قۇس وسىرگەن قۇربىلار

ءارى كورشى, ءارى قۇربى اياۋ­لىم باقىتقىزى مەن ناعيما توقتار­بەكقىزى ساۋىر-سايقان­نىڭ بوكتەرىندە بودەنە ءوسىرۋدى قولعا العان. باس بارماقتاي عانا بودەنە جۇمىرتقاسىمەن ءوز اۋدان­دا­رى­نان بولەك, وزگە اۋداندار­دى دا قامتاماسىز ەتىپ وتىر. «ALTYNZER EKO ferma» دەپ اتالا­­تىن شاعىن شارۋاشىلىقتا شۇ­پىر­­لەپ 1 500 باس بودەنە ءوسىپ جاتىر.

– بۇل كاسىپتى بىلتىر باس­تادىق. قۇستاردىڭ 1000 باسى – جۇمىرتقا باعىتىندا بولسا, 500-ءى – ەت باعىتىندا. جۇمىرتقا مەن ەتىنە سۇرانىس وتە جوعارى. تۇراقتى تۇتىنۋشىلارىمىز دا بار, – دەيدى كاسىپكەر ناعيما توقتاربەكقىزى.

بودەنە شارۋاشىلىعى شى­عىس قازاق­ستاندا ەندى عانا ەتەك جايىپ كەلەدى. ونىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى, كۇننىڭ سۋىقتىعى مەن قاردىڭ قالىڭدىعى, قىستىڭ ۇزاقتىعى دەسەدى قۇستىڭ قىر-سىرىن زەرتتەگەن كاسىپكەرلەر. بودەنەدەن تۇ­راقتى ءونىم الۋ ءۇشىن تەمپەرا­تۋرا ءبىر قالىپتى بولۋعا ءتيىس. ۇزاق قىستا قورا­جاي­دى جىلى ۇستاۋ كاسىپ يە­لە­رىنە وڭاي ەمەس. دەسە دە, باس­تا­عان كاسىپتى دوڭگەلە­تىپ وتىر. زاي­سان قالاسى گازبەن قام­­تىلعان­دىقتان, كۇن سا­يىن گۇرىل­دەتىپ وت جاعىپ, اۋرە بولمايدى.

– بودەنە دە تاۋىق سەكىلدى, جى­لى جەردى جاقسى كورەدى. سۋىق­تا جۇمىرت­قالامايدى. تۇراقتى تەمپەراتۋرا 15-20 گرادۋس جىلى بولۋى كەرەك. شاعىن فەرمامىز گازبەن جىليدى. ايتپەسە, كومىر جەتكىزۋ ءبىز ءۇشىن قىمبات. ونىڭ ۇستىنە, ۇنەمى وت جاعىپ وتىرۋ اۋرە. ال گاز باعاسى ءتيىمدى. جۇ­­مىرتقالاردى ينكۋباتورمەن باسىپ شىعارامىز. 15-18 كۇن­دە بالاپان جارىپ شىعادى. جەمىن, سۋىن بەرىپ كۇتسە, 40 كۇن­دە جۇمىرتقالايتىن بولادى. ءبىر بودەنە كۇنىنە 30 گرامم جەم جەيدى. كۇ­نىنە ءبىر جۇمىرتقا تۋادى. ءتيىمدى ەمەس پە؟ – دەيدى كاسىپكەر ارۋ.

«شىعىن شىقپاي, كىرىس كىر­مەيدى» دەمەۋشى مە ەدى؟ ايت­قانداي, كاسىپتى العاش اشقان­دا اياۋلىم باقىتقىزى تۇ­رىپ جاتقان ءۇيىن فەرماعا اينال­دىرعان. باسقا ىڭعايلى ورىن بولماعاندىقتان, قۇربى­لاردىڭ ءبىرى باسپانادان باس تارتقان. كاسىپتى اۋەلدە الەۋمەتتىك جەلى­دەن كورىپ باستاعان. ناعيما توقتاربەك­قىزىنىڭ باستاعان كاسىبىنە قولداۋ كورسەت­كەن جولداسى قۇستاردى قامايتىن تورلى قورشاۋ جاساپ بەرگەن. العاشىندا ازدى-كوپتى قاراجات سالعان. كاسىپتەرىن كەڭەيتۋدى دە جوسپارلاپ وتىر.

– كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن شىعار, بودەنەنىڭ ەتى مەن جۇ­مىرت­قاسى مىڭ دا ءبىر اۋرۋعا ەم. ءبىر ەرەكشەلىگى, بودەنە ەش­­قانداي قۇس تۇماۋىمەن اۋىر­مايدى. الداعى ۋاقىتتا وسى كاسى­بىمىزدى كەڭەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەيدى اياۋلىم باقىت­قىزى.

راس, ەمدىك قاسيەتى مول بولماسا, جاپون­دىقتار كۇندەلىكتى تاڭەرتەڭ بودەنە جۇمىرتقاسىن تۇتىنباس ەدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل ادام اعزاسىنداعى رادياتسيالىق زاتتاردى شىعارادى.

قۇس باققان قۇربىلاردىڭ ايتۋىنشا, بودەنەگە ارنايى جەمى بەرىلەدى. تاۋىققا شاشىپ جۇرگەن بيداي جاراي بەرمەيدى. تەز كوبەيەتىن جۇدىرىقتاي قۇس­تىڭ سالماعى 200 گرامنان اسپايدى.

جوسپار دەمەكشى, كاسىپتەرىن كەڭەيتۋ ءۇشىن قۇستىڭ سانىن ارتتىرىپ قانا قوي­ماي, اياۋلىم مەن ناعيما ەندى بودەنە ەتىن تۇزداپ, مارينادتاۋدى, جۇ­مىرت­قاسىنان تابيعي مايونەز جاساۋ­دى قولعا الماق. قىل اياعى قۇستاردىڭ ساڭعىرىعىن دا دالاعا تاستامايدى. وعان شىلاۋشىن قۇرتتارىن جىبەرىپ, تابيعي تىڭايتقىشقا اينالدىرۋدى ويلاس­تىرىپ ءجۇر. ايتپاقشى, زايسان قالاسىندا قۇرت ءوسىرىپ, پايدا تاۋىپ وتىرعان كاسىپكەر دە بار...

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

زايسان قالاسى