستىرۋدا. №1 جانە №2 بايىتۋ فابريكالارى باس كورپۋسىنىڭ №2 بلوگىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ينۆەستيتسيا سوماسى – شامامەن 20 ملرد تەڭگە, مىس الۋ كورسەتكىشتەرىنىڭ ارتۋى ەسەبىنەن كونتسەنتراتتاعى مىس ءوسىمىنىڭ 3%-عا ءوسۋى كۇتىلىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىسى اياقتالىپ, ىسكە قوسۋ-رەتتەۋ كەزەڭى باستالادى.
ولجاس بەكتەنوۆ وندىرىستىك نىسانداردى جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى بۇل وتاندىق تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا سالاسىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى سەرپىن بەرەدى.
ۇكىمەت باسشىسىنا «جەزقازعانسيرەكمەت» رمك قىزمەتى تۋرالى اقپارات بەرىلدى. 25 جىلدان استام ۋاقىت بويى كاسىپورىن گيدرومەتاللۋرگيالىق تاسىلمەن مىس ءوندىرىسىنىڭ قالدىقتارىنان سيرەك مەتالداردى الۋمەن اينالىسادى. سونىمەن قاتار عارىش جانە اۆياتسيا يندۋسترياسىنىڭ ەلەكتر جابدىقتارىن وندىرۋدە قولدانىلاتىن امموني پەررەناتىنىڭ تمد-داعى ءىرى ءوندىرۋشىسى ءارى ەكسپورتتاۋشىسى سانالادى. ونىمدەر الەمدىك نارىقتا سۇرانىسقا يە.
پرەمەر-مينيستر مەملەكەت كاسىپورىندى جاڭعىرتۋعا قولداۋ كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە ءوندىرىستى ءارتاراپتاندىرۋ, ءونىم جەلىسىن كەڭەيتۋ ساياساتىنىڭ ماڭىزى اتاپ ءوتىلدى.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر الەمدىك دەڭگەيدە گيدرومەتاللۋرگيالىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ مەن وڭتايلاندىرۋدىڭ نەگىزگى بۋىنى سانالاتىن «Kazakhmys Smelting» جشس تاجىريبەلىك گيدرومەتاللۋرگيالىق زاۋىتىنا دا ارنايى باردى. جوبانىڭ ماقساتى – ەنەرگيانى از تۇتىناتىن جانە ەكولوگيالىق قاۋىپسىز وندىرىسكە كوشۋدى قامتاماسىز ەتەتىن پيرومەتاللۋرگيادان مىس الۋ تەحنولوگياسىن گيدرومەتاللۋرگياعا قايتا باعدارلاۋ. بۇل ءادىس تومەن سورتتى شيكىزاتتى قالدىقسىز قايتا وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىنگى تاڭدا ءتۇستى, سيرەك جانە باعالى مەتالداردى وندىرۋگە 3 پاتەنت بار. جاقىن ارادا گيدرومەتاللۋرگيا جوباسى تولىققاندى ءىرى زاۋىتقا اينالادى.
كورپوراتسيا 4 جىل ىشىندە عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتىنە 25,4 ملرد تەڭگە ءبولدى. وندىرىستىك ۇدەرىستەردى تسيفرلاندىرۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ, ەكولوگيانى قورعاۋ شەشىمدەرى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, گەولوگيالىق بارلاۋ, قىزمەتكەرلەردىڭ عىلىمي الەۋەتىن دامىتۋ جانە باسقا دا باعىتتار بويىنشا 242 عزتكج جوباسى ىسكە اسىرىلدى.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك پرەمەر-مينيسترگە وتاندىق عالىمداردىڭ ونەركاسىپ كاسىپورىندارىن, ونىڭ ىشىندە «قازاقمىستى» عىلىمي تۇرعىدا سۇيەمەلدەۋ بارىسى تۋرالى باياندادى. عىلىمي ورتا الدىنا كەن قۇرامى تومەن كونتسەنتراتتى وڭدەۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارىن ازىرلەۋ مىندەتى قويىلدى. بۇل ماقساتتارعا ناقتى ەكونوميكانىڭ سۇرانىسى مەن قاجەتتىلىگىن شەشۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ىزدەستىرەتىن عىلىمي-تەحنولوگيالىق حاكاتوندار باعىتتالادى.
«بۇل زاۋىتتىڭ اشىلۋى ونەركاسىپ پەن عىلىم ىنتىماقتاستىعىنىڭ ۇلگىسى سانالادى. عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا جانە ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە دەگەن ۇمتىلىستى باسقا كاسىپورىندار دا جالعاستىرۋى كەرەك. شيكىزاتتان مەتالل الۋدىڭ قولدانىستاعى ادىستەرىن جاقسارتۋ ءۇشىن وزىق زەرتتەۋلەردى قولدانعان ءجون. بۇل رەتتە قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن اسەرىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋ قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.
سونىمەن قاتار ولجاس بەكتەنوۆ ءوڭىردىڭ كوممۋنالدىق-ەنەرگەتيكالىق سەكتورى نىساندارىن ارالاپ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ قارقىنىمەن تانىستى. اتاپ ايتقاندا, ۇكىمەت باسشىسى ساتباەۆ قالاسىنىڭ 70 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى ءۇشىن جىلۋ جانە ىستىق سۋ كوزى بولىپ سانالاتىن №1 جانە №2 جىلۋ ستانسالارىنا باردى. پرەمەر-مينيسترگە قازىرگى ۋاقىتتا №1 جىلۋ ستانساسىندا كۇردەلى جوندەۋ جانە 4 قازاندىققا, سونداي-اق گاز قۇبىرلارىنا اعىمداعى جوندەۋ جۇرگىزىلىپ جاتقانى تۋرالى باياندالدى.
جەزقازعان جەو-دا دا جابدىقتاردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ماقساتقا 13,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. قازىرگى تاڭدا №5 قازاندىق اگرەگاتىنا كۇردەلى جوندەۋ جاسالىپ, جۇمىستىڭ 60%-ى ورىندالدى, سونداي-اق №7 قازاندىققا كەڭەيتىلگەن-اعىمداعى جوندەۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازاندىق اگرەگاتى مەن تۋربواگرەگاتتارعا جۇرگىزىلگەن جوندەۋ جۇمىستارىنان سوڭ توزۋ كورسەتكىشى 84%-دان 63%-عا دەيىن تومەندەدى. №8 قازاندىقتى جاڭعىرتۋ 70%-عا ورىندالدى. ولجاس بەكتەنوۆ ءوڭىر باسشىلىعىنا, سونداي-اق «قازاقمىس» كورپوراتسياسىنا جۇمىس قارقىنىن ارتتىرۋدى, الداعى قىسقا دايىندىقتى جەدەل ءارى ساپالى اياقتاۋدى تاپسىردى.
«حالىقتى جىلۋمەن جانە ىستىق سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىنا, سونداي-اق جالپى وڭىردەگى جاعدايعا اسەر ەتەدى. «قازاقمىس» كورپوراتسياسى جەزقازعان جەو بويىنشا, سونداي-اق ساتباەۆ قالاسىنىڭ №1 جانە №2 جىلۋ ستانسالارى بويىنشا بارلىق مىندەتتەمەنى ورىنداۋعا ءتيىس. بۇل جەردە اكىمدىك پەن كورپوراتسيا اراسىندا ۇيلەسىمدى جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەت. بارلىعى ۋاقتىلى جاسالۋى كەرەك», دەپ تاپسىردى پرەمەر-مينيستر.
سونداي-اق ولجاس بەكتەنوۆ جىلاندى كەنىشىندە بولىپ, سالا قىزمەتكەرلەرىن كەلە جاتقان كاسىبي مەرەكەلەرى – شاحتەر كۇنىمەن قۇتتىقتادى, ولارعا پرەزيدەنت اتىنان مەملەكەتتىك ماراپاتتاردى تاپسىردى.
بۇدان بولەك, پرەمەر-مينيستر «قازاقمىس كورپوراتسياسى» جشس باسقارما توراعاسى نۇراحمەت نۇريەۆتىڭ كومپانيانىڭ اعىمداعى قىزمەتى, ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالارى, دامۋ جوسپارلارى, الەۋمەتتىك جوبالارى مەن ەل ىشىندەگى قۇندىلىقتى دامىتۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارى تۋرالى بايانداماسىن تىڭدادى.
بيىلعى 6 ايدا كورپوراتسيا ۇلىتاۋ وبلىسىنداعى جەتكىزۋشىلەردەن 92,7 ملرد تەڭگەگە تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەر (تجق) ساتىپ الدى, وڭىردەگى وندىرۋشىلەردەن تجق ساتىپ الۋ ۇلەسى 35,5%-دى قۇرادى. جەرگىلىكتى كاسىپورىندارمەن 27,8 ملرد تەڭگەگە وفتەيك كەلىسىمشارتتار جاسالدى. «قازاقمىس» ىشكى قۇندىلىعىنىڭ جالپى ۇلەسى بيىل 71,7%-دى قۇرادى. رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەر بىرنەشە ەسەگە ءوستى.
وبلىس ونەركاسىپتىڭ وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەرىمەن سالىستىرعاندا 7% وسىممەن ەلىمىزدە 4-ورىندا تۇر. پرەمەر-مينيستر قارقىندى تومەندەتپەۋدى تاپسىردى جانە ودان ءارى ءوسۋ ءۇشىن قولدا بار رەزەرۆتەرگە نازار اۋداردى.
«مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن باسا ايتتى. جەكەمەنشىك كاسىپورىنداردى گەولوگيالىق بارلاۋعا ينۆەستيتسيا سالۋعا ىنتالاندىرۋ باسىم مىندەتتەر قاتارىندا. وڭدەۋ ونەركاسىپتەرىن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ كولەمىن ۇلعايتۋ ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەردى جۇمساۋىمىز قاجەت. ءبىزدىڭ الدىمىزدا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, جەرگىلىكتى قامتۋدى ارتتىرۋ جانە ەكسپورتتى دامىتۋ ارقىلى ءوندىرىستىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ مىندەتى تۇر. سالانى ودان ءارى دامىتۋ ءبىزدىڭ وندىرۋشىلەردىڭ جاھاندىق ترەندتەر ۇسىنىپ وتىرعان تەحنولوگيالىق وزگەرىستەرگە تەز بەيىمدەلە الۋى مەن مۇمكىندىكتى بارىنشا پايدالانا الۋىنا تىكەلەي بايلانىستى», دەگەن ولجاس بەكتەنوۆ بۇل باعىتتا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن بيزنەس ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەۋى قاجەت ەكەنىن باسا ايتتى.
ۇلىتاۋ وڭىرىنە ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر «جوشى حان» تاريحي-مادەني كەشەنىنە بارىپ, ونىڭ قازىرگى جاي-كۇيىمەن تانىستى. كەشەن التىن وردانىڭ 750 جىلدىعى اياسىندا پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن 2021 جىلى سالىنعان. وندا جوشى حان ەسكەرتكىشى, شاتىرلى قالاشىق جانە تۋريستەرگە ارنالعان قوناقۇي بار. نىسان اشىلعالى بەرى ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىنەن, الىس جانە جاقىن شەتەلدەردەن 35 مىڭنان استام تۋريست كەلگەن. ايتا كەتۋ كەرەك, بيىل جوشى ۇلىسىنىڭ قۇرىلعانىنا 800 جىل تولدى.
«مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتايدا سويلەگەن سوزىندە جوشى ۇلىسى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىگى تاريحىندا ماڭىزدى ورىن الاتىنىن اتاپ ءوتتى. كەشەننىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ ينفراقۇرىلىمدى ودان ءارى دامىتۋ جانە تۋريستىك الەۋەتتى جاقسارتۋ ءۇشىن بارلىق شارانى قابىلداۋ قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.