سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى, قان مايداندا وتانى ءۇشىن قان توگىپ, بەيبىت ومىردەگى بۇكىل سانالى عۇمىرىن وقۋ-اعارتۋ ىسىنە ارناعان ءبىلىم قايراتكەرى, ءىىى دارەجەلى «داڭق», ءى, ءىى دارەجەلى «وتان سوعىسى», «قىزىل جۇلدىز» وردەندەرىنىڭ, كوپتەگەن مەدالدىڭ يەگەرى, قازاق كسر حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ وزىق قىزمەتكەرى, كسرو وقۋ-اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى ماتكارىم دوسجانوۆتىڭ ءومىر جولى قاي قيىرىنان الىپ قاراساق تا, ۇلگى-ونەگەگە تولى.
بوزبالا جىگىت مايدانعا 1942 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا كىرەدى. اۋمالى-توكپەلى كەزەڭدە توعىز بىردەي پەرزەنتىن جەر قوينىنا بەرىپ, قايعى-قاسىرەت شەگىپ جۇرگەن اتا-اناسىنىڭ تىلەۋىنە تۋعان جالعىز ۇل ەدى. «قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا, اجالدى ولەدى» دەگەن, الدە اكە-شەشەسىنىڭ اللادان سۇراۋى سەبەپ بولدى ما, ماتكارىم سوعىستان امان-ەسەن ەلگە ورالادى. سول سۇراپىل سوعىس جىلدارى تۋرالى ارداگەردىڭ ءوزى: «اكەمنىڭ تۋعان ءىنىسى نۇرىمبەت ۇلى قايبۋللا ەكەۋمىزبەن قوشتاسىپ, باتاسىن بەرىپ تۇرىپ ايتقان مىنا ءبىر ءسوزى ءار ۋاقىتتا ەسىمنەن شىقپاي ءجۇردى. ول كىسى: «جاس بۇتاقتاي مايىسقان ەكى التىنىم, ب ۇلىنگەن ەلدەن بۇلدىرگى الما دەگەن, ەشنارسە الماڭدار, ەكەۋىڭ دە امان-ەسەن ەلگە ورالاسىڭدار», دەگەن ەدى. اعامنىڭ بەرگەن وسى باتاسى مەن انامنىڭ تىلەۋى بولار, مەن 1945 جىلدىڭ جازىندا جەڭىسپەن ەلگە ورالدىم. قايبۋللا ءىنىم دە امان-ەسەن ورتامىزعا كەلىپ قوسىلدى», دەپ تولقىنىسپەن ەسكە الىپ وتىراتىن.
م.دوسجانوۆ بەيبىت ومىردەگى العاشقى ۇستازدىق جولىن جاڭا وقۋ جىلىندا قىزىلوردا وبلىسىنداعى جاڭاقورعان اۋداندىق جايىلما جەتى جىلدىق مەكتەبىندە اسكەري جەتەكشى جانە سوعىس ءىسى ءپانىنىڭ مۇعالىمدىگىنەن باستادى. كەيىن بالالار ءۇيى جانىنداعى جەتىجىلدىق مەكتەپتىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى مەڭگەرۋشىسى, بورتەسكەن (№24 تەمىرجول بەكەتى) ەلدى مەكەنىندەگى №165 تاقىركول جەتىجىلدىق مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقاردى. ال وسى مەكتەپ تومەنارىق ستانساسىنا كوشىرىلىپ, №223 سەگىزجىلدىق مەكتەپ بولىپ قايتا قۇرىلعاندا مەكتەپتىڭ نەگىزىن قالاپ, مەكتەپ ديرەكتورى بولىپ تاعايىندالادى.
م.دوسجانوۆتىڭ بويىنداعى ءبىلىم مەن بىلىكتىلىك, جاۋاپكەرشىلىك پەن تياناقتىلىق, ىسكەرلىك پەن ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى باعالانىپ, 1975 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا جاڭاقورعان اۋدانى كەلىنتوبە اۋلىنداعى №192 ورتا مەكتەپتىڭ ديرەكتورى قىزمەتىنە جوعارىلاتىلادى. ول كەزدە مەكتەپ اۋىل سىرتىنداعى قىرماننىڭ قاسىنداعى بىرقاباتتى جاتاقحانالىق ۇيدە ورنالاسقان بولاتىن. ىسكەر باسشى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جاڭا مەكتەپ عيماراتىن سالۋ جونىندەگى سۇرانىسىن سول كەزدەگى كەڭشار جانە اۋدان باسشىلارىنا تۇجىرىمدى تۇردە جەتكىزە ءبىلىپ, ناتيجەسىندە اۋىل ورتالىعىنان ەكىقاباتتى جاڭا مەكتەپ بوي كوتەرەدى, 1983 جىلى مەكتەپ جاڭا جوبامەن سالىنعان عيماراتقا كوشەدى. اتپال ازامات جوعارىدا اتالعان قىزمەتتەردە ءجۇرىپ وزىنە لايىقتى ءىزباسارلار دايىنداپ, ولار اۋدان, وبلىس جانە رەسپۋبليكا كولەمىندە جاقسى قىرىمەن تانىلدى.
ماتكارىم ۇستاز زەينەتكەرلىككە شىققان سوڭ دا, بوس وتىرماي قوعامنىڭ تالابىن, مەملەكەتتىڭ ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەنە ارالاستى. اۋىل, اۋدان ءومىرى مەن تۇرمىس-تىرشىلىگىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە ءبىر كىسىدەي اتسالىستى. وسى كەزەڭدە كەلىنتوبە اۋلىنا العاش تيپتىك ۇلگىدەگى مەكتەپ پەن بالاباقشانىڭ سالىنۋىنا قول جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ۇلاعاتتى ۇستازدىڭ №192 ورتا مەكتەپتە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىن ۇزدىك وقىپ, قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەندى تۇردە قاتىسقان جوعارى سىنىپ وقۋشىسىنا ءار توقسان سايىن ءوز قالتاسىنان شاكىرتاقى تاعايىنداعان بىردەن-ءبىر ءبىلىم باسشىسى ەكەنىن دە ايتا كەتكەن ورىندى.
سوعىستان امان-ەسەن ورالىپ, ەلدى وركەندەتۋگە زور ۇلەس قوسقان قايراتكەر اتامىزدى تاعىلىمدى تۇلعا دەپ تانىپ, قۇرمەت كورسەتۋ – بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ مىندەتى. سول تۇرعىدا ءبىر توپ زيالى, ەستى-باستى ادامداردىڭ قالاۋى, قولداۋىمەن قىزىلوردا وبلىستىق قوعامدىق دامۋ باسقارماسى ماتكارىم دوسجانوۆتىڭ ەسىمىن تاريحي تۇلعالار تىزىمىنە ەنگىزۋ ءۇشىن مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنە ۇسىنىس جولدادى. ەندىگى كەزەكتە بىزدەر بۇل ۇسىنىسقا مينيسترلىكتەگىلەر سەرگەك قاراپ, قولدايدى دەپ سەنەمىز. ويتكەنى ول – ءبارىمىزدىڭ الدىڭعى بۋىن اعالار الدىنداعى ادالدىعىمىز, پارىزىمىز جانە بورىشىمىز.
م.دوسجانوۆتىڭ وبلىستىق, اۋداندىق گازەت بەتتەرىنە جاريالانعان «كۇنى ەرتەڭ كوشىپ كەتەتىندەي», «ويلانايىق», «اق بوساعا بەرىك بولسىن», «اشىعىن ايتساق», «وتكەنگە كوز سالساق», «مايدانگەرلەرگە دەگەن قامقورلىق باسەڭدەمەسىن», «بولسىن دەپ كەيىنگىگە ۇلگى-ونەگە», «وتان ءۇشىن وت كەشكەن قاھارماندار» اتتى ماقالالارى, «ون جاسار قىز» قيسساسى دا – ەلىنە, جەرىنە, وتانعا, جاستار تاربيەسىنە قوسقان ەلەۋلى ەڭبەگى.
م.دوسجانوۆ تۋرالى وبلىستىق, اۋداندىق گازەتتەردە جارىق كورگەن «جىرعا جاناشىر بولعان مايدانگەر», «مەكتەپكە ماتكارىم اتى بەرىلسە ەكەن», «مايدانگەر اتا», «مايدانگەر مۇعالىم ەدى» اتتى ماقالالار دا ايدىندى ارداگەردىڭ تاريحي تۇلعا دەگەن اتقا لايىق, بيىك پايىم-پاراسات يەسى, ايماق-اتىراپقا قادىرى ارتقان بىلىكتى باسشى, ىسكەر ۇيىمداستىرۋشى بولعانىن تانىتادى.
ارىستان احمەتوۆ,
اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, ەكى مارتە «قىزىل جۇلدىز» وردەنىنىڭ يەگەرى,
وسپان دوسجانوۆ,
تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت