قىزىلجاردىڭ تۇبىندە بولسا دا, دوڭدە ورنالاسقاندىقتان سۋ كىرمەي, اينالىپ كەتكەن پريبرەجنىي دەگەن اۋىل بار. بۇرىن «وزەرنىي» كەڭشارى دەسەتىن, شارۋاسى تىڭعىلىقتى, ەكونوميكاسى جاقسى دامىعان شارۋاشىلىق ەدى. قازىر سول اۋىل ارالدا قالدى. دالاعا ورگەن ۇساق مالدارى, ەگىس باسىنداعى تەحنيكا, م ۇلىكتەرى سۋعا كەتكەنىمەن, جاندارى دا, ءۇي جايلارى دا امان.
كەشە وسى اۋىلعا وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ تىكۇشاقپەن بارىپ, مەكتەپتە ۋاقىتشا قونىستانعان جاندارمەن, جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن كەزدەستى. زارداپ شەككەندەرگە مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن كومەك تۋرالى ايتىپ, حالىقتىڭ ەڭسەسىن كوتەردى. جەرگىلىكتى بيلىك وتەماقىعا بايلانىستى وتىنىشتەردى ەۆاكۋاتسيالىق بەكەتتەگى «ستارلينك» ارقىلى ينتەرنەتپەن قابىلدايتىن بولدى. «اۋىل تۇرعىندارىن قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك جانە ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدى قىزىلجار اۋدانىنىڭ اكىمىنە تاپسىرامىن. باسقا دا شۇعىل شارۋالارىڭىزدى اۋدان اكىمى شەشەدى», دەدى اكىم.
قىزىلجارعا قايىرىمدىلىق كومەكتەر كەرۋەنى ۇزبەي كەلىپ جاتىر. كەشە استانادان تۇرىك مادەنيەتى مەن مۇراسى حالىقارالىق قورىنىڭ فۋراسى جەتتى. ء«بىز بۇل جۇكتى ءبىر كۇننىڭ ىشىندە عانا جينادىق. ەرىكتىلەر كوبەيىپ كەتىپ, ءبىر فۋرانى تەز تولتىردىق. اكەلگەن جۇكتەرىمىزدىڭ ىشىندە تازا اۋىزسۋ, سۋعا كيەتىن ەتىك, قايىقتار بار. حالىقتىڭ قايعىعا ورتاقتاسىپ, كومەك قولدارىن سوزۋى قۋانتادى», دەيدى قوردىڭ وكىلى سۇلتان سمايىلوۆ.
كەشە الماتى تۇرعىندارى مەن كاسىپكەرلەرىنىڭ اتىنان دا ءبىر ۇلكەن فۋرامەن كومەك جەتكىزىلىپ, ول قىزىلجاردىڭ تۇبىندەگى بەسكول اۋدانىنا تۇراقتادى. 20 تونناداي جۇكتىڭ اراسىندا نان, ۇن, سۋ, كونسەرۆىلەر, ەت ونىمدەرى, قايىقتار, سۋعا كيەتىن گيدروكوستيۋمدەر ت.ب. بار. ء«بىز جۇگىمىزدى قابىلداۋشىلارعا وتكىزىپ قويماي, سۋ استىندا قالعان اۋىل-سەلولاردىڭ تۇرعىندارىنا ءوز قولىمىزدان تاراتقىمىز كەلەدى. ءسويتىپ, حالىقتىڭ جۇزىندەگى قۋانىش, ءۇمىت وتىن كورگەندى قالايمىز. قىزىلجارلىقتار ءبىز جالعىز قالدىق دەپ ويلاماسىن. سىن ساعاتتا قولدان كەلگەن كومەكتى بەرۋگە دايىنبىز. سول ماقساتپەن وسىندا 2-3 كۇن بولامىز», دەيدى كوشتى باستاپ كەلگەن سامات بىلگىشەۆ ەسىمدى كاسىپكەر. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل ماشينادان باسقا تاعى توسەك-ورىن, جىلى كورپەلەر مەن ودەيالدار, ماتراتستار تيەگەن «گازەلدەر» دە كەلەتىن كورىنەدى. بارلىق جۇك كەمىندە 300 ادامنىڭ جۇرەگىن جىلىتۋعا ءتيىس دەيدى سامات. سونىمەن بىرگە ول وسى جۇكتى تولتىرۋعا 2,5 ملن قاراجات كەتكەنىن ايتتى, ونىڭ 1 ملن 700 مىڭدايى ارىپتەستەرى مەن حالىقتان جينالىپتى, قالعانى ءوز قارجىسى ەكەن. ايتا كەتەرلىگى سول, تابيعاتى عانا ەمەس, جۇرەگى دە جىلى ارۋ الماتىدان جەتكەن كومەك جالعىز بۇل ەمەس, وسىعان دەيىن دە 2-3 كەرۋەن جەتكەن ەدى.
قازىر كەلىپ جاتقان قايىرىمدىلىق كومەكتەردى قاعاز قوراپتارعا ءبولىپ, جوبامەن ءار ادامعا بىردەي قىلۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەپ جاتقان ۆولونتەرلەردىڭ دە ءىسى قاۋىرت. كەشە 10 تونناداي قوراپتاردى ولار ەۆاكۋاتسيالىق بەكەتتەردە جاتقان جاندارعا جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە قالا بويىنشا ءۇش جەردە تاراتۋ بەكەتتەرى اشىلىپ, وعان تۇرعىنداردىڭ وزدەرى كەلىپ, قوراپتارىن الىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە «جاستاردىڭ رەسۋرس ورتالىعىندا» نەگىزىنەن ازىق-ت ۇلىك تاراتىلادى. قالعاندارى ءتۇرلى زاتتى تاڭعى توعىزدان كەشكى توعىزعا دەيىن تاراتىپ جاتىر. كومەك الۋشى مىندەتتى تۇردە كۋالىگىن كورسەتۋى كەرەك. تاراتۋشىلار سول ارقىلى ونىڭ زارداپ شەككەن ايماقتان ەكەنىن ينتەرنەتتەن تابادى.
كەشەگە دەيىن پەتروپاۆل قالاسى بويىنشا 2 مىڭنان ارتىق ادام وتەماقى الۋعا ارىز بەرگەن. ويقالا تۇرعىندارىنىڭ ءبىر توبىن قابىلداعان 32-مەكتەپتەگى ەۆاكۋاتسيالىق بەكەتتەگى جاسى ۇلكەن ادامدارعا, جارىمجان جاندارعا ارىزدى قالاي تولتىرۋ كەرەگىن كورسەتىپ جۇرگەن ۆولونتەرلەر بار. كەيبىر قارتتار بولعان جايعا بولاتتاي بولىپ, ەڭسەسىن تۇسىرگەن جوق. «ەڭ باستىسى, ءتىرىمىز عوي, ايتەۋىر. قالعانى بولا جاتار. ماعان قۇجاتتارىمدى دايىنداۋعا كومەكتەسكەن جىگىتتەر كەشە بانككە دە اپارىپ كەلدى. حقكو ورتالىعىنان دا ماماندار كەلىپ, بارلىق قۇجاتىمدى تولتىرىپ بەردى», دەيدى ولگا سافرونوۆا ەسىمدى كەيۋانا.
زارداپ شەككەندەر ارىزدارىن ءبىر رەتتىك جاردەماقى جانە وتەماقى الۋعا بەرىپ جاتىر. تاعى ءبىر 100 ادام نەسيەلەرىن تولەۋدى كەيىنگە قالدىرۋدى سۇراپتى.
ارينە, ءبىر جاقسىلىققا ءبىر جاماندىق قوسا جۇرەدى عوي. وزدەرىن زارداپ شەگۋشىلەرمىز دەپ وڭمەڭدەگەن بىرەۋلەر تەگىن كومەكتەن الىپ قالۋعا دا جانتالاسىپ جاتىر. كورشىسىنىڭ ءۇيى كۇيگەندە, قولىن جىلىتىپ الۋدى كوزدەگەن قۇنسىز سۇمدار ءار ۋاقىتتا بولادى. تاسقىنعا بايلانىستى WhatsApp مەسسەندجەرىندە اشىلعان چاتتاردا قيىن جاعدايعا تاپ بولعانىن ايتىپ, حالىقتان جەدەل كومەك سۇراپ, بانك كارتالارىن كورسەتىپ جاتقاندار دا كەزدەستى. ء«بىز سونداي حابار بەرگەندەردىڭ شىندىعىن تەكسەرگەن ەدىك. ءۇش كۇننىڭ ىشىندە 6 چاتتان 50-گە جۋىق ءوتىنىشتىڭ وتىرىك ەكەنىن انىقتادىق. بۇل – ءاربىر چاتتا كومەك سۇراعانداردىڭ كەم دەگەندە ۇشتەن ءبىرى. جۇرەگى جىلى جەرلەستەرىمىز سوندايلارعا الدانىپ, اقشا جىبەرىپ قويعان. حالىقتىڭ قيىن جاعدايعا تاپ بولىپ جاتقانىنا قاراماي, الداعىسى كەلگەن الاياقتاردىڭ ار-ۇياتتان ابدەن بەزگەنىن كورۋگە بولادى. ءبىز تۇرعىندارعا شىندىعىن تەكسەرىپ الماي, اقشالارىڭىزدى اۋدارماڭىزدار دەپ ايتىپ جاتىرمىز», دەيدى سولتۇستىك قازاقستان پد كيبەرقىلمىسقا قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ باستىعى يۆان تەرزيدي.
قالا پروكۋرورى تىنىبەك ساپاروۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وسى ۋاقىتقا دەيىن چاتتارعا فەيك حابار سالعان ەكى ادام ۇستالىپ, ەكەۋىنە دە 20 اەك كولەمىندە ايىپپۇل سالىنعان. «اركىم وزىنە تۇسكەن حاباردىڭ شىندىعىنا كوزى جەتپەي, تاراتۋعا قاقىسى جوق. فەيك اقپاراتتىڭ بىرىندە جاس ايەل ەكى بالانىڭ سۋعا باتىپ كەتكەنىن ايتىپتى. بۇل حاباردى ءتىپتى TikTok-قا سالىپ قويعان, بىراق ارتىنان ءوزى جويىپتى. دەگەنمەن سوت وعان جازاسىن بەرىپ, 73 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالدى», دەدى پروكۋرور.
وبلىستاعى كۇيلى تۇرمىستاعى, شارۋاسى وزىق كەيبىر اۋىلدارى زارداپ شەككەن تۇرعىنداردى وزدەرىنە شاقىرىپ جاتىر. ماسەلەن, م.جۇماباەۆ اۋدانىنداعى سوۆەت اۋلى ء«ۇي دە بەرەمىز, جۇمىس تا تابىلادى, كەلىڭىزدەر», دەگەن حابارلاندىرۋلار بەرىپتى. وبلىستا وسىنداي قۋانىشتى حابارلار دا بار.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى