زەردەلى ورەندەر جەتىستىگى

ەلگە جەڭىسپەن ورالعان وقۋ­شىلاردى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قۇتتىقتاپ, جاس دارىن يەلەرىنىڭ الداعى ۋاقىت­تا دا ءبىلىمنىڭ بيىك شىڭىن باعىن­دى­را بەرۋلەرىنە تىلەكتەستىك ءبىلدىردى.

«ەلىمىزدىڭ قۇراما كومانداسى ءۇشىنشى جىل قاتارىنان وسىناۋ بەدەلدى تۋرنيردە جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزگەنى قۋانتادى. بيىل سىزدەر ەكى التىن, ءبىر كۇمىس جانە ءبىر قولا مەدال جەڭىپ الىپ, ءبىلىم دەڭگەيلەرىڭىزدىڭ وتە جوعارى ەكەنىن كورسەتتىڭىزدەر. وسى ارقىلى وتاندىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ حالىقارالىق عىلىمداعى بەدە­لى زور ءارى باسەكەگە قابىلەتتى ەكە­نىن دالەلدەدىڭىزدەر. بۇل رەتتە ۇستاز­دار مەن اتا-انالاردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ەرەن. سىزدەردىڭ جەڭىستەرىڭىز ەلىمىزدىڭ دامۋى­نا قىزمەت ەتەتىن كاسىبي جەتىستىكتەرگە ۇلاساتىنىنا سەنىمدىمىن», دەدى پرەزيدەنت.

IChO حالىقارالىق حيميا وليم­پياداسىنىڭ ماقساتى – مەكتەپ وقۋشى­لارى­نىڭ بۇكىل الەمدەگى حيميا عىلىم­دارىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ. اتالعان ءبىلىم سايىسى جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا وتەدى. بيىلعى باسەكەگە 90 ەلدەن 333 بالا كەلگەن. ايتا كەتەرلىگى, ءار مەملەكەتتەن ءارى كەتسە ءتورت وقۋشى عانا قاتىسا الادى.

بيىل ۇزدىك ناتيجە كورسەتكەن قازاق­­­ستان كو­مان­داسىنىڭ قۇرا­مىندا پاۆلودار قا­لا­سى­نىڭ دارىندى بالالارعا ارنالعان № 8 ليتسەي-مەكتەبىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى رينات ەلەۋسىزوۆ, استانا قالاسىنداعى فيزيكا-ماتەماتيكا باعى­تىنداعى نازارباەۆ زيات­كەرلىك مەكتەبىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى كيريلل كيم, استانا قالاسىنداعى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى ابى­لاي كابدۋلحادىر, اقتاۋ قالاسى, ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» ليتسەي-ينتەرناتىنىڭ 11-سى­نىپ وقۋشىسى ءادىلجان مولداعۇل بار.

قازاقستان قۇراما كومان­دا­سىنىڭ جەتەكشىسى سانجار بەگ­دا­يىردىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى ناتيجە – رەكوردتىق كورسەتكىش.

«سايىس وتە تارتىستى ءوتتى. ەسەپتەر ءارى قىزىق, ءارى قيىن. ايتا كەتەرلىگى, ەلىمىز ءدال وسى حيميا وليمپياداسىنان ءۇش جىل قاتارىنان التىن مەدال الىپ كەلەدى. «چەمپيون بولۋ قيىن. چەمپيوندىقتى ساقتاپ قالۋ ودان دا قيىن» دەگەندەي, بيىل دا وقۋشىلارىمىز ەل ءۇمىتىن اقتاپ, ءبىرىن­شى ورىنعا يە بولدى. ەڭ قۋانىشتىسى, وسى جىلى ءبىز ەلگە ءبىر ەمەس ەكى التىن مەدالمەن ورالدىق. بۇل – ون جىلدان كەيىن قايتالانىپ تۇرعان رەكوردتىق ناتيجە. ويتكەنى التىننان بولەك, كۇمىسكە دە, قولاعا دا قول جەتكىزدىك», دەيدى س.بەگدايىر.

قۇراما كوماندا مۇشەلەرى وليم­پيادانىڭ الدىندا وقۋ-اعار­تۋ مينيستر­لىگىنىڭ, «دارىن» رەس­پۋبليكالىق عى­لى­­­مي-پراك­­تيكالىق ورتا­لىعى­نىڭ قول­داۋى­مەن بىرنە­شە رەسپۋب­ليكالىق جانە حالىق­ارالىق وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنا قاتىسىپ, بىلىمدەرىن شىڭداعان. سودان كەيىن جۇزدەگەن وقۋشىدان ۇزدىك تورتەۋى ىرىكتەلىپ, الەمدىك دودادا باق سىنادى.

«IChO حالىقارالىق حيميا وليمپياداسىنا قازاقستان قۇراما كومانداسى العاش رەت 1999 جىلى قاتىستى. سودان بەرى وزات وقۋشىلارىمىز 10 التىن, 35 كۇمىس, 48 قولا جانە 4 قۇرمەت گرامو­تاسىنا قول جەتكىزىپ, بار­لىعى 97 ماراپاتقا يە بولدى», دەيدى «دارىن» رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان جۇماگەلدى.

ايتا كەتەيىك, حالىقارالىق ءىرى وليم­پيا­­دالاردا جەڭىسكە جەتكەن وقۋشىلارعا ەلى­­مىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا كون­كۋرس­تان تىس گرانتپەن وقۋعا تۇسۋگە مۇم­كىن­دىك بەرى­لەدى. سونداي-اق اقشا­لاي سىياقى تولە­نەدى ءارى وقۋشىلاردى دايىن­داعان تالىم­­گەر­لەرىنە دە ماراپات قاراس­تىرىل­عان. ءبىلىم بايگەسىنىڭ بەرەن­دەرىنە مەم­لە­كەت­تىك قول­داۋ­دان بولەك, قوعام تاراپىنان دا قوشە­مەت قاجەت-اق. وسى تۋراسىندا ءما­جى­لىس دەپۋتاتى اسحات ايماعامبەتوۆ ءوزىنىڭ الەۋ­مەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا ءبىزدىڭ جاس تالانتتارىمىزعا قوعامنىڭ قولداۋى مەن مويىنداۋى كەرەك­تىگىن جازدى.

«ولار الەمدەگى ەڭ قيىن جانە ەڭ بەدەلدى وليمپيادالار­دا جەڭىس­كە جەتىپ جاتىر. تەك كەيىنگى بەس جىلدا ولار الەمدىك وليمپيادالاردا 1 320 مەدال جەڭىپ الدى.

بۇل – كەرەمەت, تاڭعاجايىپ جەتىس­تىكتەر. ولار ەلدىڭ قۇرمەتى مەن قوشەمەتىنە لايىق. ەگەر ءبىز دامىعان مەملەكەت بولعىمىز كەلسە, الەمدىك ينتەللەكتۋالدى وليمپيادالاردا ءوز اقىلىمەن, تاباندىلىعىمەن جانە ەڭبەگىمەن جەڭىسكە جەتكەندەردى دە ءىس جۇزىندە مويىنداپ, قوشە­مەتتەۋىمىز كەرەك. پرەزيدەنت مەكتەپ وقۋشىلارىن ەرەكشە قولداپ وتىر. جاقىندا ءبىز, دەپۋتاتتار, وسىنداي بالالاردىڭ «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا گرانت الۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ ءۇشىن جاڭا تۇزەتۋلەر ەنگىزدىك. كەزىندە اكادەميالىق ادالدىق قاعيداتتارىن ەنگىزىپ, شىنايى مىقتى بالالاردى ىرىكتەۋ جۇيەسىن دامىتقان­نىڭ, ولاردى قولداپ, جۇيەلى شارالاردى قابىلداعاننىڭ نەگىزىندە ناتيجەسىن كورىپ وتىرمىز. بۇعان قوسا, جاس تالانتتارى­مىزعا قوعامنىڭ قولداۋى مەن مويىنداۋى قاجەت. جاس زياتكەرلەرىمىزدى قولدايىق, سپورتشىلارىمىز سەكىلدى ولاردى دا ماقتان تۇتاتىنىمىزدى بىلدىرەيىك», دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.

ءسوز باسىندا حيميا وليمپياداسىنان بولەك, وقۋشىلارىمىز IEO-2024 حالىقارالىق ەكونوميكا وليمپياداسىندا دا توپ جارعانىن ايتقان ەدىك. گونكونگتە وتكەن بايقاۋعا الەمنىڭ 53 ەلىنەن 250-دەن استام وقۋشى قاتىستى. سولاردىڭ اراسىندا ەلىمىزدىڭ نامىسىن قورعاعان بەس وقۋشىنىڭ بارلىعى جۇلدەلى بولىپ, ەكى كۇمىس جانە ءۇش قولا مەدال جەڭىپ الدى. اتاپ ايتساق, كۇمىس مەدالعا اقتوبە قالاسىنىڭ فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى ايدارحان جۇباتقان مەن الماتى وبلىسى «دانا» مەكتەبىنىڭ 10-سىنىپ وقۋشىسى جاڭگىر ەلجانوۆ يە بولدى. ال قولا مەدالعا قول جەتكىزگەن وقۋشىلارىمىز – الماتى قالاسى №165 مامانداندىرىلعان ليتسەيىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى ءاليا مۇساەۆا, استانا قالاسىنىڭ نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ 12-سىنىپ وقۋ­شىسى توميريس ىدىرىسباەۆا, قارا­عاندى قالاسىنىڭ حيميا-بيولوگيا باعى­­تىن­داعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەك­تە­بىنىڭ 9-سىنىپ وقۋشىسى باتىرحان مۇحتارحان.

كوماندا جەتەكشىسى نۇر­سۇلتان نۇر­مۇحا­نوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان قۇرا­ماسى بىلتىر 22-ورىندا بولسا, بيىل 9-ورىن­­عا كوتەرىلدى. بۇل – ايقىن ناتيجە.

«قاتىسۋشىلاردىڭ ءبارى جۇلدەلى بولۋ دەگەن – ول وتە سيرەك كەزدەسەتىن جاعداي. بۇل وليمپيادادا 53 ەلدىڭ تەك توعىزى وسىنداي ناتيجە كورسەتتى. وتكەن جىلمەن سالىستىرساق, بيىل 13 ساتىعا جوعارى­لادىق. ناقتىراق ايتساق, الدىڭعى جىلى كوماندالىق ەسەپتە 22-ورىنعا تۇراقتاعان ەدىك. ال بيىل 9-ورىنعا كوتەرىلدىك. وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن ناۋرىز ايىندا باستا­دىق. مامىرعا دەيىن ءۇش كەزەڭنەن تۇراتىن ىرىكتەۋ وتكىزدىك. ءبىرىنشى كەزەڭگە 2000 ادام قاتىسسا, ەكىنشى اينالىمعا 200 قاتىسۋشى ءوتتى. سولاردىڭ اراسىنان ءۇشىنشى كەزەڭگە تەك 45 وقۋشىنى الدىق. قىرىق بەستىڭ وزىنەن ەڭ مىقتى دەگەن 10 وقۋشىنى تاڭداپ الدىق. بۇل ىرىكتەۋدىڭ ءبارى ونلاين بولعان. كەيىن 10 وقۋشىمەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ, بيزنەس-كەيستى شەشتىك. مىنەكەي, سولاردىڭ اراسىنان بەسەۋى ۇلت­تىق قۇرامانىڭ ساپىنا قوسىلدى. ناتي­جە­سىندە, وزدەرىڭىز كۋا بولدىڭىزدار. بۇل جەڭىستى جولىمىزدىڭ باستاۋى عانا. بۇ­يىرسا كەلەسى جىلى بۇدان دا بيىك جەتىس­تىك­كە جەتەمىز دەگەن ويدامىن», دەدى ن.نۇر­مۇحانوۆ.

ايتا كەتەيىك, وليمپيادا ەكونوميكا, قارجىلىق ساۋاتتىلىق جانە بيزنەس-كەيس دەگەن ءۇش باعىتتى قامتىعان.

ەكىنشى ورىن يەگەرى ايدارحان جۇبات­قاننىڭ ايتۋىنشا, وسىنداي حالىقارالىق سايىستاردان سوڭ, ەلىمىزدە ەكونوميكا پانىنە قىزىعۋشىلىق ارتاتىنى ءسوزسىز.

«تاپسىرمالار تەوريالىق ءبىلىم­دى ەمەس, پراكتيكالىق قابى­لەت­تەردى تەكسەرۋگە باعىت­تالعان. سايىس­تىڭ وسى شارتى قيىن بولسا دا, قىزىق ءارى پايدالى. وسىنداي جەتىس­تىكتەردەن سوڭ, ەلىمىزدە ەكو­نو­ميكا پانىنە كوبىرەك دەن قويى­لادى دەپ ويلايمىن», دەيدى ول.

ايتا كەتەيىك, 2023-2024 وقۋ جىلىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان وقۋشى­لارى ەڭ ۇزدىك حالىقارالىق وليمپيادالار مەن عىلىمي جارىستارعا قاتىسىپ, ۇلتتىق قۇرامانىڭ قورجىنى 424 مەدالمەن تولىقتى. ونىڭ ىشىندە 50 التىن, 158 كۇمىس, 216 قولا مەدالى بار. جاس دارىن­دار­دىڭ وسىناۋ جەتىستىگى بىرنەشە جىلعى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى ەكەنى انىق.