كۇردەلى جاعدايعا دا دايىندىق بار

وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحام­بەتوۆ ءوزىنىڭ حالىققا ارناعان ۇندەۋىندە ەسىل وزەنىمەن پەترو­پاۆلعا جەتەتىن قارعىن سۋدىڭ تولقىنى 2017 جىلعى تاسقىننان الدەقايدا بيىك ەكەنىن ايتتى.

«جوبامەن ەكى كۇننەن كەيىن سۋ پريبرەجنايا, تەپليچنىي جانە زارەچنىي كەنتتەرىن باسادى. وسى كۇن­­دەرى ءبىز تاۋلىك بويى جۇمىس ىس­تەپ, دامبالاردى نىعايتۋمەن اي­­نا­­لىسىپ جاتىرمىز. قالاعا اۋىزسۋ اي­دايتىن ناسوس ستانساسىنىڭ اي­نا­­ل­اسىنداعى دامبا دا بەكىتىلدى», دەدى اكىم.

سونداي-اق ول زارەچنىي كەن­تىندەگى كەيبىر تۇرعىنداردىڭ ءالى دە ەۆاكۋاتسياعا كونبەي وتىرعانىن سىناپ, ولاردى جاعدايدى دۇرىس باعالاۋعا شاقىردى.

«تجد تالاپتارىن مۇلتىكسىز ورىنداۋ كەرەك. قالانىڭ اكىمى دە وسى كەنت پەن ساياجاي تۇرعىندا­رىن ەۆاكۋاتسياعا بارۋعا شاقىر­دى. مەملەكەت باسشىسى بىزدەن ازاماتتاردىڭ امان بولۋىن تالاپ ەتىپ وتىر. سوندىقتان وزدە­رىڭىزدىڭ سۋ اپاتىنان امان قالۋ­لا­رىڭىز ءۇشىن ەۆاكۋاتسياعا كەلىسۋ­دى تالاپ ەتەمىن. ەۆاكۋاتسيا ورتالىقتارىندا بارلىق جاعداي جاسالعان», دەدى ع.نۇرمۇحامبەتوۆ.

الايدا تجد تالاپتارىن ورىن­داماي, ەشقايدا بارمايمىز دەپ وتىرعان تۇرعىندار دا بار. پەتروپاۆل قالاسىنىڭ اكىمى سەرىك مۇحامەديەۆ زارەچنىي كەنتىنىڭ قاۋىپتى ايماعىندا 25 جانە جارىعى سوندىرىلگەن ساياجايلار اۋماعىندا 11 ادام ەۆاكۋاتسيادان ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتقانىن جەتكىزگەن ەدى. سوندىقتان پوليتسيامەن بىرگە قۇتقارۋشىلار قاۋىپتى ايماقتا قالعىسى كەلەتىندەردى كۇشپەن شىعارۋعا كىرىستى.

كەشەدەن بەرى سەرگەەۆ سۋ قويماسىنداعى سۋدىڭ دەڭگەيى 10 سم تومەندەدى. ال پەتروپاۆلداعى ەسىل دەڭگەيى 25 سم-گە دەيىن كوتەرىلىپ, 600 سم بولدى. الايدا بۇل قاۋىپتى دەڭگەي ەمەس, قاۋىپتىسى 940 سم-دەن باستالادى. تۇسكە قاراي سەرگەەۆ سۋ قويماسىنداعى سۋدىڭ بارلىق كولەمى 182 پايىزدان 178 پايىزعا دەيىن ازايعانى بەلگىلى بولدى.

ەسىل وزەنىنىڭ بويىنداعى اۋىل-سەلولار اراسىندا قيىن جاع­داي پوكروۆكا, نوۆونيكولسك اۋىلدارىنا ءتونىپ تۇر. قاۋىپتى ايماقتاعى پوكروۆكا تۇرعىندارى ەۆاكۋاتسيالاندى. الايدا ولاردىڭ ءبارى ج.قيزاتوۆ اتىنداعى اۋىل شا­رۋاشىلىعى كوللەدجىندە اشىلعان ەۆاكۋاتسيالىق بەكەتكە بارماي, تەگىس تۋعان-تۋىستارىنىڭ ۇيىنە كوشتى. مەكتەپ وقۋشىلارى الىس­تان وقۋ رەجىمىنە كوشىرىلدى. وسى اۋىلعا «Amanat» پارتياسىنىڭ ءتىزىمى ارقىلى سايلانعان ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ەركەبۇلان مامبەتوۆ, دميتري كولودا جانە باقىتجان بازاربەك كەلىپ, تۇرعىندارمەن كەزدەستى. اۋىل تۇرعىندارىن مەملەكەتتەن تولەنەتىن وتەماقىنىڭ ءتارتىبى مەن كولەمى قىزىقتىراتىنى بەلگىلى. بۇل رەتتە دەپۋتاتتار 2017 جىلعى 19 جەلتوقسانداعى ۇكىمەت قاۋلىسىنا سايكەس وتەماقى كولەمى انىقتالىپ, تولەنەتىنىن ايتتى. بۇل ءۇشىن 30 كۇننىڭ ىشىندە ارىز بەرىلىپ, سودان كەيىن 10 كۇن ىشىندە وتەماقى كولەمى بەلگىلەنەدى.

وبلىستىق ەڭبەكپەن قامتۋدى جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ باسقارماسىنىڭ باستى­عى رينات ەلجاسوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وتەماقى كولەمى كەلتىرىلگەن شىعىنعا بايلانىستى بولادى. وبلىستىڭ 12 اۋدانىندا ونىڭ كولەمى 100 اەك بولسا, ءۋاليحانوۆ اۋدانى مەن پەتروپاۆل قالاسى تۇرعىندارى ءۇشىن – 200 اەك. وسى ماقساتقا بيىل 85 ملن تەڭگە قاراجات بولىنگەن. الەۋمەتتىك كومەك الۋ ءۇشىن زارداپ شەگۋشىلەر اۋىل اكىمىنە ارىز بەرەدى. اۋدان ورتالىعىندا تۇراتىندار مەن قالالىقتار ەڭبەكپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار بولىمى­نە قايىرىلۋى كەرەك. ارىزدى «ەلەكتروندىق وكىمەت» ۆەب-پورتالى ارقىلى دا بەرۋگە بولادى.

بۇگىندە پوكروۆكا اۋىلىنىڭ شەتكى كوشەسىندەگى 24 ۇيگە سۋ كىرگەن. سۋدىڭ بيىكتىگى – ءبىر مەتردەي. تۇر­عىندار تەگىس تۋىستارىنىڭ ۇيىنە كوشىرىلىپتى. اۋىلدىڭ تۇبى­نەن «پەت­­رو­­پاۆل – جەزقازعان» رەسپۋب­ليك­ا­­­لىق اۆتوجولى وتەدى. بۇل ەسىل­دىڭ ۇستى­نەن وتەتىن كوپىرمەن كەلەسى جاعا­عا جالعاسادى. شەتكى جاعىن سۋ شاي­عا­نىمەن كوپىردىڭ وزىندە قاۋىپ جوق.

نوۆونيكولسك اۋىلىنداعى سۋ دەڭگەيى ءبىر تۇندە 5 مەترگە جەتكەن. بۇل – رەسپۋبليكاعا بەلگىلى كاسىپكەر, ەڭبەك ەرى, مارقۇم گ.زينچەنكونىڭ اۋىلى. نوۆونيكولسكىنىڭ دە شەتكى ۇيلەرى, باۋ-باقشالارى سۋدىڭ استىندا قالدى. قارعىن سۋ ساعاتىنا 20 سم-دەي جىلدامدىقپەن اۋىلعا كىرىپ جاتىر.

وبلىستاعى شاعىن وزەندەرى­نىڭ سۋلارى دا قارعىن سۋدىڭ تولىقتىرۋىمەن ەكىنشى رەت كوتە­رىلدى. مىسالى, بابىقبۇرلىق وزەنىنىڭ سۋى گۋساكوۆكا اۋىلىنىڭ تۇبىندە – 31 سم-گە, رۋزاەۆكا اۋىلىندا – 48 سم-گە, ۆوزۆىشەنكا سەلوسىندا 35 سم-گە دەيىن كوتەرىلگەن.

وبلىستىق تجد-نىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, 10 ساۋىرگە دەيىن ەسىل اۋدانىندا بارلىعى 56 ۇيگە سۋ كىردى, 68 ادام ەۆاكۋاتسيالاندى. جالپى, وبلىستا تاسقىن باستالماي تۇرىپ اۋلالاردان 600 مىڭ تەكشە مەتر سۋ سورعىزىلعان. 249 مىڭ ارىقتار ارشىلىپ, سۋدىڭ جولى اشىلعان. وبلىس پەن اۋدان اكىمدىگى, تج, پب قىزمەتكەرلەرى جانە ۆولونتەرلەردىڭ كومەگىمەن 84 مىڭ ينەرتتى ماتەريالدار تولتىرىلعان قاپتار دايىندالعان. وبلىس بو­يىنشا سۋ باسقان ۇيلەردىڭ سانى – 76, ال اۋلاسىنا دەيىن سۋ كەلگەن ۇيلەر سانى – 174. بارلىعى 634 ادام ەۆاكۋاتسيالانىپ, 1,5 مىڭداي مال قۇتقارىلدى.

تاسقىنعا قارسى نەگىزگى كۇرەس پەتروپاۆل قالاسىنىڭ ماڭىندا بولىپ جاتىر. استانادان جەتكىزىلگەن اسكەريلەر مەن كۋرسانتتار جەرگى­لىكتى قۇتقارۋشىلار, ۆولونتەرلەر, تۇرعىندارمەن بىرگە ءۇشىنشى كۇن قالا ماڭىنداعى بارلىق دامبانى نىعايتۋمەن اينالىسىپ جاتىر. كەشە عانا ينەرتتى زاتتارمەن تولتىرىلعان 10 مىڭنان اسا قاپ دايىندالعانى ايتىلدى.

تاسقىنعا قارسى كۇرەسكە اۋدانداردان دا كومەكشىلەر مەن ۆولونتەرلەر كەلىپ جاتىر. قارعىن سۋدىڭ الەگى ءبىرشاما تۇراقتانعان اققايىڭ اۋدانىنان دا ءبىر توپ ۆولونتەرلەر جەتكەن ەكەن.

ء«بىز 1 500 قاپ, كۇرەكتەر جانە باسقا دا قۇرالدار اكەلدىك. سانى­مىز – 60 ادام. سۋ باسۋ قاۋپى بار ەلدى مەكەندەرگە كومەك قولىن سوزباقپىز. ەرتەڭ تاعى دا 60 شاقتى ادام كەلەدى», دەيدى توپ باسشىسى ۆلاديمير راحماتۋللاەۆ.

وسى كۇنى قالانىڭ ۆولونتەرلەرى زارەچنىي كەنتىندەگى دامبانى بەكىتىپ جاتقاندارعا ىستىق اس جەتكىزگەن ەكەن.

«جاڭا عانا 40 كگ پالاۋ, كوجە, تابا نان اكەلىپ, 300 سولداتتى تاماق­تان­دىردىق. تۇسكە دەيىن ءوزىمىز­دىڭ ۆولونتەرلەرىمىزدى تاماق­تان­دىرعانبىز. قازىر 40 ليتر شاي مەن تاتتىلەر جەتەدى», دەيدى اس تاسۋشىلاردىڭ ءبىرى.

ء«بىز – ايرىقشا ماقساتتاعى 68-بريگادانىڭ 68165 اسكەري بولىمىنەنبىز. ءبىزدىڭ ءبولىم استانا قالاسىندا ورنالاسقان. وسىندا ءۇش كۇن بۇرىن 300 اسكەريدىڭ قاتارىندا جەتتىك. توپىراق پەن قۇم تولتىرىلعان قاپتاردى قالاپ, سۋعا قارسى بوگەت جاساپ جاتىر­مىز. بىزگە تاماق جەتكىزىپ جۇر­گەن جاستارعا شەكسىز ريزامىن. دالادا ىشكەن تاماق ءتاتتى بولا­دى ەكەن. اۋىر جۇمىستان كەيىن وتىرا قالىپ, ىستىق تاماق ىشسەڭ, تىنىعىپ قالاسىڭ», دەيدى جاۋىن­گەرلەردىڭ ءبىرى اسحات.

جالپى, وسى زارەچنىي كەنتى­نەن تجد-نىڭ مالىمدەمەسىنە قاراعاندا, 10 ساۋىرگە دەيىن 300 ادام ەۆاكۋاتسيالانعان.

وبلىستاعى كاسىپكەرلەر پالاتاسى فيليالىنىڭ باسشىسى ەسجان ورازالين كاسىپكەرلەرگە ۇندەۋ جاريالادى.

«وسىنداي سىن ساعاتىندا بيزنەس-قاۋىمداستىعى حالىقپەن بىرگە بولۋى كەرەك. ءبىزدىڭ قولداۋشىمىز دا, تۇتىنۋشىمىز, جۇمىسشىمىز دا – حالىق. قالتامىزدىڭ تولىپ, بيزنەسىمىزدىڭ جاندانىپ جاتقانى – حالىقتىڭ ارقاسى. بۇگىن حالىقتى سۋ باسۋىنا قارسى قىزۋ جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. وسىعان قولۇشىن بەرىپ, تەحنيكالارىن اكەلىپ, ءتيىستى قۇرال-سايماندار, قاپشىقتار بەرىپ جاتقان ىسكەر ازاماتتارعا العىس ايتامىن. بۇعان قوسا كوپتەگەن بيزنەسمەن قول جۇمىسىن ىستەپ جاتقان قۇتقارۋشىلار, اسكەريلەر مەن ۆولونتەرلەرگە ىستىق تاماقتار جەتكىزىپ جاتىر», دەدى ول.

وسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ جانىنداعى ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى كومەك تاسۋدىڭ سىزباسىن دا جاساپ, اپتا بويى جاسايتىن كومەكتەرىن بەلگىلەپ تە قويىپتى.

تجد-نىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, 10 ساۋىرگە دەيىن وبلىس اۋماعىنا تۇركىستان, قاراعاندى, الماتى, ۇلىتاۋ جانە پاۆلودار وبلىستارىنان بارلىعى 266 ادام, 34 تەحنيكا, 62 موتوپومپا, 15 سۋعا جۇزەتىن قۇرال جەتكىزىلدى. قورعانىس مينيسترلىگىنەن بارلىعى 313 ادام مەن 16 تەحنيكا جەتكىزىلگەن.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى