ناۋرىزدىڭ بىرىنەن ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىنا سايكەس جاستاردى كەزەكتى اسكەري مىندەتىن اتقارۋعا شاقىرۋ باستالدى. ناۋقان ماۋسىم ايىنىڭ اياعىنا دەيىن سوزىلادى.
قازىر اسكەري قىزمەت اتقارۋ مەرزىمى ءبىر جىل عانا. اسكەر قاتارىنا 18 بەن 27 جاس ارالىعىنداعى دەنساۋلىعى جارامدى, اسكەردەن قالۋعا باسقا سەبەبى جوق ەر ازاماتتار الىنادى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قورعانىس ىستەرى دەپارتامەنتى وسى ءىس-شارانى اتقارۋعا قازىر قىزۋ كىرىسكەن. دەپارتامەنت باستىعىنىڭ ورىنباسارى, پودپولكوۆنيك مارات كاريموۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازىر وبلىستا بارلىق 14 مەديتسينالىق كوميسسياسى بار شاقىرۋ بەكەتى جۇمىس ىستەپ تۇر. ونىڭ 12-ءسى اۋداندىق, 1-ءۋى پەتروپاۆل قالالىق جانە بىرەۋى وبلىستىق شاقىرتۋ كوميسسيا.
«كوكتەمگى اسكەرگە شاقىرۋدا قارۋلى كۇشتەر قاتارىنا وبلىستان 480 ازامات الىنادى. ولار ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىنداعى اسكەري بولىمدەرگە بارادى. جاستار جوسپار بويىنشا الدىمەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى قۇرامىنداعى شەكارا اسكەرلەرىن اۋىستىرۋعا اتتاندىرىلادى. سەگىزىنشى ناۋرىزدا كوكتەمگى شاقىرىلىمدا اسكەرگە الىنعاندار اراسىنان شەكارالىق كوماندا جانە شىعىس قازاقستان وبلىسىنا 13 جاس جىگىت مىندەتىن اتقارۋعا اتتاندىرىلدى», دەدى ول.
وتكەن جىلى اسكەرگە الىناتىندار سانى 555 بولعان ەدى. دەمەك اسكەرگە بارۋشىلاردىڭ سانى بيىل 14 پايىزعا ازايعان. مۇنىڭ باستى سەبەبى حالىق سانىنىڭ ازايۋىنان ەكەنى ءسوزسىز. 2012 جىل مەن 2022 جىلدار ارالىعىندا وبلىستان اسكەرگە شاقىرىلاتىندار 38 مىڭنان 16 مىڭعا دەيىن ازايىپ كەتىپتى. سونىمەن بىرگە قورعانىس ىستەرى باسقارماسى تاراپىنان ەل قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ, پاتريوتتىق تاربيە ىستەرى دە كەمشىن سوعاتىن سياقتى. ويتكەنى اسكەرگە بارعىسى كەلمەيتىندەر قاتارى ارتىپ كەلەدى. بىلتىر م.كاريموۆ اسكەرگە بارۋعا ءتيىستى كەيبىر جاستارىمىز مەرزىمى كەلگەندە شەكارا اسىپ, رەسەي فەدەراتسياسىنا قاشىپ كەتەتىنىن ايتقان ەدى. ولار تەك اسكەرگە شاقىرتۋ شاراسى اياقتالعاننان كەيىن عانا ورالادى ەكەن. سونداي جاستاردىڭ سانى وتكەن جىلى 250 بولعان. ال بيىل اسكەرگە شاقىرىلۋعا ءتيىس 967 جاس ازاماتتىڭ تۇراتىن جەرى بەلگىسىز بولىپ وتىر. ونىڭ 681-ءى پەتروپاۆل قالاسىنىڭ تۇرعىنى. ولار تىركەلگەن جەرىندە جوق. «اتا-انالارى بالاسىنىڭ قايدا ەكەنىن بىلسە دە جاسىرىپ, ءجونىن ايتپايدى. كوپ اتا-انا بالاسىنىڭ اسكەرگە بارعانىن قالامايدى», دەيدى م.كاريموۆ.
كەيبىر اسكەرگە بارۋدان قاشۋشىلار دەنەلەرىنىڭ اشىق كورىنەتىن بولىكتەرىنە, سونىڭ ىشىندە بەتتەرىنە دە ينەمەن سۋرەتتەر سالعىزىپ (تاتۋيروۆكا) الادى ەكەن. مەدكوميسسياداعى دارىگەرلەر وسىنداي قولدان جاسالعان «كەمىستىكتەرگە» دە نازار اۋدارۋعا ءماجبۇر.
قازىر قورعانىس مينيسترلىگى تاراپىنان اسكەردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ جولىندا ءبىرشاما ەكونوميكالىق شارا جاسالعان. ماسەلەن, قورعانىس مينيسترلىگى مەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى اگەنتتىك بىرلەسىپ اسكەرگە شاقىرىلعانداردىڭ العان بانكىلىك زايمدارى مەن ميكرونەسيەلەرىن تولەۋدى شەگەرەتىنى تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ونى «نەسيەلىك كانيكۋل» دەپ اتايدى. وسى «كانيكۋل» ۋاقىتىندا مەرزىمدى اسكەري قىزمەتىن وتەپ جۇرگەندەر نەسيە مەن ونىڭ ءوسىم پايىزىن تولەۋدەن تولىق بوساتىلادى. بۇل ەكى ورتادا نەسيەنىڭ كولەمىن ينفلياتسيا دا ازايتادى. سوندىقتان بۇل – اسكەرگە بارعانداردى الەۋمەتتىك قورعاۋ ماسەلەسىندە وتە ءتيىمدى شارا.
سونداي-اق قورعانىس مينيسترلىگى 2022 جىلدىڭ 22 قازانىندا ەلىمىزدىڭ 70 جوو-لارىمەن اسكەري بورىشىن جاقسى اتقارىپ كەلگەن ازاماتتاردى وقۋ ورنىنىڭ ەسەبىنەن تەگىن وقىتۋ جونىندەگى كەلىسىمشارتقا قول جەتكىزگەن. اسكەردەن كەلگەن ازامات ءوزىنىڭ بۇل مۇمكىنشىلىگىن ەكى جىلدىڭ ىشىندە قولدانا الادى. بىلتىر اسكەردەن كەلگەن جاستارعا جوو-لار 3 مىڭ ورىن بەردى, سونىڭ ىشىندە 350 ورىن اسكەري جوو-لاردىڭ ۇلەسىندە.
جاستاردى شاقىرتۋ بەكەتتەرىنە كەلتىرۋ ءۇشىن قورعانىس ىستەرى باسقارماسى جانە ونىڭ بولىمدەرى شاقىرتۋ قاعاز جىبەرەدى. ولار اسكەرگە شاقىرىلاتىنداردىڭ ءوز قولىنا بەرىلەدى. الايدا كەيىنگى 4 جىلدا SMS حابارلاما دا جىبەرىلەتىن بولعان. وسىناۋ ەلەكتروندىق شاقىرتۋلار اسكەرگە بارۋعا ءتيىستى جاستىڭ ۇيالى بايلانىس قۇرالىنا تۇسەدى.
شاقىرتۋ العان جاس زاڭ بويىنشا كورسەتىلگەن كۇنى جانە ساعاتتا ءوزى تىركەلگەن قورعانىس ىستەرى باسقارماسىنىڭ جەرگىلىكتى ورگانىنا كەلۋگە مىندەتتى. وسىندا كەلگەن سوڭ ول دەنساۋلىعىنىڭ اسكەرگە جارامدىلىعىن انىقتايتىن مەديتسينالىق كوميسسيادان وتەدى. دەنساۋلىعى جارامدى, اسكەردەن قالۋعا باسقا سەبەبى جوق جاس جىگىت اسكەري قۇراماعا بەلگىلەنىپ, وبلىستىق جيناق بەكەتىنە جەتكىزىلەدى.
وكىنىشكە قاراي, قازىرگى جاستاردىڭ دەنساۋلىعى اۋىر جۇكتەمەگە جارامسىز. م.كاريموۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مەديتسينالىق كوميسسيادان وتكەن جاستاردىڭ تەك 15 پايىزى ءجۇز پايىز جارامدى. 45 پايىزى ءتۇرلى شەكتەۋلەردى قاجەت ەتەدى, ال 40 پايىزى مۇلدە جارامسىز بولىپ شىعادى.
اسكەرگە باراتىنداردىڭ جوسپارىن ورىنداۋ وبلىستىق قورعانىس ىستەرى دەپارتامەنتىنىڭ ماڭىزدى مىندەتى بولىپ تۇر. دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى قازىر پوليتسيانىڭ كومەگىمەن اسكەرگە بارۋدان باس تارتقانداردى قۇرىقتاۋمەن اينالىسىپ جاتىر.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى