جاڭا اۋدان جاڭاشا اتالسا

جىلى سۋى, جىلۋى بار جاڭا جاتاق­حانالارعا كوشىرىل­گەن­دەر العىسىن ايتىپ جاتتى. تۇر­عىندار العاشقى كومەك رە­تىن­دە 100 اەك العاندا ريزا بولىپ قالدى. ودان ءارى ۇكىمەت ءۇيىشى م ۇلىكتەرىن الۋعا دەپ تاعى 150 اەك بەرەتىن بولعاندا تىپتەن قۋانىستى.

ەندى سۋ قايتىپ, اپات ەڭسە­رىل­گەن سوڭ ەۆاكۋاتسياعا شىعا­رىل­عاندار ءوز ءۇيى – ولەڭ توسەگىنە قايتا باستاعاندا جاپپاي بولماسا دا ءىشىنارا داۋ-داماي تۋىپ جاتىر. ارينە, بۇرىنعى جامان ۇيلەرىنىڭ ورنىنا ەكى بولمەلى جايلى پاتەر العانداردىڭ قۋا­نى­شىندا شەك جوق. ال ماڭداي تەر, تابان اقىسىنا حان سارايىن­داي ءۇي سالىپ, ونىڭ نەسيەسىن بىرنەشە جىل بويى تىرنەكتەپ تولەپ, ابدەن تيتىقتاعان جاندار ءبىر ايعا جۋىق تۇرعان مۇزداي سۋ سول ۇيلەرىنىڭ تاس-تالقانىن شىعارىپ كەتكەندە كوڭىلىنە كىربىڭ كىرمەي, كوزىنە جاس الماي تۇرا الار ما؟ ونىڭ ۇستىنە وسىنداي كەزدە ادام فاكتورىنىڭ كەردەڭدى كەسەلى دە بولماي قالمايدى. ءوزى دە قام كوڭىلدە جۇرگەن كەيبىر ادامداردى بۇل دا ەسەڭگىرەتىپ تۇر. ءبىز بۇل ارادا ساراپشىلار مەن باعالاۋشىلاردىڭ جۇمىسى تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. ولاردى كەلەدى دەپ كۇنى بويى توسقان جاندارعا كەردەڭدەي كىرىپ, بار-جوعى 10-15 مينۋتتا بارلىق شىعىندى ءادىل باعالاماي, جەڭىل كورىپ, كەسەلدى ءتۇيىن جاساپ كەتسە, جانى جارالى جانداردىڭ كۇيزەلمەسىنە ءاددى جوق. ءتىپتى وسىندايعا شىداماعان ءبىر ازامات وزىنە-ءوزى قول دا سالدى.

ءۇيدىڭ ماڭىن جيناپ, تازالايىن دەسە, باعالاۋشىلار كەلمەي, ەكى قولى ءجىپسىز بايلانىپ وتىرعان تۇرعىندار نارازىلىق ءبىلدىرىپ جاتىر. قالا اكىمى سەرىك مۇحامەديەۆ وسى تاراپتا شاعىم ايتقاندارعا باعالاۋشىلاردى كۇتپەي, تۇرعىندار ءۇيدىڭ ءىشىن وزدەرى فوتوعا ءتۇسىرىپ, شارۋالارىن جاساي بەرسىن دەگەندى ايتتى. الايدا جۇرتتىڭ بەتىنە اششى شىندىقتى تۋرا ايتا المايتىن ءيى جۇمساق باستىقتىڭ ايتقانىنا سەنۋ قيىن. ويتكەنى ەرتەڭگى كۇنى باعالاۋشىلار سۋرەتتى كورىپ, «بۇل سەنىڭ ءۇيىڭ ەمەس, وتەماقىنى كوپ الۋ ءۇشىن بارىنشا قيراعان ءۇيدىڭ فوتوسىن كورسەتىپ تۇرسىڭ» دەسە, قارسى دالەل كەلتىرۋ قيىن.

س.مۇحامەديەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, باعالاۋشى ماماندار وزىمىزدە جەتىسپەي, قاراعاندى, استانا, پاۆلودار قالالارىنان قوسىمشا ادامدار شاقىرىلعان ەكەن. ءتىپتى قىزىلوردادان دا باعالاۋشىلار كومەككە كەلمەك. ء«بىز زارداپ شەككەن ءاربىر شاعىن اۋدانعا باعالاۋشىلاردىڭ توبىن بەلگىلەدىك. بىرەۋىن توپتىڭ باسشىسى ەتىپ قويدىق, ولار بارلىق ءۇيدى باعالاپ, بىزگە قورىتىندىلارىن بەرەدى», دەدى ول.

كەيبىر تۇرعىندارعا ەسكى ۇيلەر­دەن پاتەرلەر ساتىپ اپەرى­لەدى. الايدا ولاردىڭ ءبىر شارشى مەترىنىڭ باعاسى 328 500 تەڭگەدەن اسپاۋى كەرەك. ەگەر زارداپ شەگۋشى «ماعان وسى ءۇيدى اپەرىڭدەر» دەسە, اكىمدىك بارلىق قۇجاتتى دايىنداپ, قوردان اقشا تولەتەدى. سوسىن بۇل ءۇي اكىمدىكتىڭ بالانسىنا الىنادى. ال زارداپ شەگۋشىگە اكىمدىك كەلىسىمشارتپەن ول ءۇيدى بەرەدى, ەسەسىنە بۇرىنعى ءۇيىنىڭ جەرىن اكىمدىكتىڭ بالانسىنا الادى.

سۋ تاسقىنىنان وبلىس بويىنشا 3 898 ۇيگە زالال كەلتىرىلگەنى انىقتالدى. سونىڭ ىشىندە پەتروپاۆل قالاسىنىڭ سۋ باسقان ۇيلەرىنىڭ سانى – 2 156. قازىر بۇلاردان سۋ كەتتى, تەك 7 ءۇي ءالى سۋدا تۇر. سۋى قايتقان 2 064 ءۇي ساراپتالىنىپ, ونىڭ 1 633-ىندە شىعىننىڭ كولەمى باعالاندى. ساراپشىلار ازىرگە 277 ءۇيدى قالپىنا كەلتىرۋگە بولمايدى دەپ شەشتى. پەتروپاۆل قالاسى اكىمدىگىنىڭ سايتىندا كىمدەردىڭ ءۇيى سۇرىلەتىنى كورسەتىلگەن ءتىزىم بار. بۇل ءتىزىم جاڭارتىلىپ وتىرادى.

قالانىڭ ەڭ ۇلكەن زارداپ شەككەن شاعىن اۋدانى ويقالادا 1 383 ۇيگە سۋ كىرگەن. ونىمەن كورشىلەس تەرى زاۋىتى اۋدانىندا – 358, زارەچنىي كەنتىندە 239 ءۇي سۋ استىندا قالعان.

سۋ باسقان شاعىن اۋدان­دار­­داعى كوشە اتتارىنىڭ ءبارى تەگىس ورىسشا ەكەن. بۇرىن جاز­عا­نىمىزداي, جارامسىز ۇي­لەر­­­­دىڭ ورنىنا قازىردىڭ وزىندە «سولنەچنىي-2» شاعىن اۋدانىنا 500 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى سالىناتىنى بەلگىلى بولدى. قالانىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىندارى سول جەردە وسەتىن جاڭا كوشەلەر, مەكتەپ پەن الاڭدار اتاۋىن مەملەكەتتىك تىلدە اتاۋدى ۇسىنىپ ءجۇر. «سول­نەچ­نىي-2» دەگەن شارتتى اتاۋ­دىڭ ءوزىن دە «قىزىلجار» شاعىن اۋدانى دەپ رەسمي تۇردە اتاۋ ۇسىنىلىپ جاتىر. ويتكەنى «سولنەچنىي» دەگەن ات بۇرىن دا بار بولاتىن, مىناۋ – ەكىنشىسى. «ەل قاراجاتىنا تۇرعىزىلىپ جات­قان جاڭا شاعىن اۋداننىڭ مەملەكەتتىك تىلدە اتالۋىنا ەش­كىم قارسى بولماس دەپ ويلايمىز», دەسەدى ەلجاندى ازاماتتار.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى