• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ءان 16 ءساۋىر, 2024

تانىمال ءاننىڭ تاريحى: «قاراعىم-اي»

490 رەت
كورسەتىلدى

نۇرلان ونەرباەۆتىڭ ورىنداۋىن­داعى بۇل ءان جارىققا شىققاندا باز­بىرەۋلەر «بۇل – ورنى تولماس وكىنىش­تەن, جاۋاپسىز ماحابباتتان تۋعان شىعارما» دەگەن ەدى. الايدا ءاننىڭ دۇ­نيەگە كەلۋى ءانشى تاعدىرىمەن ەش بايلانىسپايدى.

ءان اۋەنىنىڭ اۆتورى كەڭەس دۇيسەكەەۆ كوپبالالى وتباسىندا تاربيەلەنگەن. ۇل بالالاردىڭ ىشىندە جالعىز وسكەن كۇلشات اپكەسى ون توعىز جاسقا قاراعان شاعىندا كەنەتتەن قايتىس بولادى. ارتىنان و دۇنيەگە اكەسى اتتانادى. كەيىن كەڭەس دۇيسەكەەۆ ونەرگە قانات قاققان تۇستا سول جاۋقازىن عۇمىرى ورتا جولدا قيىلعان اپكەسىنىڭ رۋحىنا تاعزىم جاساۋ نيەتىمەن ءان شىعارۋعا بەل بۋادى. «ەگەر اپكەم ءوز بوساعاسىنان ۇزاتىلىپ بارا جاتقاندا, اكەم اق باتاسىن بەرىپ, قىزىنا وسى ءاندى ايتار ەدى» دەگەن ويدان «قاراعىم-اي» ءانى دۇنيەگە كەلەدى. الدىمەن اۋەنى تۋعان شىعارمانىڭ ءسوزىن اقىن ءشومىشباي ساريەۆ جازعان. بۇل جۇرەكتەن شىققان تۋىندى ەش شەكاراعا قاراماي-اق باسقا جۇرەكتەرگە جەتتى. وعان دالەل – تالعات مۇساباەۆ عارىشتا بولعاندا, جاڭا استانامىزدان وسى ءاننىڭ جولدانۋى ەدى. ال قازىر ديماش قۇدايبەرگەننىڭ ورىنداۋىندا الەم تىڭدارماندارىنىڭ نازارىندا.

 

«قۇستار قايتىپ بارادى»

«قۇستار ءانى» – مەنىڭ قاتتى ءسۇيىپ, ەڭىرەپ, بوزداپ وتىرىپ شى­عارعان ءانىم ەدى», دەيدى نۇرعيسا تىلەن­ديەۆ. سازگەر كوزى تىرىسىندە ءوز كون­تسەرت­تەرىنىڭ بارلىعىن وسى انمەن اياقتايدى ەكەن. دەمەك «وندا ءبىر سۇمدىق سىر بار ەستىلمەگەن...»

سازگەردىڭ جۇرەك تۇكپىرىنەن ەرەكشە ورىن العان بۇل ءاننىڭ قىسقاشا تاريحى بىلاي. 1968 جىلدىڭ كۇز ايى. نۇرعيسا تىلەن­ديەۆ كينوستۋديادان قايتىپ كەلە جاتىپ پانفيلوۆشىلار ساياباعىندا ءبىراز ايالدايدى. سوندا كەشكە جاقىن جالعىز تىرنانىڭ سولتۇستىكتەن ۇشىپ كەلىپ, ءۇيدىڭ تو­بەسىنە قونعانىن كورەدى. بىراق وعان قارعالار تى­نىشتىق بەرمەيدى. قۇستاردىڭ بۇل ارەكەتىن كورگەن سازگەر: «جالعىزدىقتىڭ قانداي قيىن ەكەنىن وسى ساتتە تاعى ءبىر تۇسىنگەندەي بولدىم», دەيدى. وسى ءبىر وقيعانى اقىن تۇمانباي مولداعاليەۆقا بايانداپ, ول ءسوزىن جازىپ, كەيىن نۇرعيسانىڭ سازىمەن كەرەمەت انگە ۇلاسادى. ول قايتپاس ساپارعا اتتانار سا­تىندە: «مەنى «قۇستار قايتىپ بارادى» انى­مەن شىعارىپ سالىڭدار» دەپ امانات ەتكەن.

 

«ەسىڭە مەنى العايسىڭ»

مۇقاعاليدىڭ سوزىنە جازىلعان جالپى سەكسەن التى ءان بار. سولاردىڭ ىشىندە زاۋ بيىكتە اۋەلەپ تۇراتىن اندەرىنىڭ ءبىرى – «ەسىڭە مەنى العايسىڭ».

ەڭ قىزىعى, وسى «ەسىڭە مەنى العايسىڭ» ولەڭىنە بىرنەشە ءان جازىلىپتى. سونىڭ كلاسسيكالىق نۇسقاسى – ۇلى كومپوزيتور نۇر­عيسا تىلەنديەۆتىكى. جالپى, مۇقاعالي مەن نۇرعيسا شىعارماشىلىق وداعىنان وتىز شاقتى ءان تۋعان. ال «ەسىڭە مەنى العاي­سىڭ» اقىن مەن كومپوزيتوردىڭ ەڭ سوڭعى شىعارماسى ەكەن.

وسى اڭىز ءاننىڭ حالىققا كەڭىنەن تانىمال نۇسقاسىنىڭ اۆتورى – ەلەنا ابدىxالىقوۆا. بۇل ءاندى ول نەبارى جيىرما جاسىندا جازعان.

«ەسىڭە مەنى العايسىڭ» ولەڭىنە جيىرما شاقتى ءان جازىلعان دەسەم ارتىق ايتقانىم ەمەس. بىراق سونىڭ ىشىندە مەنىڭ ءانىم بۇكىل حالىققا تانىلىپ جاتسا, وعان سەبەپ: اقىن­نىڭ ىشكى ىرعاعىن ءدوپ باسا بىلگەنىمنەن ءارى ونى كەزىندە ءمادينا سياقتى جارىق جۇلدىز ورىنداعانىنان دەپ تۇسىنەمىن», دەيدى ە.ابدىحالىقوۆا. 

سوڭعى جاڭالىقتار