وڭتۇستىكتەن قونىس اۋدارعان كەيبىر اعايىن سولتۇستىكتىڭ قىتىمىر قىسىنا شىداي المايدى. ولاردىڭ كەيبىرى ءبىراز تۇرىپ, قايتا كوشىپ كەتكەن سوڭ قىستىڭ سۋىعىن اسىرا سىلتەپ ايتىپ, كوشكىسى كەلگەندەردى ۇركىتىپ, قورقىتا سويلەيتىندەرى دە بار. «ادام تۇراتىن جەر ەمەس, بورانىنىڭ قاتتىلىعى سونداي, ەكى ءۇيدىڭ اراسىنا ارقان تارتىپ قويىپ, سودان ۇستاپ قاتىنايدى. بولماسا اداسىپ كەتەدى», دەپ شەكتەن اسىرىپ جىبەرەتىندەردىڭ بارىن دا ەستىدىك.
سولتۇستىكتىڭ قىزىلجار اۋدانىنداعى پودگورنىي اۋلىنا كوشىپ كەلگەن تۇركىستان وبلىسىنىڭ قازىعۇرت اۋدانىنا قاراستى شاناق اۋلىنىڭ تۋماسى تاستان ۇسكەنباەۆ تا قىستىڭ تىم ۇزاقتىعى شارشاتاتىنىن ايتتى. وعان وتىن-كومىردىڭ تاۋسىلىپ قالاتىنى عانا ەمەس, قولداعى مالدىڭ جەم-ازىعىنىڭ تۇگەسىلەتىنى ەكىنشى جاقتان قيىندىق تۋدىرادى.
قىرىقتىڭ قىرقاسىنا شىققان تاستاننىڭ ءتورت ۇلى بار. 2021 جىلى قىزىلجار قالاسىنان 30 شاقىرىمداي جەردەگى وسى اۋىلعا قونىس تەۋىپتى. قازىر ونىڭ بەسىنشى ۇرپاعى ءومىر ەسىگىن اشقالى وتىر. تاستان كوشىپ كەلمەس بۇرىن كوپ تولقىعانىن ايتتى. شىمكەنت قالاسىنىڭ وزىندە تۇرىپ, جوعارى ءبىلىمدى تاريحشى بولسا دا, ماماندىعىنا سايكەس قىزمەت تابا الماي, تاكسيمەن كىسى تاسىپ جۇرگەن ول كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە سولتۇستىككە حالىقتىڭ كوشۋىن جاقتاپ جۇرەتىن نۇرجامال تامبەتوۆا دەگەن بەلسەندى اپايدىڭ شاقىرۋىن ەستىپ, وعان قوڭىراۋ شالادى. ءوزى 2016 جىلى كوشىپ كەلگەن, ماعجان اۋدانىنىڭ ورتالىعى بۋلاەۆ قالاسىنداعى اۋداندىق وقۋ بولىمىندە قىزمەت ەتەتىن نۇرجامال اپاي ونى قۇشاق جايىپ قارسى الاتىنىن ايتقان.
2020 جىلى جاعدايمەن الدىن الا تانىسۋعا كەلگەن تاستان cولتۇستىككە بەت العان كوشتى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى سەرىك وتەبايمەن كەزدەسىپ, سونىڭ اقىلىمەن پەتروپاۆلدان 90 شاقىرىم جەردەگى ماعجان اۋدانىنىڭ ورتالىعى بۋلاەۆ قالاسىنا ەمەس, 30 شاقىرىم جەردەگى پودگورنىي اۋلىنا ات باسىن تىرەيدى. الايدا 2020 جىلى اكەسى قايتىس بولىپ, تەك 2021 جىلى مامىر ايىندا كوشىپ كەلە الادى. سودان بەرى تاستاننىڭ وتباسى قىزىلجار وڭىرىنە ءۇش قىستاپ, جۇرت قاتارلى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر.
«العاشقى جىلى قاتتى قينالعانىمىزدى نەسىن جاسىرايىن. بەرگەن ۇيلەرىنىڭ سىرتى ادەمى بولعانىمەن, ۇسكىرىك ايازعا ەش قايرانى بولمادى. ەدەننىڭ استى سىز, قابىرعالار مەن توبەسى ارناۋلى ماتەريالدارمەن جىلىتىلماعان, تەك سىرتىن ارلەپ, كوزبوياۋشىلىق جاساپ, سىرلى تاقتايلار قاعىپ, ادەمىلەي سالعان. پەشتى قانشا قىزدىرىپ جاقساق تا, ءۇي جىلىمايدى. ونىڭ ۇستىنە وڭتۇستىكتىڭ ادەتىمەن ءبىز ىرگەنى باسقان قاردى ەرىپ كەتسە ۇيگە سۋ كىرەر دەپ اشىپ تاستاعانبىز عوي. مۇندا كەرىسىنشە, ىرگەنى بارىنشا بىتەۋ كەرەك ەكەن. سول جىلعى سۋىقتان قاتتى قينالدىق, اكىمدىكتىڭ مازاسىن الا ءجۇرىپ, ءبىر جىرتىعىمىزدى بىتەسەك ەكىنشىسى اشىلىپ, ءوزىمىز اۋىرىپ-سىرقاساق تا ايتەۋىر شىدادىق. بىزبەن قاتار كەلگەن كەيبىرەۋلەر ۇيلەرىن جاۋىپ, كەتىپ تە قالدى. ال ءبىز شىداپ, جىلدان-جىلعا ءۇيىمىزدى بۇتىندەپ كەلەمىز», دەيدى تاستان.
كەزىندە تەگىسكە جۋىق وزگە ۇلت وكىلدەرى قونىستانعان وسى پودگورنىي اۋلىندا قازىر قونىس اۋدارۋشىلار مەن قانداستار 37 وتباسى بولىپ وتىر. 200-دەي بالا وقيتىن مەكتەپ قازىر ارالاس. بىراق نەگىزگى بولىگى, اتاپ ايتقاندا, 167 بالا قازاقشا وقيدى. بۇعان بالاباقشانىڭ مەكتەپكە دەيىنگى توبىنداعى تاربيەلەنۋشىلەردى قوسساق, قازاق وقۋشىلارىنىڭ سانى 180-گە بارادى. مەكتەپتىڭ بۇرىنعى سالتتارى دا وزگەرىپ, ءتۇرلى جيىن مەن ءىس-شارا قازىر ەكى تىلدە وتەدى.
تاستاننىڭ وتباسى كەلەر جىلدارى ءۇيدى جىلىتۋدىڭ قامدارىن جاساپ باققان. توبەگە قالىڭ ەتىپ, اعاش ۇگىندىسىن ۇيگەن. ەدەن مەن قابىرعالاردى دا اكىمدىكتىڭ كومەگىمەن, ءوز كۇشتەرىمەن بۇتىندەگەن. الايدا پەشتىڭ تەمىر قۇبىرى قىزعاندا تەز تۇتاناتىن ۇگىندىدەن وت شىعىپ, كەيبىر ۇيلەر كۇيگەن. سونى ەسكەرىپ قۇبىردىڭ اينالاسىنا كىرپىش قالادى. ايتەۋىر جۇمىسى كوپ بولدى. بيىل شىمكەنتتەگى اناسى كەلىپ, كەڭ تىنىستى اۋاعا ۇيرەنگەنى سونداي, قاپىرىق تۇستىككە قايتا كەتكىسى كەلمەي قالىپتى. «تەك جول-جورا, توي-تومالاق بولعان سوڭ عانا امالسىز كەتتى», دەپ كۇلەدى تاستان.
ءسويتىپ, شىن نيەتپەن قونىس اۋدارعىسى كەلگەن جانداردىڭ سولتۇستىكتىڭ قيىندىعىن يگەرە الاتىنىن تاستان ءۋاليحان ۇلى ءوز مىسالىمەن كورسەتىپ وتىر. الايدا ۇكىمەتتىڭ بەرىپ جاتقان كومەك-قاراجاتىن عانا الىپ, وزدەرى كوشىپ كەلۋگە اسىقپايتىن جىلپوستار دا جەتەرلىك. قازىر بيلىك تۇرعىن ۇيلەردى تۇرعىزىپ بەرمەي, تاڭداعانىن وزىنە ساتىپ الدىرىپ, ونىڭ جارتى اقشاسىن تولەيتىن ءتارتىپ شىعاردى. وسىنىڭ ءوزى قونىس اۋدارۋشىعا دا, بيۋدجەتكە دە ءتيىمدى ەكەنىن ءومىر كورسەتىپ وتىر. ايتپەسە, سىرتى ادەمى بولعانىمەن, ءىشى بارىنشا ساپاسىز ۇيلەردى سامساتىپ سالا بەرگەننەن ەشكىم دە ۇتپايدى. ونداي ۇيلەردىڭ بوس تۇرعاندارى دا كوپ. ال شىنىمەن سولتۇستىككە تۇرايىن دەگەن نيەتپەن كەلگەن اعايىن قانداي قيىندىققا بولسا دا توتەپ بەرەرى ءسوزسىز.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى