مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ «ازاماتتاردىڭ سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋى – دەنى ساۋ ۇلتتى قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى شارتى» اتتى باستاماسىنا قازاقستاننىڭ ء«ادىل بيلەر» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىر.
وسى ماقساتتا ء«ادىل بيلەر» بىرلەستىگى حالىقپەن تىكەلەي ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, 2023-2024 جىلدارى تۇركىستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسى بويىنشا 40 اۋىلدى سپيرتتىك ونىمدەردى ساتپايتىن اۋىل قاتارىنا قوستى. ايتا كەتەيىك, بۇعان دەيىن تۇركىستان وبلىسىندا اكىمشىلىك تاراپىنان 50 اۋىل – اراقسىز اۋىل اتالعان بولاتىن. نارىق زاڭىنا سايكەس ىشىمدىك ساتاتىن ساۋداگەرگە تىيىم سالۋعا ەشكىمنىڭ قۇقى جوق. بىراق وسىنىڭ زاردابىن ەل تارتىپ كەلەدى. اۋىل اراسىندا وتاعاسى ىشىمدىككە سالىنىپ شاڭىراعىنان بەرەكە قاشقان وتباسىلار بار. وسى اراق كەساپاتىنان اتا-اناسىن, جارىن, بالالارىن اڭىراتىپ, ومىرلەرى قىرشىنان قيىلعان جاستار قانشاما. اراق جاماندىقتىڭ باستاۋى. ىشىمدىككە اۋەس حالىقتىڭ بولاشاعى جوق. حالىق پسيحولوگياسىن زەرتتەگەن ساياساتكەرلەر بۇل قاعيداعا عىلىمي نەگىزدە كوز جەتكىزگەلى قاشان.
ء«ادىل بيلەر» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ەرگەبەكوۆ سەرىك ابەن ۇلى: «وكىنىشكە قاراي, پالەن اقشاعا ساتىپ العان ليتسەنزيام بار, ىشىمدىك ساتپاسام ساۋدام بولماي قالادى», دەپ ءۇش بىردەي اۋىلدا قاسارىسىپ وتىرعان دۇكەن يەلەرى بار. ونداي پىكىردەگى ازاماتتار بولماسا بۇكىل تۇركىستان وبلىسىن اراقسىز اۋىل جاسار ەدىك, اۋ! پايدا كوكسەگەن ساۋداگەرلەر بولماسا, بۇكىل اۋىل سپيرتتىك ءونىم ساتپايتىن اۋىلعا اينالۋعا دايىن. قۇداي قالاسا, ولار جان-جاعىنا قاراپ ويلانار دەگەن ۇمىتتەمىز. تەك ۇمىتتەنىپ قانا قويماي ارەكەت ەتۋدەمىز. اراقسىز اۋىل دەپ ايتا سالۋ ءبىر بولەك, سول اتقا لايىقتى بولىپ قالۋ ۇلكەن جۇمىس. سول سەبەپتى ءبىزدىڭ ءادىل بيلەر بۇل جۇمىستى جالعاستىرىپ, قاشاندا قاداعالاپ تۇرۋدى ۇمىت قالدىرمايدى. ءبىزدىڭ جۇمىس دۇكەندەردە اراق-شاراپ ساتقىزباۋ, سول ارقىلى ەل اراسىندا ارسىزدىق پەن زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ماڭىزدى.
جالپى حالىقتىڭ اراقسىز قوعامعا دەگەن كوزقاراسى دۇرىس. حالىق قۋانا-قۋانا قابىلداپ وتىر. ءبىر عانا مىسال: ورداباسى اۋدانى, قاراسپان اۋىلدىق وكرۋگىندە اراقسىز اۋىلدار كوپ. ءارى ء«ادىل بيلەر» حالىقپەن تاماشا ۇيلەسىمدىلىك تاپقان. سول 14 اۋىلدا 6 جىلدان بەرى اۋدانعا ارىز-شاعىم تۇسپەگەن. بارلىق شاعىم ء«ادىل بيلەر» الدىنان شەشىمىن تاۋىپ وتىر. بۇل كوپتىڭ كومەگىمەن بىتەتىن ءىس. بىزدىكى ىزگى ىسكە مۇرىندىق بولۋ», دەيدى ول.
حالىق اراسىنان اۋىل اقساقالدارى, ءتارتىپ ساقشىلارى, اكىمشىلىك قىزمەتكەرلەرى, جاستار, قوعام بەلسەندىلەرى, ءدىن قىزمەتكەرلەرى ء«ادىل بيلەر» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جۇمىسىنا ەل ىشىندە ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ جاتىر. دۇكەنشىلەرمەن سويلەسىپ, حالىقتى ۇيمە ءۇي ارالاپ ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جۇرگەن سول حالىقتىڭ ءوزى ەكەن. جاقىن ارادا وبلىستىق جانە شىمكەنت قالالىق ءىىد مەن ء«ادىل بيلەر» قوعامدىق بىرلەستىگى ەكىجاقتى كەلىسىممەن 12 باعىتتا حالىقپەن جۇمىس ىستەۋ نيەتىندە مەموراندۋمعا وتىردى. ول – داۋ-داماي, ۇلتتىق دۇردارازدىق, زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ, جەر داۋى, وتباسىلىق داۋلار, جالا جابۋ, قارىز ماسەلەسى, الاياققا الدانعان ادامنىڭ قاراجاتىن قايتارۋعا كومەكتەسۋ سياقتى ماسەلەلەر. وسى ورايدا بىزدەرگە قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرعان تۇركىستان وبلىسى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پوليتسيا گەنەرال-مايورى قابدەنوۆ مۇرات تالاپ ۇلى مەن شىمكەنت قالاسى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پوليتسيا گەنەرال-مايورى تاەۆ دۋمان اشكەن ۇلىنا العىسىمىز شەكسىز. «وسىلايشا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ايتقان قوعام مەن بيلىك ساناسىپ, ءوزارا ۇندەستىك تاۋىپ وتىر», دەيدى سەرىك ابەن ۇلى.
2024 جىلدىڭ 24 ءساۋىر كۇنى ء«ادىل بيلەر» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ءادىل بيلەرى» اتتى ەسەپتىك جيىنى ءوتتى.
جيىندا سپيرتتىك ءونىم ساتپايتىن اۋىل قۇرۋ ءۇشىن حالىقپەن جۇمىس ىستەگەن ەل بەلسەندىلەرىنىڭ جانە ءادىل بيلەردىڭ ەڭبەگى اكىمشىلىك تاراپىنان ماراپاتقا يە بولدى. «ۇلت بولاشاعى ءۇشىن ىزگىلىكتى باستامانىڭ باسىندا قاشاندا كيەلى تۇركىستان قالاسى ءجۇرۋى ءتيىس. سول سەبەپتى دە اراقسىز قوعام قالىپتاستىرۋعا تۇركىستان قالاسىنىڭ اكىمشىلىگى دە مۇددەلى. الداعى ۋاقىتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ رۋحاني باستاماسىن جالعاستىرۋعا ۇلكەن كۇش سالىپ, جۇمىستار اتقاراتىن بولامىز», دەپ تۇركىستان قالاسىنىڭ اكىمى نۇربول ءابدىساتتار ۇلى تۇراشبەكوۆ ارنايى العىس حات جىبەرگەن. سونداي-اق ء«ادىل بيلەر» رقب تاراپىنان بارلىق ءادىل بيلەر مەن ءادىل انالارعا قوماقتى سىي-سىياپات جاسالىپ «ەل سەنىمى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى. ال ء«ادىل بيلەر» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى سەرىك ابەن ۇلى ەرگەبەكوۆ بۇۇ اتىنان «ادامدىق فاكتورى» جانە «ۇلت ماقتانىشى» اتتى مەدالىمەن ماراپاتتالدى. زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى بويىنشا جاساعان ەڭبەگى ەلەنىپ التىن توسبەلگى تابىستالدى.
ءزۇبايرا تىلەگەنقىزى,
جۋرناليست