بۇل – قازاقتىڭ مەرگەندىك ونەرىنىڭ ءبىر ءتۇرى. سايىسقا تەك ناعىز سىنالعان مەرگەندەر قاتىساتىن بولعان. ويتكەنى الاقانداي تەڭگەنى اتىپ ءتۇسىرۋ ءۇشىن مەرگەن ۇزاق جىل جاتتىققان, ابدەن ىسىلعان, ساداق كوزدەۋدىڭ قىر-سىرىن جەتىك مەڭگەرگەن ءارى تەڭگە اتۋ كەزىندەگى اۋا رايىنىڭ قۇبىلىسىن, جەلدىڭ باعىتىن جانە اۋانىڭ ىلعالىن تاعى باسقا جاناما فاكتورلاردى تەرەڭ مەڭگەرگەن بولۋعا ءتيىس.
جوعارىداعى تەڭگە اتۋ ونەرى تۋرالى حالقىمىزدىڭ باتىرلىق داستاندارىندا جىر ءماتىندى دەرەكتەر كەزدەسەدى. مىسالى:
«قوبىلاندى اتقان وق
قارا تاستان وتەدى,
اق تەڭگەگە جەتەدى.
شىلدىر ەتىپ اق تەڭگە,
ەندى جەرگە تۇسەدى.
مۇنى كورىپ كوپ حالىق,
ەندى ءبىر شۋ ەتەدى.
تەڭگەنى اتىپ ءتۇسىرىپ,
كوڭىلدەرى تىنادى».
(قوبىلاندى باتىر جىرى ء(سۇيىنشالى نۇسقاسى). بابالار ءسوزى: ءجۇز تومدىق. – استانا: «فوليانت», 2004. 35 – توم. 290-بەت).
الپامىس جىرىندا:
«اتاتىن جەرى تەڭگەنىڭ
ەكى ءجۇز قادام شامالى.
جامبى اتۋعا شىققاننىڭ
الپىستان اسقان ساناعى».
(«قيسسا الپامىس». ءا.بايتۇرسىن ۇلى نۇسقاسى: بابالار ءسوزى: ءجۇز تومدىق. – استانا: «فوليانت», 2004. 34 – توم. 298-ب).
وسى ورايدا بۇرىن-سوڭدى كوپ ايتىلا بەرمەگەن مىنا ءبىر دەرەك قىزىعارلىق. 1976 جىلى ۇلانباتىر قالاسىندا جارىق كورگەن «سۋرىن حارۆاا» («ساداق اتۋ») اتتى ەڭبەكتە (اۆتورلارى ب.بالداندورج, چ.شاراۆ, د.دوندوگ) ورتا عاسىر بەدەرىندە ءومىر سۇرگەن كوشپەلى تايپالار اراسىندا اسا بيىك دەڭگەيدە مەرگەندەر سايىسى وتەتىنى تۋرالى باياندالىپ, جەڭىسكە جەتكەن مەرگەندەر قۇرمەتىنە مەتالل (تەمىر, قولا, التىن, كۇمىس, ت.ب.) تەڭگە سوعىلاتىنى حاقىندا دەرەك كەزدەسەدى. قازىرگى كۇننىڭ تىلىمەن ايتقاندا, چەمپيون مەن جۇلدەگەرلەرگە بەرىلەتىن التىن, كۇمىس, قولا مەدال سياقتى.