جارقىن جازدىڭ حالىققا تاعى ءبىر تابيعي قاۋپى بار. بۇل – ۇزاق ۋاقىت تامشى تامباي, ءشوبى مەن اعاشى قۋراپ قالعان جەرلەردەگى ءورت. ۋاقىتىندا اۋىزدىقتالماسا, ونىڭ دا قاسىرەتى از ەمەس. «وت پەن سۋ – ءتىلسىز جاۋ» دەگەندى حالقىمىز بەكەر ايتپاعان.
ماماندار ءورت قاۋىپسىزدىگى ماۋسىمىن قار كەتكەن ساتتەن باستاپ, جاڭبىر تۇراقتى جاۋاتىن كەزگە دەيىن بولادى دەپ ەسەپتەيدى. دەمەك بۇل ۋاقىت – 15 ءساۋىر مەن 15 قازان ارالىعى. ءورتتىڭ دە تۇرلەرى بار: بولمايتىن, شامالى, ورتاشا, جوعارى جانە توتەنشە جوعارى دەگەن بەس توپقا بولىنەدى. «قازگيدرومەتتىڭ» سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى فيليالىنىڭ ديرەكتورى قىمبات مىرعالىموۆا جوعارى جانە توتەنشە جوعارى ءورت قاۋىپتىلىگى جاعدايى تۋىنداسا, بىردەن جەتى تاۋلىككە دەيىنگى ارالىقتا توتەنشە جاعداي قىزمەتتەرى مەن وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق اكىمدىكتەرگە دابىل قاعىلاتىنىن ايتتى.
ء«ورت قاۋىپتىلىگىنىڭ قانداي كلاسقا جاتاتىنىن «قازگيدرومەتتىڭ» كۇن سايىنعى بيۋللەتەندەرىندە جاريالاپ وتىرامىز. سونىمەن ۇزاقمەرزىمدىك بولجاۋلار دا جاسالادى. بيىلعى جازدا مامىر مەن ماۋسىم ايلارىنىڭ ورتاشا تەمپەراتۋراسى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا قالىپتاعىدان 1-2 گرادۋسقا جوعارى بولادى. ونىڭ ۇستىنە مامىردا جاۋاتىن جاڭبىر مولشەرى دە جىلداعى نورمادان تومەن بولادى دەپ بولجانىپ وتىر. وسىنىڭ ءوزى ءورت قاۋىپتىلىگىن ارتتىرا بەرەرى ءسوزسىز. جاعداي كۇردەلى بولا باستاسا, الدىن الا ونكۇندىككە نەمەسە ءبىر اپتاعا جاسالاتىن اۋا رايىنىڭ بولجامىندا ءورت قاۋپى تۋرالى ايتىلىپ, شتورمدىق ەسكەرتۋلەر جاسالماق», دەدى ق.مىرعالىموۆا.
جازعى اۋا رايىنىڭ بولجامىنا قاراعاندا, مامىر ايىنىڭ ورتاشا تەمپەراتۋراسى +15-16 گرادۋستى كورسەتەدى. بۇل, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, نورماداعىدان 2 گرادۋسقا جوعارى. ايدىڭ العاشقى ونكۇندىگىندە كەي جەرلەردە اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى كۇندىز 15-16 گرادۋس جىلى بولعانىمەن, ءتۇن مەزگىلىندە 5 گرادۋستىق ىزعارعا دەيىن تومەندەيدى. ال ەكىنشى جانە ءۇشىنشى دەكادادا كۇن قۇبىلمالى بولادى, كەي كۇندەرى ىستىق 23–28 گرادۋسقا دەيىن كوتەرىلۋى مۇمكىن. وسى ايلارداعى جاۋىن-شاشىننىڭ ءتۇسۋى 25–39 مم بولىپ, نورمانىڭ ماڭىندا بولادى. جەلدىڭ سەكۋندىنا 15–20 مەترگە دەيىن كوتەرىلۋى ايدىڭ اياعىندا دەپ بولجانعان. شىلدە مەن تامىز ايلارىنداعى اۋا تەمپەراتۋراسى مەن جاۋىن-شاشىن مولشەرى – جىلداعى نورمانىڭ ماڭىندا. بيىلعى اۋا رايى 1994 جىلعا كەلەدى دەپ بولجانىپ وتىر. دەمەك شارۋا ادامدارى, ديقاندار سول جىلدىڭ اۋا رايى قانداي بولعانىن ىزدەگەنى ابزال.
توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ ورىنباسارى دميتري راستيحين وبلىستاعى ءورت قاۋىپسىزدىگى تۋرالى ءبىراز ماعلۇماتتى العا تارتتى.
«جىل باسىنان بەرى وبلىستا 139 ءورت بولىپ, 51 ملن تەڭگەنىڭ شىعىنىن كەلتىردى. ءورتتىڭ كەسىرىنەن 13 ادام كوز جۇمىپ, 23 ادام جاراقات الدى. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتار بولساق, وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىندە 144 ءورت تىركەلگەن ەدى, الايدا ونىڭ شىعىنى بيىلعىدان 20 ملن-عا از, ادام شىعىنى دا 11 بولعان. ال جارالانعاندار بار-جوعى التى-اق ادام ەدى», دەدى ول.
بيىلعى ءساۋىردىڭ 8-ىنەن قاۋىپتى ءورت ماۋسىمى باستالعان, الايدا سودان بەرى ەكى رەت ۇلكەن ءورت ورىن الدى. ەكەۋى دە مامليۋت اۋدانىندا, 2 گەكتاردان اسا جەردىڭ قامىسى ورتەندى. قار كەتىپ, جەر قۇرعاعان مەزەتتەن بىلتىرعى قاۋ ءشوپتىڭ, قۋراعان قامىستىڭ ورتتەنۋى جيىلەيدى. ال بۇل ورتتەر تۇرعىن ۇيلەرگە, ءوندىرىس ورىندارىنا جايىلۋى دا ءجيى بولادى. وسىنداي قاۋىپتەردى ەسكەرتۋ ءۇشىن ازاماتتىق قورعانىس پەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنەن, جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى وكىلدەرىنەن 40 جەدەل توپ جاساقتالىپ, حالىققا ءورت قاۋىپسىزدىگىن الدىن الا ەسكەرتىپ جاتىر.
بىلتىر پەتروپاۆل قالاسىنىڭ «بەرەكە» شاعىن اۋدانىندا كوپجىلدىق قۋراعان قالىڭ قامىستىڭ كۇيۋىنەن ۇلكەن ءورت بولىپ, سول ماڭداعى بىرقاباتتى 9 تۇرعىن ءۇي, 2 اۆتوبۋس, گاراج جانە اۆتوبۋس پاركىنىڭ تۇراق ورنى تۇگى قالماي كۇيىپ كەتكەن ەدى. جالىنى اسپانعا كوتەرىلگەن قىزۋلى ءورت ماڭىنا ەشكىمدى جولاتپاعان. بۇل قامىس سول جەردە بولعان كولدىڭ ورنىنداعى باتپاققا وسكەن. كوپ جىل بويى سۋ كەلمەگەندىكتەن كول وسىلاي قۇرعاعان. ارتىنان بەلگىلى بولعانىنداي, ءورت بىرەۋدىڭ تەمەكى تۇقىلىن قامىسقا تاستاي سالعانىنان تۋعان. د.راستيحين ءوزىنىڭ سوزىندە وسى مىسالدى ەسكە الىپ, تۇرعىنداردى ءورت قاۋىپسىزدىگىن بەكەم ساقتاۋعا شاقىردى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى