• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 19 ناۋرىز, 2024

تىلەنديەۆتىڭ تۇياعى

2823 رەت
كورسەتىلدى

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەر­سيتەتى جانىنداعى «كاۋسار» مادەني-تانىمدىق بiرلەس­تiگiندە كۇيشى, كومپوزيتور, «حالىق قاھارمانى» نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ ۇلى الماس-الكەي تىلەنديەۆپەن كەزدەسۋ كەشى ءوتتى.

ءىس-شاراعا ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ, پروفەسسور سەرىك نەگيموۆ, ۋنيۆەرسيتەت كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان ورازاليەۆ باستاعان عالىمدار مەن عىلىمي قىزمەتكەرلەر قاتىستى. كەشتى جۇرگىزگەن – اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, پروفەسسور كەنجەعالي مىرجىقباي.

«كەنجەكەڭ جۇرگىزەتىن «كاۋ­سار» مادەني-تانىمدىق بىر­­لەستىگى قۇرىلعان ون ءۇش جىلدان بەرى ءبىز ەلگە بەلگىلى اقىن-جازۋشىلاردى, عالىمدار مەن ونەر قايرات­كەر­لەرىمەن كەش وتكىزىپ كەلەمىز. ال بۇگىنگى كۇننىڭ ءجونى ەرەكشە. قازىر قالىڭ كوپشىلىككە ۇلى تۇلعانىڭ بەيمالىم ۇرپاعىن تانىستىرماقشىمىز», دەدى ە.سىدىقوۆ العىسوزىندە.

وقىرمان قاۋىمعا تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن اۋەلى از-كەم تاريحتان بايان ەتەيىك. وسى ۋاقىتقا دەيىن ەل الدىنا شىقپاعان كەيىپكەرىمىز – امەڭگەرلىك سالتپەن كومپوزيتوردىڭ جەڭگەسىنەن تۋعان بالا. نۇرعيسانىڭ تۋعان اعاسى قايمولدا 1941 جىلى مايدانعا اتتانىپ, قايتا ورالمايدى. جاقىندارىنا «حابارسىز كەتتى...» دەگەن قارالى حات كەلەدى. كەيىن سوعىستان امان ورالعان نۇرعيسا جەڭگەسى فاتيما ەكەۋى ۇلكەندەردىڭ باتاسىمەن باس قۇرايدى. فاتيما كوپ ۇزاماي دۇنيەگە ۇل اكەلەدى. بالانىڭ اتىن الماس دەپ كۇيشىنىڭ ءوزى قويسا كەرەك. تاعدىردىڭ جازعانى بولار, بۇل نەكە ۇزاققا سوزىلمايدى.

الماس نۇرعيسا ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, اكەسىنىڭ دارىنى ءوز بويىنا دا دارىعان سەكىلدى. «ماماندىعىم ەنەرگەتيك بولسا دا, مۋزىكا – مەنىڭ اينىماس جانسەرىگىم. سونىڭ ارقاسىندا دومبىرا, اككوردەون, ترامبون اسپاپتارىن ەمىن-ەركىن مەڭگەرىپ الدىم. جاسىمدا كوركەمونەرپازدار قويعان كونتسەرتتەرگە قاتىسىپ, ەرجەتكەن سوڭ وسى جولدى تاڭداعىم كەلدى. ءبىر وكىنىشتىسى, بۇل ارمانىما انام فاتيما قارسى بولدى», دەيدى ول.

فاتيما انا جايلى ەستەلىگىن ارمەن قاراي كەلىنى گالينا دايىربەكقىزى ايتتى: ء«وزىم كەلىن بولىپ تۇسكەن باياناۋىلدا ەنەمىزبەن بىرگە قىرىق جىلدان اسا بىرگە تۇردىق. وبالى نە كەرەك, مەنى ەركەلەتىپ قىزىنداي كوردى. ءبىز ءۇشىنشى بالامىزدى دۇنيەگە اكەلگەندە اۋىلعا نۇرعيسا تىلەن­ديەۆ وركەسترىمەن كونتسەرت قويا كەلدى. كونتسەرتتە كومپوزيتور ءبىزدى نۇسقاپ: «مىناۋ – مەنىڭ بالام, مىناۋ – كەلىنىم مەن نەمەرەلەرىم», دەپ تانىستىردى. مەن اڭ-تاڭمىن. كەيىنىرەك فاتيما انامىزدان «نەگە بۇل كىسى ءبىزدى بالام دەيدى؟» دەپ سۇراپ ەدىم, انامىز سۇراعىمدى جاراتپاعان كۇيدە «ايتپاي كورسىن وسىدان...» دەپ قىسقا قايىردى».

كومپوزيتوردىڭ ۇلى مەن كەلىنى ايتقان اڭگىمەنىڭ تاعى ءبىرى جازۋشى, جۋرناليست سەرىك ءابدىرايىموۆتىڭ «قاھارمان نۇرعيسا» اتتى كىتابى تۋرالى بولدى. بۇل كىتاپ ولاردىڭ قولىنا كەزدەيسوق تۇسكەن كورىنەدى. باقسا, جيناقتا ن.تىلەنديەۆتىڭ «حالىق قاھارمانى» ماراپاتىن العان سوڭ, كومپوزيتوردىڭ اتىنا كەلگەن جەدەل حاتتار باسىلعان ەكەن. قۇتتىقتاۋ حاتتارىن پاراقتاپ وتىرىپ بالالارى تومەندەگى مىنا ءبىر ءماتىندى كوزى شالادى. وندا: «اتا, ءسىزدىڭ «حالىق قاھارمانى» اتاعىن الۋىڭىزعا بايلانىستى شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىز. وزىڭىزگە دەنساۋلىق, اماندىق تىلەيمىز. ىزگى ىلتيپاتپەن, تىلەنديەۆ جانۇياسى, نەمەرەلەرىڭىز تيمۋر, التىناي, نۇرلان» دەپتى.

«بۇنى وقىعان ەكەۋمىز اڭ-تاڭ بولىپ, كوزىمىز شاراسىنان شىقتى. ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان مۇنداي قۇتتىقتاۋ بولعان ەمەس. كەيىن ويلادىق. مۇنى اتامىز ۇرپاقتارىم كىتاپ تاۋىپ, وقىپ, نۇرعيسانىڭ سوڭىندا ءبىر تۇياق قالعانىن ەل بىلە ءجۇرسىن دەپ ءوزى جازدىرۋى مۇمكىن. ماسە­لەنىڭ ءمان-جايىن كىتاپتى قۇراس­تىرۋشىدان سۇراماقشى بولىپ ىزدەستىرگەنىمىزدە, ول كىسى مارقۇم بولىپ كەتكەن ەكەن. نە دەگەنمەن, كىتاپقا ەسىمىمىزدىڭ كىرىكتىرىلگەنى تاريح مۇراسىنا باسىلعان ءمور دەپ ۇعىنامىن», دەپ ەسكە الدى ا.نۇرعيسا ۇلى.

كەش سوڭىندا ۋنيۆەرسيتەت ونەرپازدارىنىڭ ورىنداۋىندا نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ اندەرى شىرقالدى.

سوڭعى جاڭالىقتار