الماتىداعى سەيسميكالىق جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, وقىس وقيعانىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى مەن ستۋدەنتتەرى ءموبيلدى جەر سىلكىنىسى سيمۋلياتورىن قۇراستىردى.
سالماعى شامامەن 1,5 توننانى قۇرايتىن قۇرىلعى 7-9 بالعا دەيىنگى كولدەنەڭ جانە تىك بولاتىن جەر سىلكىنىسىن سيمۋلياتسيالايدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەنەرگەتيكا جانە ماشيناتانۋ ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, جوبا جەتەكشىسى ماقسات مىرزاقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, الماتى جەر سىلكىنىسى ءجيى بولاتىن اۋماققا جاتاتىندىقتان, بۇل پلاتفورما جۇرتشىلىقتى ۇرەيگە بەرىلمەۋگە, جەر سىلكىنىسى بولا قالعان جاعدايدا ءوزىن قالاي ۇستاۋعا, دۇرىس شەشىم قابىلداۋعا ىقپال ەتەدى.
– ءموبيلدى ترەناجەر ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستۋدەنتتەر مەن ماگيسترانتتار جۇمىس ىستەيتىن تەحنيكالىق-كونسترۋكتورلىق بيۋروسىندا قۇرىستىرىلدى. وسىدان ءبىر جىل بۇرىن باستالعان قۇراستىرۋ جۇمىستارىن قالادا بولعان بىرنەشە جەر دۇمپۋىنەن كەيىن جىلدام اياقتاۋعا تۋرا كەلدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قارجىلاندىرۋىمەن جاسالعان ءموبيلدى پلاتفورمانى قۇراستىرۋعا 10-نان استام ستۋدەنت قاتىستى. وقىتۋشىلاردىڭ جەتەكشىلىگىمەن ازىرلەنگەن ءموبيلدى پلاتفورماداعى سيمۋلياتور جەر سىلكىنىسىنىڭ كولدەنەڭ جانە تىك بولىپ كەلەتىن تولقىندارىن كورسەتەدى. قۇرىلعىنى پايدالانۋ بارىسىندا ەڭ جوعارى رەجىمدى 9 بالعا دەيىن جەتكىزۋگە بولادى, – دەيدى م.مىرزاقۇلوۆ.
جاقىندا ءموبيلدى پلاتفورمانى ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى الماتى قالاسى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنە تەگىن پايدالانۋعا بەردى. ەندىگى كەزەكتە تجد ماماندارى وسى ترەناجەر ارقىلى جەر تەربەلىسىن سەزدىرىپ, قالا تۇرعىندارىنا ۇرەيسىز, ناقتى دۇرىس ءىس-ارەكەتتەردى جاساۋدى ۇيرەتەتىن بولادى.
عالىمىڭ ايتۋىنشا, ەگەر دە ءموبيلدى پلاتفورما ەلىمىزدىڭ قالالارىندا, ورتالىقتارىندا قولدانىلاتىن بولسا, تۇرعىندار جەر سىلكىنىسىنە مەيلىنشە دايىن بولادى. ترەناجەر ءبىر ورتالىقتان ەكەنشىسىنە جىلجىتىپ اپارۋعا ىڭعايلى. مۇنداي قۇرىلعىلار شەتەلدىك تاجىريبەدە دە قولدانىلىپ كەلەدى. ونىڭ نارىقتاعى قۇنى شامامەن 10-15 ملن تەڭگە تۇراتىن بولسا, ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى قۇراستىرعان ءموبيلدى پلاتفورمانىڭ وزىندىك قۇنى – 2 ملن تەڭگە شاماسىندا. ترەناجەردى قۇراستىرۋ توبى قالانىڭ سەيسميكالىق جاعدايىنا بەيىمدەلىپ جاسالعان قۇرىلعىدا جاتتىعۋ قالا تۇرعىندارى ءۇشىن ءتيىمدى ەكەنىن ايتادى.
توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنەتىن بولساق, ءموبيلدى جەر سىلكىنىسى ترەناجەرى اپتا سايىن وتەتىن قالالىق وقۋ-جاتتىعۋ كۋرستارىندا جانە كوشپەلى ساباقتاردا, جاتتىعۋلاردا پايدالانىلاتىن بولادى. ول ءۇشىن تۇرعىندار اۋدانداعى توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىنە بارىپ ساناتى بويىنشا تىركەلىپ, كۋرستارعا قاتىسا الادى.