ەجەلگى كوشپەلىلەر تۇرمىسىندا «كۇزگى قومىرعان» دەگەن بولعان ەكەن ەرتەدە. بۇنى قازىرگى تىلمەن ايتقاندا, «قىسقا دايىندىق» دەسەك دۇرىس. ياعني كوشپەلى حالىق دالانىڭ قوڭىر اڭى: اقبوكەن, مارال, قاراقۇيرىق, ت.ب. جانۋارلاردى شەڭبەرلى قورشاۋ ارقىلى اۋلاپ, ولاردىڭ ەتىن سۇرلەۋ ارقىلى كەلەسى جازدا بولاتىن جورىق اسىن ازىرلەيتىن ءداستۇر بولعان.
بۇل تۇستا دالانىڭ قوڭىر اڭى ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە جىرتىلىپ-ايىرىلىپ جاتقان. وسىلاردى اۋلاۋ بارىسىندا اۋەلى مەرگەن ساداقشىلار سوعىس ماشىعىن جەتىلدىرەتىن بولسا, ەكىنشى تاراپتان جوعارىدا ايتقانىمىزداي, جورىق اسىن دايىنداعان.
مىسالى, التىن وردا بيلەۋشىلەرى كۇزگى قومىرعاندى قالاي ۇيىمداستىرعانى تۋرالى 1253–1255 جىلدارى قازاق دالاسىن كوكتەي ءوتىپ, شىعىسقا ساپار شەككەن ەۋروپا ساياحاتشىسى گيلوم دە رۋبرۋكتىڭ كۇندەلىك جازباسىندا ايتىلسا, يتاليالىق جيھانكەز ماركو پولو: « ۇلى حاننىڭ (قۇبىلايدى ايتادى) بايان جانە مينگان اتتى اعايىندى بەكتەرى بار. ولار حاننىڭ قول استىنداعى 20 مىڭ اڭشىنى باسقارادى. مينگان باسقارعان 10 مىڭ ادام قىزىل ءتۇستى كيىم كيىپ, بايان باستاعان 10 مىڭ ادام كوك ءتۇستى كيىم كيىپ, حانمەن بىرگە اڭ اۋلاۋعا (قومىرعانعا) شىعادى. ەكىگە بولىنگەن اڭشى-قۇسشىلار كۇنشىلىك جەردەن شەڭبەر جاساپ, اڭ-قۇستاردى قىسپاققا تۇسىرەدى. ءدال وسى ءساتتى كورۋ كەرەمەت تاماشا اسەر بەرەدى», دەپ جازىپتى.
قومىرعان كەزىندە كوشپەلىلەر جوعارىدا ايتقانىمىزداي, جورىق اسىن دايىندايتىن بولسا, ەكىنشى تاراپتان اڭ اڭلاۋ بارىسىندا ساداقشىلار قوسىنى قوڭىر اڭداردى اتىپ, مەرگەندىك ونەرىن شىڭداپ, جاۋىنگەرلىك ماشىعىن جەتىلدىرەتىن بولعان ەكەن. بۇل تۋرالى 2006 جىلى جارىق كورگەن «بابالار ءسوزى» كوپتومدىعىنىڭ 56-تومى 241-بەتىندە:
«قۋىپ اتىپ كيىكتى,
تۇتىنگە ءتۇتىن قوسقاننان.
ءۇش اتقانشا, ءبىر اتىپ,
بولعانشا قيمىل, قۇلاتىپ,
جول جاعالاي شۇباتىپ,
قىرىنا السا, قىرىق اتىپ,
قىپ جۇرگەن ءىسى ىلگەرى,
قاتاعان ءتانتى ەلدەرى», –
دەپ جىرلانعان ەكەن.