باعىتى ايقىن بايلانىس

ولجاس بەكتەنوۆتى تاجىكستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون قابىلدادى. قازاقستان – تاجىكستاننىڭ ءتورتىنشى ءىرى ساۋدا سەرىكتەسى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون اراسىنداعى قارقىندى ساياسي ديالوگ پەن قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ ارقاسىندا ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۇراقتى دامىپ كەلەدى. قولدا بار زور الەۋەتتى ەسكەرە وتىرىپ, ۇكىمەتتەر الدىنا تاۋار اينالىمىن 2 ەسەگە – $2 ملرد-قا دەيىن ارتتىرۋ مىندەتى قويىلدى.

ۇكىمەتارالىق كەلىسسوزدەر كەڭەيتىلگەن قۇ­رامدا ءوتتى جانە ىنتىماقتاستىقتى نىعاي­­تۋ ءارى ساۋ­دا اعىندارىن ءارتاراپ­تان­دىرۋ شارالارىنا ارنالدى. سونداي-اق قازاق­ستاننىڭ شامامەن قۇنى $190 ملن بولا­تىن 85 تاۋار پوزيتسياسى بويىنشا ەكس­پور­تتى ارتتىرۋعا دايىندىعى اتاپ ءوتىلدى.

ۇكىمەتتىك دەلەگاتسيالار ونەركاسىپ كووپەراتسياسىن دا­مىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, ەكسپورتقا باعدارلانعان جاڭا بىرلەسكەن وندىرىستەر قۇرۋدىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ ءوتتى.

قازاقستاننىڭ مول تاجى­ريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, تاجىك­ستان اۋماعىندا كەن ورىندارىن بىرلەسىپ يگەرۋ جانە جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلدى. سونىمەن قاتار قازاقستاندا تاجىك تەمىر جولدارى ءۇشىن تەمىر جول تەحنيكاسىن شىعاراتىن ءىرى وندىرىستىك الەۋەت بار. اقتوبە زاۋىتى رەلس ارقالىق ونىم­دەرىن جەتكىزۋدە ىنتىماقتاستىق ورناتۋ­عا دايىن. سونداي-اق قازاقستاندا شىعا­رى­لاتىن لوكوموتيۆتەردىڭ, تەپلو­ۆ­وزداردىڭ, باعىتتاما­لىق بۇرما­لار­دىڭ, ترانس­فور­ماتورلاردىڭ, اۋىل شارۋا­شى­لىعى تەحنيكالارىنىڭ, اككۋمۋليا­تورلار­دىڭ, اۆتوكولىك قۇرالدارىنىڭ ەكسپورت كولەمىن ارتتىرۋ مۇمكىندىگى زور.

ەكىجاقتى كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى ماسەلە – جىل سايىن نىعايىپ كەلە جاتقان ءارى ءوزارا تۇسىنىستىكتىڭ جوعارى دەڭگەيى­مەن سيپاتتالاتىن سۋ سالاسىن­داعى ىنتىماق­تاستىق. ەكى ەل قابىلداپ جاتقان بىرلەسكەن ءىس-شارالار ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭدە «باحري توچيك» سۋ قويماسىنىڭ قاجەتتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مۇندا توراعالىق ەتۋ جىل باسىنان بەرى تاجىكستاننان قازاقستانعا اۋىسقان حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى ءسوز بولدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا وتكەن جىلعى ساۋدا كولەمىنىڭ تومەندەۋىنەن كەيىن وڭ ءوسىم سەرپىنى بايقالادى. وسى جىل­دىڭ ەكى ايىندا اوك ءونىمىنىڭ تاۋار اينا­لىمى 2023 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىس­تىرعاندا 8,9%-عا ارتىپ, $84,9 ملن-دى قۇرادى. بۇعان قوسا تاجىكستانعا اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ەكسپورتى قۇرى­لى­مىن ءارتاراپتاندىرۋ بايقالادى. سالا­داعى قازىرگى مىندەتتەردىڭ قاتارىندا ۇن جەتكىزۋ كولەمىن ارتتىرۋ ماسەلەسى بار. ۇن تارتۋ ءوندىرىسى, مال شارۋاشىلىعى ونىم­دەرىن قايتا وڭدەۋ جانە باسقا دا باعىتتاردا بىرلەسكەن جوبالار قۇرۋدىڭ كەلەشەگى زور.

ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا باعىتتارى قاتارىندا تسيفرلاندىرۋ سالاسى بار. جوعارى دەڭگەيدەگى ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە قازاقستان تاجىك­ستانعا «Smart Bridge», يربپ (ينتەر­نەت-رەسۋرستاردىڭ بىرىڭعاي پلاتفورماسى), «Smart Data Ukimet» سەكىلدى «eGOV» ەلەكتروندىق ۇكىمەتىنىڭ مەنشىكتى ۇلتتىق جۇيە­لەرىن ورىستەتۋگە كومەك كورسەتۋ بو­يىن­شا جۇمىستارىن باستادى. IT سالاسىن­داعى ناتيجەلى ىنتىماقتاستىق ەكى ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋعا جانە ازاماتتارىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا جول اشادى.

سونىمەن قاتار تاراپتار مادەني-گۋماني­تارلىق ىنتى­ماق­­تاستىق ماسەلە­لەرىن تالقى­لادى. بيىل تاجىكستانداعى قازاق­ستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرىن وتكىزۋ ما­ڭىزدى وقيعا بولماق. ولجاس بەكتەنوۆ الداعى ۋاقىتتا دۋشان­بەدە قازاقتىڭ ۇلى ويشىلى اباي قۇنان­باي ۇلى ەسكەرتكىشىنىڭ اشى­لۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىن­شا ەكى ەلدىڭ ۇكىمەت باسشى­لارى بارلىق باعىت بويىن­شا ەكىجاقتى ستراتەگيالىق ارىپتەس­تىكتىڭ جوعارى سەرپىنىن ساقتاۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن راستادى.