بيىل بالالار ادەبيەتىنىڭ الىپ بايتەرەگى بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل. قازاق ادەبيەتىنە وزگەشە ورنەك, عاجايىپ سىر-سيپات الىپ كەلگەن كورنەكتى جازۋشىنىڭ مەرەيتويى بيىل يۋنەسكو كولەمىندە تويلانۋدا. مەرەكەلىك ءىس-شارالار لەگى باستالىپ, ەلىمىزدىڭ بارلىق رۋحاني شاڭىراعىندا ءوتىپ جاتىر.
اتاۋلى مەرەيتويعا وراي جازۋشىنىڭ شىعارمالارى ء«بىر ەل – ءبىر كىتاپ» اكتسياسى اياسىندا وقۋعا ۇسىنىلدى. سونىڭ ءبىرى – ا.س.پۋشكين اتىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىستىق كىتاپحاناسىندا «مەنىڭ اتىم قوجا» كىتابى بويىنشا وقۋشىلار اراسىندا «بالالار باعىنىڭ باعبانى» اتتى وقىرماندار كونفەرەنتسياسى ءوتتى. شاراعا شىعىس قازاقستان وبلىستىق تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق ليتسەي-ينتەرناتىنىڭ, شىعىس قازاقستان وبلىستىق دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» ليتسەيىنىڭ وقۋشىلارى قاتىستى.
جازۋشى «مەنىڭ اتىم قوجا» پوۆەسىنىڭ ارقاسىندا تانىمال بولدى. بەردىبەك – شىعارمالارىندا بالالاردىڭ مىنەزىن, سول كەزدەگى ۋاقىت كورىنىسىن تۋرا بەرگەن قالامگەر. ماسەلەن, «مەنىڭ اتىم قوجا» شىعارماسىندا قوجانىڭ مىنەزى ارقىلى سول كەزدەگى قازاق بالاسىنىڭ بەينەسىن تاماشا جەتكىزەدى. اراسىندا ءازىل دە جوق ەمەس. اسىرەسە سۇلتاننىڭ جايلاۋعا بارعانداعى ارەكەتتەرى وتە قىزىق. بەردىبەك سوقپاقباەۆ – ءوز ۋاقىتىنداعى بالانىڭ شىنايى مىنەزى, ارەكەتىن تازا مۇسىندەگەن جازۋشىلاردىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى.
بالالار «پوۆەستىڭ باستى كەيىپكەرى قوجا قانداي بالا؟», «پوۆەستەگى جانار قانداي وقۋشى؟», «ول قوجاعا نەسىمەن ۇنايدى؟», «پوۆەستەگى ۇستازدار بەينەسى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟», «قوجانىڭ جاقسى كورەتىن مۇعالىمى كىم؟», «قوجانىڭ بولاشاقتا جاقسى ازامات بولىپ شىعاتىنىنا سەنەسىز بە؟ ونىڭ قاتەلىكتەرگە ۇرىنا بەرۋ سەبەبى نەدە؟» جانە تاعى باسقا سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ, كىتاپ جونىندەگى ويلارىن ورتاعا سالدى.
«مەنىڭ اتىم قوجا» تۋىندىسى جازۋشىنىڭ بالالار ادەبيەتىندەگى مىقتىلىعىن كورسەتەدى. كينونىڭ ءوزى دە – وتە ءساتتى شىققان دۇنيە. اسىرەسە كينورەجيسسەر ابدوللا قارساقباەۆتىڭ شەبەرلىگى فيلمدە كورىنىپ تۇر. پوۆەست بويىنشا «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا كوركەم فيلم ءتۇسىرىلىپ, 1967 جىلى كانن قالاسىندا وتكەن بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر فيلمدەرىنىڭ حالىقارالىق فەستيۆالىندە ارنايى جۇلدەگە يە بولدى. پوۆەستىڭ باستى كەيىپكەرى – قوجا ارمانشىل, سوتقار بالا. تەنتەكتىگىمەن ۇنەمى ءتۇرلى جاعدايعا تاپ بولىپ جۇرەتىن ول اقىل-ويى مەن بىلىكتىلىگىنىڭ ارقاسىندا قيىندىقتاردان شىعا الدى. ول – بىرەۋدىڭ قايعى-قاسىرەتىنە كوز جۇما قارامايتىن ەلگەزەك, جوعارى ادىلەتتىلىك سەزىمىنە يە, دوسقا ادال, قايىرىمدى, ز ۇلىمدىققا جول بەرمەيتىن بالا. وسى قاسيەتتەردىڭ بارلىعى وقىرمان جۇرەگىنەن ورىن الىپ, قوجا باتىر بالا اتاندى. مۇنداي شىعارمالار بالالار ادەبيەتىنە كەرەك-اق. بۇل – بالالار ادەبيەتىندەگى كلاسسيكا.
№27 جانە №35 ورتا مەكتەپتەر وقۋشىلارى كورسەتكەن كورىنىستەر ەلدىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. ءىس-شاراعا بەلسەنە قاتىسقان قاتىسۋشىلار كىتاپحانا اكىمشىلىگى اتىنان العىسحاتپەن ماراپاتتالدى.
راقيا ۋالحانوۆا,
مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى