جۇمىسسىزدى جارىلقايتىن جۇيە

رەسپۋبليكادا شامامەن 5,7 ملن جاس بار. ونىڭ ىشىندەگى 682 مىڭنان استامى الماتى قالاسىندا تۇ­رادى. جەرگىلىكتى جاستار ساياساتى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, شاھاردا بيىلعى ءبىرىنشى توقساندا جاستار جۇمىسسىزدىعى 5,2-دەن 4,6 پايىزعا دەيىن تومەندەپتى. ساراپشى مامانداردىڭ ايتۋلارىنشا, بۇعان جاستاردى الەۋمەتتەندىرۋدىڭ جاڭا جۇيەسى سەپ بولعان.

الماتى قالاسىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى جانە 2030 جىلعا دەيىنگى ورتامەرزىمدى كەلەشەگى باعدارلاماسى اياسىندا جول كارتاسى نەگىزىندە بىلتىر جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قالالىق مانساپ ورتالىعى اشىلىپتى. ەگەر بۇرىن مانساپ ور­تالىقتارى ءار وقۋ ورنىندا بو­لەك جۇمىس ىستەسە, قازىر ولار جۇمىس بەرۋشىلەرمەن, ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعىمەن, باسقا دا قۇرىلىمدارمەن ءبىر الاڭدا بىرىكتىرىلىپ, ءوزارا جۇمىستىڭ تيىم­دىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرگەن. وسىلايشا, مۇندا موبيلوگراف, SMM مەنەدجەرى, گرافيكالىق ديزاينەر, ماركەتولوگ سىندى ماماندىقتار بويىن­شا 30 قىسقامەرزىمدى كۋرستار وقىتىلادى.

– مەن قىزىلوردا قالاسىنىڭ تۋماسىمىن, جاسىم 28-دە. تەمىر جول سالاسىنا قاتىستى مامان­دىقتى وقىعانمىن. بىراق وقۋ بىتىرگەن سوڭ ماماندىق بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسا المادىم. سوندىقتان الماتى قالاسىنا ارمان قۋىپ كەلدىم. مۇندا كولىك جۋ ورىندارىندا, تاكسي قىزمەتىندە ءجۇردىم. ءسويتىپ, ءبىر كۇنى قالالىق مانساپ ورتالىعىنا كەلىپ, قاجەتتى اقپاراتتى الدىم. ءبىر ايعا جۋىق ماركەتولوگ ماماندىعى بويىنشا شاعىن وقىتۋ كەزەڭىنەن ءوتتىم. قازىر تۇركسىب اۋدانىنىڭ كوميۋنيتي ورتالىعىندا جوبا مەنەدجەرى بولىپ جۇمىس ىستەيمىن, – دەدى ولجاس تاسبەرگەن.

جوبا ىسكە قوسىلعالى ولجاس سەكىلدى 10,8 مىڭ جاس وقىتىلىپ, ولاردىڭ ەڭبەككە ارالاسۋىنا جاردەمدەسكەن. بيىلدىڭ وزىندە ورتالىقتاردىڭ ىقپالىمەن 3,1 مىڭ جاس جۇمىسقا ورنالاسقان. بۇل ەسەيگىسى كەلمەيتىن NEET سا­ناتىنداعىلاردىڭ ۇلەسىن 7,4%-دان (47,9 مىڭ) 6,6%-عا دەيىن (43,9 مىڭ) تومەندەتۋگە كومەكتەسكەن. دەمەك ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىن­شا بىرىڭعاي وقىتۋ ورتالىعىن قۇرۋ جاستارعا بيۋروكراتيالىق ساتىلاردان ءوتۋدى جەڭىلدەتتى ءارى جۇمىسقا ورنالاسقانداردىڭ ۇلەسىن ارت­تىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.

كورسەتكىشتىڭ تومەندەۋىنە «Jobfair365» جۇمىسقا ورنالاس­تىرۋ جانە «SkillBrigde» وقىتۋ قىزمەتتەرى بار «Jasalmaty.kz» پورتالىن قۇرۋ دا ءوز ۇلەسىن قوسقان. پلاتفورمادا ۇسىنىلعان ءاربىر بوس جۇمىس ورنى ءتيىستى «داعدى» تەگتەرىمەن بەلگىلەنەدى. ماسەلەن, باعدارلاماشى جۇمى­سىنا باعدارلامالاردى ازىر­لەۋگە بايلانىستى تەگىن كۋرس­تار, ولاردىڭ مازمۇنى مەن قۇرى­لىمىنا قاراي ءتيىستى تەگتەر جال­عانادى. سايكەسىنشە سايت قولدانۋشىلارى جۇمىس ورىندارىن قاراعان كەزدە, ولار وسى سالاعا قاتىستى ۇسىنىلعان تەگىن كۋرستاردى بىردەن كورە الادى. بۇل ولارعا بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋگە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بەلگىلى ءبىر قىزمەتتە قاجەت اسپاپتار مەن داعدىلاردى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنداي ينتەگراتسيا جۇمىس ىزدەۋ مەن وقۋ ۇدەرىسىن ەداۋىر جەڭىلدەتەدى.

سوڭعى دەرەكتى باعدارلاساق, اقپاراتتىق پورتالدا قازىردىڭ وزىندە 25 مىڭعا جۋىق بىرەگەي پايدالانۋشىسى بار. وندا 5 مىڭ جۇمىس بەرۋشى تىركەلىپ, 5 مىڭ بوس جۇمىس ورنى ورنالاستىرىلعان. ناتيجەسىندە, بۇگىندە 4 مىڭ ازامات ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاپ­قان. «Jasalmaty.kz» ءموبيلدى قوسىم­شاسىن App Store پلاتفورماسىنان جۇكتەۋگە بولادى. ءارى مۇن­دا پايدالانۋشىلار جاستار ۇيىم­دارىنىڭ قىزمەتىن باعالاپ, پىكىرىن قالدىرا الادى.

– جالپى, NEET جاستاردى الەۋمەتتەندىرۋدىڭ ماڭىزدى جەتىس­تىكتەرىنىڭ ءبىرى – جاڭا ينفرا­قۇرىلىم قۇرۋ. ءبىزدىڭ اۋداندا جاستاردىڭ سانى 77 مىڭعا جۋىق. ونىڭ ىشىندە NEET جاستاردىڭ ۇلەسى 6 مىڭ. جىل باسىنان بەرى تۇركسىب اۋدانىنداعى كوميۋنيتي ورتالىققا جۇمىسقا ورنالاسۋ, شاعىن كۋرس وقۋ ماسەلەلەرى بويىنشا 1 200 ادام جۇگىندى. ماقساتىمىز – NEET ساناتىنداعى جاستاردى جۇمىسقا ورنالاسۋعا كومەكتەسىپ, قوعامعا قوسۋ. مۇنداي كوميۋنيتي ورتالىقتارى الماتىنىڭ بارلىق 8 اۋدانىندا بار, – دەدى الماتى قالاسى تۇركسىب اۋدانى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جانە شاعىن كۋرستاردى وقىتۋ مەنەدجەرى مارجان وتەگەنوۆا.

بايقاعانىمىز, كوميۋنيتي ورتالىقتار جاستاردى قىزىعۋ­شىلىعىنا قاراي بىرىكتىرە وتىرىپ, بويىنداعى كۇش-جىگەرى مەن الەۋەتىن وزىنە, تيىسىنشە قوعامعا پايداسىن تيگىزۋگە باعىتتاپ وتىر. سوندىقتان جاۋاپتىلار بيىل تاعى 4 كوميۋنيتي ورتالىق اشۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ايتتى.

ءبىر قىزىعى, كوميۋنيتي ور­تالىقتاردىڭ رەزيدەنتتەرى ءۇشىن كولىككە, قوعامدىق تاماق­تانۋعا, سپورتتىق جانە مادەني ينفراقۇرىلىمدى پايدالانۋعا, وقىتۋعا جانە تاعى باسقا جە­ڭىلدىكتەر بەرەتىن «Activity Boom» كلۋبتىق كارتوچكالىق جۇيەسى ەنگىزىلىپتى. بۇل يننوۆاتسيالار جاستار مەن جاستار ۇيىمدارىنا اقپاراتتىق پورتال ارقىلى كوميۋنيتي ورتالىقتاردا ورىنداردى ونلاين برونداۋعا, ءىس-شارالار كەستەسىن كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

سونداي-اق الماتى قالاسىنىڭ جاستار ساياساتى باسقارماسى 1 اي بويى قالادا مانساپ كۇندەرىنىڭ سەرياسىن وتكىزۋگە قولداۋ كور­سەتكەن. ءداستۇر بويىنشا, ءىس-شا­رادا قالانىڭ 400 ءىرى كومپانيا­سىنان 1,5 مىڭنان استام بوس جۇمىس ورنى ۇسىنىلعان.

جوعارىدا كورسەتىلگەن الەۋ­مەت­تەندىرۋ شارالارىنىڭ كومە­گىمەن بىلتىر شاھاردا بارلىعى 40 مىڭ جاس تۇراقتى, 7 مىڭى ۋاقىتشا جۇمىسقا ورنالاسقان. وسى جىلدىڭ ءى توقسانىندا 9 مىڭ­نان استام ازامات ەڭبەككە ارا­­لاسىپتى. ونىڭ 4,6 مىڭى – تۇ­راقتى جۇمىس ورنىنا, 4,4 مىڭى ۋاقىتشا قىزمەتكە كىرىستى.

نەگىزى مەملەكەت تاراپىنان جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋعا ارنالعان ءتيىمدى نە ءتيىمسىز باع­دار­لامالاردى تىزبەكتەۋگە بولادى. ماسەلەن, «جاستار تاجى­ريبەسى», توقسانىنا بىرنەشە رەت ۇيىمداستىرىلاتىن بوس ورىندار جارمەڭكەسى, «Zhas project» تاعى باسقالار. بىراق بارلىعى ءبىر عانا بەكىتىلگەن تالاپ-ءتارتىپ نەگىزىندە ۇيىمداستىرىلىپ, جۇرگىزىلەدى. سوندىقتان جاۋاپتى ورگانداردىڭ جۇمىسىن ناسيحاتتاۋ, ەڭبەككە ق ۇلىقسىز جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن كوميۋنيتي ورتالىقتارى س­ەكىلدى تەحنولوگيالىق يننوۆا­تسيالاردى جيىرەك قولدانۋ ار­قىلى الەۋمەتتەندىرۋدىڭ جاڭاشا ءتاسىلىن ويلاپ تابۋ كەرەك. ويتكەنى جىلىنا ەڭبەك نارىعىنا 300-400 مىڭ شاماسىندا جاس قوسىلادى دەسەك, ەلدە جاستار جۇمىسسىزدىعى ماسەلەسى ءالى دە كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيدى.