قايىرجان جۇبانياز ۇلى 1890-1930-جىلدارى ويىل وزەنى بويىنداعى اۋىلداردىڭ سوقا-تەمىرى مەن كۇرەك-سايمانىن سوعىپ, ءۇي تۇرمىسىنداعى زاتتارىن بۇتىندەپ قانا قويماي, زەرگەرلىكپەن دە اينالىسقان. حح عاسىر باسىنداعى اۋىلداردىڭ شارۋاشىلىققا قاجەتتى بۇيىمدارىن سوققان ۇستا قولىنىڭ تابى قالعان دۇنيەسى – اعاشتان جاسالىپ, بىلعارىمەن قاپتالعان كورىگى بۇگىندە ش.بەرسيەۆ اتىنداعى ويىل اۋداندىق ونەر جانە ولكە تاريحى مۋزەيىندە تۇر. قاستەرلى دۇنيەنى 2006 جىلى ۇستانىڭ قىزى اقزەر قايىرجانقىزى تاپسىرعان.
«سىرتقى ءپىشىنى دومبىراعا ۇقساس, ۇزىندىعى – 1,30 سم, ەنى – 61 سم, بيىكتىگى 35,5 سم بولاتىن, اعاشتان جاسالعان, تومەنگى جاعى قاتپارلى بىلعارىمەن قاپتالعان ءۇش قاقپاقتى كورىك تەمىر بالقىتقاندا نەمەسە كومىر قىزدىرعاندا پەشتەگى وتتىڭ قىزۋىن ارتتىرۋ ءۇشىن قولدانىلعان. بىلايشا ايتقاندا, بۇل – جەل ۇرلەيتىن قۇرال. بەتكى قاقپاعىنداعى ءتورت تاقتاي ەكى بەلدىك اعاشپەن بەكىتىلسە, تومەنگى جاعىنداعى قاتپارلانعان بىلعارى كورىك ىشىنە ۇرلەنگەن اۋانى ۇستاپ تۇرۋعا لايىقتالعان. مويىن اعاشى بىلعارى جىپپەن ورتاڭعى قاقپاققا بەكىتىلگەن. كورىكتى باسقاندا ءىشىن كەرنەگەن جەل بەتكى قاقپاعىنداعى ءتورت ساڭىلاۋ تەسىكتەن شىعادى. كورىكتىڭ جوعارعى جاعىنا «پ» ءارپى تارىزدەس مويىناعاش قاعىلىپ, ونىڭ ورتاسىنا بايلانعان قالىڭ بىلعارى ءجىپتىڭ ەكىنشى ۇشى كورىك بەتىندەگى ورتاڭعى تاقتايعا جالعانادى. ورتاڭعى تاقتايدىڭ ەكى شىنتاعى بىلعارى ءجىپ ارقىلى اياق تىرەگىشپەن بايلانىسقان. بەلدىك اعاشقا بايلانعان ءجىپتى تارتقان كەزدە كورىك قوزعالادى», دەيدى ش.بەرسيەۆ اتىنداعى ويىل اۋداندىق ونەر جانە ولكە تاريحى مۋزەيىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى دۋلات يساباەۆ.
ۇستالىق ونەر – اتادان بالاعا بەرىلگەن قاسيەت. ەرتەدە اتا-بابالارىمىز وسى كيەلى كاسىپ يەلەرىن ەرەكشە قۇرمەتتەگەن. قارتايعان شەبەر ۇستاحاناداعى ۇزاق جىل پايدالانعان قۇرالدارىن كوزى تىرىسىندە ۇرپاعىنا نە جاقسى كورەتىن شاكىرتىنە تابىستايدى. سەبەبى ول ءوزى ومىردەن وتكەن سوڭ ءىسىنىڭ جالعاسقانىن قالايدى. سودان بولار, حالقىمىزدا ومىردەن وتكەن ۇستانىڭ قۇرالى بوس جاتپاۋعا ءتيىس دەگەن ىرىم ساقتالعان. قالاي بولعاندا دا, تەمىردەن ءتۇيىن تۇيگەن شەبەردىڭ قاستەرلى مۇلكى قورانىڭ تۇكپىرىندە توت باسىپ جاتپاۋعا ءتيىس. بۇرىنعى جەتىكول, قازىرگى قاراوي اۋىلىنداعى ۇلكەن ۇستاحاناعا يەلىك ەتكەن ءارى ۇستا, ءارى زەرگەر قايىرجان جۇبانياز ۇلىنىڭ جارتى عاسىر بويى قولىنان تاستاماعان كورىگى ۇمىتىلعان ۇلتتىق كاسىپ تۋرالى وسىلايشا ءۇنسىز سىر شەرتەدى.
اقتوبە وبلىسى
فوتوسۋرەتتەر ش.بەرسيەۆ اتىنداعى ويىل اۋداندىق ونەر جانە ولكە تاريحى مۋزەيىنەن الىندى