• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 04 ماۋسىم, 2024

التايدىڭ كۇزى عاشىق ەتپەي قويمايدى

150 رەت
كورسەتىلدى

مۇقاباسىنداعى بۇعىلاردىڭ ايقاسقان سۋرەتىنە قاراپ-اق, كىتاپتى قولىڭىزعا الار ەدىڭىز. قويىن قالتاعا سالا سالاتىنداي بۇل شاعىن كىتاپتى اشتىڭىز با, اسقاق التايدىڭ قالىڭ جىنىس ورمانىن ارالاپ, وزەن-كولىن جاعالاپ كەتە باراسىز. اق جارقىن, دارقان كوڭىل ەلىمەن تىلدەسكەندەي, بىرگە كۇن كەشكەندەي كۇيگە تۇسەسىز.

«التايدا التىن كۇز ەدى». الى­بەك اسقاروۆتىڭ وسىناۋ اسقار تاۋ باۋىرىنداعى ورمانشىنىڭ ۇيىندە جاتىپ, ءتورت-اق كۇندە جازىپ شىققان شىعارماسى. بىلتىر عوي, تاۋتەكەلىدە, ءدال سول ورمان اراسىنداعى قاراعايدان قيىل­عان قوس بولمەلى ءۇيدىڭ اۋلاسىندا تۇر­مىز. ءال-اعام, الىبەك اسقاروۆ شىن­تاعىمنان ءتۇرتىپ; «التايدا ال­تىن كۇز ەدى» پوۆەسىمدى وقىدىڭ عوي» دە­دى سەنىممەن. وقىماعاندا. جەر­لەس جازۋشىلاردىڭ شىعار­ما­سىن جاتا-جاستانىپ وقىدىق. جاڭا شىققان شىعارمالارى­نىڭ سياسىن كەپتى­رىپ ۇلگەرتپەيمىز. «التايدا التىن كۇز ەدى» پوۆەسىن دە, ءبىر دەمدە وقىپ شىق­قانىم بار. سۋرەتشىنىڭ ءبىر ايدا باسىنان كەشكەن شىتىرمان وقيعاسى ءيىرىپ اكەتەدى. سيۋجەتتىڭ ءوزى اسەرلى. جيىنتىق كەيىپكەرلەر بولعانى­مەن, ءبارى دە ومىردە بار.

ادەبيەتسۇيەر قاۋىم بىلە­دى, الى­بەك اسقاروۆتىڭ اۋەلگى ما­ماندىعى سۋ­رەتشى. ءوزى ازىلدەپ, «سۋرەتشىلەر ارا­سىنداعى جالعىز جازۋشىمىن, جازۋ­شىلار ارا­سىنداعى جالعىز سۋ­رەت­شىمىن» دەيتىن. ايتقانداي, بىردە سۋرەتشى دوستارىنىڭ ءبىرى ءبىز تۋرالى جاز­بايسىڭ دەپ رەنجىسە كەرەك. سودان عوي, قولىنا قالام الىپ, سۋرەتشى ءومىرىن ءوزىنىڭ تۋعان جەرىمەن, ال­تايىمەن استاستىرىپ بەرگەن. وقىپ وتىرىپ, سۋرەتشى كەيىپكەر ءوزى مە دەگەن دە ويعا قالاسىز.

شىعارمانىڭ شارىقتاۋ شە­گىنە جەتپەس بۇرىن جانىمقان ەسىمدى سۋ­رەتشى تۋرالى ازدى-كوپ­تى مالىمەت بە­رىلەدى, ونىڭ دۋماندى شەبەرحاناسى سۋرەتتەلەدى. سودان كەيىن ەتيۋدني­گىن الىپ, التايعا تارتىپ تۇرادى. التاي بولعاندا دا, شىعىستىڭ ءتۇۋ تۇك­پىرىندەگى ارشاتى اۋلىنىڭ ارعى جاعىنداعى تاۋتەكەلى دەگەن اسەم جەرگە جول تارتادى. جازدىڭ كۇنى جايناپ تۇرسا, كۇزدە تىپتەن قۇلپىرىپ سالادى. سان ءتۇرلى بوياۋ, مىڭ ءتۇرلى رەڭ. سۋرەتشى ءۇشىن بۇل مەزگىل ناعىز شىعارماشىلىقپەن شۇعىلداناتىن ۋاقىت. سۋرەتشى ءۇشىن عانا ەمەس, اقىن­دار دا كۇزدى تەبىرەنىپ تۇرىپ سۋرەت­تەيدى ەمەس پە؟ جالپى, كۇز دەگەن جەمىس بە­رەتىن, جەمىس تەرەتىن, تابيعات بار باي­لىعىن ۇسىناتىن كەز.

جەرگىلىكتى جەردىڭ ازاماتتارى سوناۋ الماتىدان سۋرەتشى كەلدى دەپ, استى-ۇستىنە تۇسە قارسى الادى, كۇتەدى. تامىلجىعان تابيعات اياسىنداعى ور­مان­شىنىڭ ۇيىنە جايعاستىرادى. قۇ­مىرسقانىڭ يلەۋىندەي الماتىدان تاناعا ۇرعانداي تىپ-تىنىش التايعا توپ ەتە قالۋدىڭ ءوزى قانداي؟ ىش­كەنى الدىندا, ىشپەگەنى ارتىن­دا. جانىمقان شىعارماشىلىققا بەل شەشە كىرىسەدى. ورمانشى جىگىتتەر كۇنىگە كەلىپ, قال-جاع­دا­يىن سۇراسىپ تۇرادى, اس-سۋىن جەت­كىزىسەدى. كۇندەردىڭ كۇنى اۋىل­دا­عى توي-تومالاقتارعا دا شاقىر­تۋ العان. سوندا عوي دەيمىن, گۇلسي­نا ەسىم­دى مۇعالىم كەلىنشەكپەن تانىسىپ, كوڭىلدەرى جاراسادى. شىعارما سۋرەت­شىنىڭ كۇندەلىگى سەكىلدى جازىل­عان. بىراق ءار كۇنى ارقالاي. ءبىر كۇنى وزەنگە تۇسسە, ەندى بىردە تاۋعا شىعا­دى. تاۋعا شىعىپ التايدىڭ باسىندا تاۋتەكە قۋادى... ءسويتىپ ءجۇرىپ, ءۇيىر ءۇشىن ايقاسقا تۇسكەن بۇعىلاردىڭ كورىنىسىنە كۋا بولعان, تاڭعالعان. الگى كورىنىس­تى پولوتنوعا تۇسىرگەن. ەندى بىردە اۋداننان جۋرناليست قىز كەلىپ, قىلقالام شەبەرىنەن سۇحبات ال­عان. ونەر تۋرالى وي وربىتكەن. الەم­دىك كلاس­سيك سۋرەتشىلەردىڭ كارتينالارىن تالداپ بەرگەن. جالپى, جازۋشىنىڭ ءوزى, الىبەك اسقاروۆ­تى ايتامىن, كلاسسيك سۋرەتشىلەر­دىڭ قولتاڭبالارىن جازباي تاني­دى. ءبىر كورىپ, كىمنىڭ كارتيناسى, قاي جىلى جازىلعانىنا دەيىن ايتىپ بەرەدى. سول تۋىندىنىڭ تاري­حىنا دەيىن تالداپ بەرەتىن تالانت يەسى. سول ءۇشىن دە عوي, سۋرەت­شى كە­يىپكەردەن جازۋشىنىڭ مىنەز, بو­لمىسىن كورۋگە بولاتىن سەكىلدى.

ايتقانداي, كوركەم شىعارمادا سۋرەتشى تۋرالى وقي وتىرىپ, تابي­عاتپەن تىلدەسكەندەي كۇيگە تۇسەسىز. التاي­دىڭ كۇمىس شىڭدارىن, كۇزىن, كۇزگى نوسەرىن, اق قايىڭداردان ساۋ­دىراعان التىن جاپىراقتارىن, مىزعىماس قاراعايى مەن ءمولدىر بۇلاعىنا دەيىن كوز الدىڭىزعا الىپ كەلەدى. الىبەك اسقاروۆ ءوزى دە, التايدىڭ كۇزىنە عاشىق, بىلەمىن. كەيدە كۇزدىڭ اسەم تابيعاتىنان كوز الماي قاراپ تۇرىپ, «شىركىن, ەتيۋدنيكتى قويىپ, كەسەك-كەسەك بوياۋمەن پولوتنو بەتىندە ويقاس­تار ما ەدى» دەيتىن.

پوۆەست شىتىرمان وقيعاعا دا تولى دەدىك قوي. شىعارمانى وقىپ وتىرساڭىز, شىتىرمان وقيعا ەكەۋدىڭ اراسىنداعى ماحابباتتان سوڭ وربىگەن. كۇندەردىڭ كۇنى جانىمقان اۋىلداعى مۇعالىم كەلىنشەكپەن التايدىڭ بيىگىنە شىققان. جورتقان اڭ, ۇشقان قۇستارعا قاراپ, ءومىر تۋرالى سىر شەرتىسكەن. ەكەۋ اراسىنداعى ديا­لوگتەردىڭ ءبارى-ءبارى كۇندەلىكتى ومىر­دە بولعانىمەن, شىعارما­دا كوركەم, وقىرمانعا جۇعىمدى ەتىپ جازىلعان. قىزىعى سول, ەكەۋى قول ۇستاسا تاۋدان ءتۇسىپ بارا جاتىپ, تاۋدىڭ قويىن-قولاتىنان جول تاپپاي اداسقان. يت تۇمسىعى وتپەس قاراعاي ورماننىڭ قاي جەرىنەن كىرىپ, قاي جاعىنان شى­عا الماي ساندالعان. ساندالىپ ءجۇرىپ, كەرجاق كەمپىردىڭ ۇيىنە تاپ بولعان. اكۋلينا ەسىمدى جال­عىزباستى كەمپىر جاڭبىر اس­تىندا قالىپ, مالمانداي سۋ بولعان ەكەۋىنە ىستىق شاي بەرىپ, جان شاقىرتادى, ىشتەرىنە ەل قون­دىرادى. جازۋشىنىڭ ايتپا­عى, التايعا ءسىڭىپ كەتكەن كەر­جاق­تار دا قازاقتىڭ مادەنيەتىن, قو­ناقجايلىلىعىن بويلارىنا ءسىڭى­رىپ ۇلگەردى. تاريحتان تارتساق, قازاقتان ولاردىڭ ۇيرەنگەنى كوپ. ءسويتىپ, اكۋلينا كەمپىر ەر­تەسى ەكەۋىن تۋرا جولعا سالىپ جى­بەرگەن. وسىلايشا سۋرەتشىنىڭ التايداعى كۇندەرى جالعاسا بەرگەن. ءبىر اي دەگەندە الماتىعا ورالىپ, جازعان ەتيۋدتەرىن ۇلكەن كارتيناعا اينالدىرعان. ۇلكەن كارتيناسى ۇلكەن كورمەلەردىڭ بىرىندە كوپشىلىكتىڭ نازارىن اۋدارعان. سونداعى سۋرەت نە دەيسىز عوي. التايدىڭ التىن كۇزىندەگى بۇعىلاردىڭ ايقاسى. كوزدەرى قان تالاپ, جەر تارپىعان بۇعىلاردىڭ تىرەسىپ تۇرعان ءساتى. كارتينانى كوز الدىڭىزعا ەلەستە وتىرىپ, ومىرلىك پالساپالىق وي تۇيۋگە بولادى.

التايعا بارماساڭىز, جازۋشى­نىڭ وسى شىعارماسىمەن تانىسۋعا اسىق بولىڭىز. التايدىڭ كۇزىنە عاشىق ەتپەي قويمايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار