پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى سەرىك جۇمانعارين تۇركىستان وبلىسى سارىاعاش اۋدانىنداعى جىلىجاي شارۋاشىلىقتارى يەلەرىمەن, جۇمىسشىلارىمەن وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادى.
قازاقستانداعى بارلىق جىلىجايدىڭ 70%-دان استامى وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان. مامىر ايىنىڭ باسىندا جىلىجايدا قۇلپىناي وسىرۋشىلەر ەل نارىعىنا ەنگەن يمپورتتىق جانە ارزان ءتاتتى جيدەكتەردىڭ كوپتىگى تۋرالى ماسەلە كوتەرگەن بولاتىن. ارزان يمپورت ولاردى شىعىنعا ۇشىراۋىنا ىقپال ەتتى. تەگىسشىل اۋىلدىق وكرۋگىندە سەرىك جۇمانعارين فەرمەرلەردىڭ ماسەلەلەرىن تىڭداۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى جىلىجاي يەلەرىمەن كەزدەستى.
«ابدۋرامان» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى اشيرافي شىمبەرگەنوۆ جالپى اۋدانى 33 گا اشىق جانە جابىق جەردە قۇلپىناي ءوسىرۋ جوباسىنا 300 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا سالعان. وڭتۇستىك كورەيا تەحنولوگياسى بويىنشا سالىنعان جىلىجايدىڭ كولەمى 5,5 گا. تەحنولوگيانىڭ ەرەكشەلىگى – كۇن ساۋلەسىن پايدالانادى جانە ارنايى جامىلعىمەن جىلىتىلعان, سونىڭ ارقاسىندا جىلىجاي داقىلدارىن سالۋ جانە ءوندىرۋ قاراپايىم ونەركاسىپتىك جىلىجايلارعا قاراعاندا 3 ەسە ارزان. جىلۋدى اسا كوپ قاجەت ەتپەيدى. قىس مەزگىلىندە شىعىننىڭ 70%-ىنا دەيىن جىلۋعا جۇمسايتىن شارۋاشىلىقتار ءۇشىن بۇل وتە ماڭىزدى تەحنولوگيا.
ا.شىمبەرگەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قىتاي مەن كورەيادا بۇل تەحنولوگيا بارلىق جەردە قولدانىلىپ, قىزاناق, قيار جانە باسقا دا جىلىجاي داقىلدارىن ءوندىرۋ قۇنىن ارزانداتۋدا. ونى تومەن تەمپەراتۋرادا دا قولدانۋعا بولادى. بولاشاقتا شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى قازاقستاندىق قۇلپىناي ەكسپورتىن باستاۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ۆيتسە-پرەمەرمەن كەزدەسۋدە شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ءوندىرىستى كەڭەيتۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديا الا المايتىنىن ايتىپ, ماسەلە كوتەردى. ونى باسقا جىلىجايلار دا قولداپ, مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بۇل ءتۇرى ولار ءۇشىن قولجەتىمدى ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جىلىجاي شارۋاشىلىقتارى قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى دانيار قالتاەۆ قازىرگى جىلىجايلار اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا ءتوزىمدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«جىلىجاي وسىرۋشىلەر جاڭا تەحنولوگيالاردى, ستاندارتتاردى ەنگىزىپ, ءوندىرىستى كەڭەيىپ جاتىر. ءبىز قازىر ەلىمىزدە جىلىجاي شارۋاشىلىعىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن بىرلەسىپ دايىنداپ جاتىرمىز. بىراق جىلدان-جىلعا قايتالاناتىن ماسەلە بار. ول – وتكىزۋ نارىعى. ءونىم جيناي باستاعاندا, باعا تومەندەيدى. جاقىندا ءبىز ماۋسىمدا قازاقستاننىڭ قيارعا دەگەن بارلىق قاجەتتىلىگىن وتەۋگە دايىن بولامىز. كورشىلەس ەلدەردەن جىلىجاي كوكونىستەرى مەن جيدەكتەر ازايسا, ءوزىمىز وسىرگەن ءونىمدى تولىق كولەمدە ساتۋ ءۇشىن بىزگە تەك 2-3 اي ۋاقىت قاجەت», دەدى دانيار قالتاەۆ.
س.جۇمانعارين ۇسىنىستاردى تىڭداپ, ماسەلەلەردى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە قاراۋعا جانە شەشىم قابىلداۋعا ۋادە بەردى.
سونداي-اق ۆيتسە-پرەمەر اتالعان وڭىرگە ساپارى بارىسىندا 50 مىڭ باس ءىرى قارا مالعا ارنالعان ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى بورداقىلاۋ الاڭىن سالۋ ورنىنا باردى.
جوبانى ارىس قالاسىندا «Turkestan Agro.kz» كومپانياسى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. بيىل جۇزەگە اساتىن ءبىرىنشى كەزەڭىندە 5 مىڭ باس, 2025 – 2026 جىلدارى تاعى 10 مىڭ باس, 2026 – 2027 جىلدارى 25 مىڭ باس ساتىپ الىنادى. قۇرىلىستىڭ, بورداقىلاۋدىڭ جانە مال جايۋدىڭ بارلىق جۇيەسى مال شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋدىڭ اۋستراليادا قولدانىلاتىن توردا ءوسىرۋ تاسىلىمەن جۇزەگە اسىرىلادى.
مۇندا ارىس قالاسىندا «Turkestan Agro.kz» 4 710 گەكتار القاپتا جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن قولدانا وتىرىپ, مال ازىعى داقىلدارىن ءوسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل مال بورداقىلاۋ الاڭىن قاجەتتى ازىق كولەمىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كومپانيا باسشىسى سىرىم ەرتاەۆ قازىرگى ۋاقىتتا اۋىل شارۋاشىلىعى مەن قارجى ينستيتۋتتارى تاراپىنان اوك سالاسىنداعى ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا بولىنەتىن جەڭىلدىكتەر مەن قارجىلاندىرۋدىڭ توقتاپ تۇرعانىنا بايلانىستى قۇرىلىس جوباسىن ىسكە اسىرۋ بارىسى باياۋلاعانىن ايتتى. سونداي-اق «كوكساراي» سۋ رەتتەگىشىنەن سۋدى پايدالانۋعا رۇقسات الۋدىڭ دا پروبلەمالارى بار.
سەرىك جۇمانعارين اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە قىسقا مەرزىمدە ينۆەستيتسيالىق جوبالار بويىنشا كەڭەس وتكىزىپ, قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن شەشۋدى تاپسىردى. سونىمەن قاتار ول سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىمەن ەگىندىك سۋدى پايدالانۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدى مىندەتتەدى.