ەلىمىزدىڭ 2029 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ جوسپارى ازىرلەندى. باستى باعدار – ىشكى جالپى ءونىم ء(ىجو) كولەمىن 450 ملرد دوللارعا جەتكىزۋ. بۇل ءۇشىن ناقتى 17 باعىت قامتىلعان. ماڭىزدى قۇجات پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى (قسزي) الاڭىندا ساراپقا سالىندى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سۇيەنە وتىرىپ, ستراتەگيالىق دامۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى (سججرا) ەندىگى بەس جىلدا اسار بەلەسىمىزدى جۇيەلەپ شىققان. تاياۋدا عانا قۇجات جوباسى اشىق نقا پورتالىنا جاريالاندى.
– «قازاقستان-2029» ۇلتتىق دامۋ جوسپارى بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋعا 5 اقپاندا شىعارىلدى. ساراپشىلار قاۋىمداستىعى تاراپىنان كوپتەگەن پىكىر مەن ۇسىنىس كەلىپ ءتۇستى. قۇجاتتى ازىرلەۋ كەزىندە مەملەكەتتىك ورگانداردى عانا ەمەس, قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلاردى دا تارتتىق. قازىر تالقىلاۋلار ءجۇرىپ جاتىر. ناۋرىزدىڭ باسىندا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قۇجات ءالى دە پىسىقتالادى, – دەيدى ستراتەگيالىق دامۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى توراعاسى جاندوس شايماردانوۆ.
مەملەكەتتىڭ ۇپايىن تۇگەلدەيتىن ماڭىزدى قۇجات كەز كەلگەن ەلدە بار. مۇنى جيىن بارىسىندا ۇلتتىق بانك باسشىسى, قسزي جانىنداعى ەكونوميكالىق كلۋب توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ تىلگە تيەك ەتتى.
– بۇعان قوعام مەن ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنان سۇرانىس وتە جوعارى. بىزگە ورتامەرزىمدى سيپاتتاعى ستراتەگيا قاجەت. ونىڭ ناتيجەلەرىن الداعى جىلدارى سەزىنەتىنىمىز انىق. اگەنتتىك ازىرلەگەن جوباعا كوپتەگەن مەملەكەتتىك ورگان مەن ساراپتامالىق قاۋىمداستىقتار سۇبەلى ۇلەس قوستى. قۇجات تاياۋدا عانا جاريالاندى. سان ءتۇرلى پىكىر مەن يدەيا بار. سوندىقتان قسزي الاڭىندا سىندارلى ۇسىنىستاردى پىسىقتاۋ ءۇشىن بارلىق مۇددەلى ساراپشىلاردىڭ باسىن قوستىق, – دەدى ول.
ينستيتۋت ديرەكتورى ەركىن تۇقىموۆتىڭ ايتۋىنشا, «قازاقستان-2029» ۇلتتىق دامۋ جوسپارىنا جان-جاقتى تالداۋ قاجەت.
– پرەزيدەنت ەلدىڭ ستراتەگيالىق قۇجاتتارىن, ونىڭ ىشىندە جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتى دايىنداۋعا ساراپتامالىق قوعامداستىقتىڭ قاتىسۋى ماڭىزدى ەكەنىن بىرنەشە رەت ايتتى. ءبىز قۇجاتتىڭ حالىق مۇددەسىنە قالاي قىزمەت ەتەتىنىن, مەملەكەتتىڭ ەندىگى باعىت-باعدارى قانداي ستراتەگيامەن تۇزىلەتىنىن قاراپايىم تىلمەن ءتۇسىندىرۋىمىز كەرەك. اسىرەسە, «ىشكى جالپى ءونىم جانە ونى مولايتۋداعى ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنىڭ كورسەتكىشتەرى قانداي بولادى؟», «ازاماتتاردىڭ تۇرمىسى قالاي وزگەرەدى؟», ء«ار وتانداسىمىز بىلىمگە, مەديتسيناعا تەڭ قولجەتكىزە مە؟» دەگەن سەكىلدى ساۋالدار توڭىرەگىندە ءبىزدىڭ سالماقتى پىكىرىمىز قاجەت, – دەدى ساراپشى.
قۇجاتتا «ا» نۇكتەسى رەتىندە شيكىزاتقا تاۋەلدىلىك, ينۆەستيتسيا اياسىنىڭ تارلىعى, كىرىس پەن شىعىس اراسىنداعى تەڭسىزدىك سەكىلدى ەكونوميكانىڭ وزەكتى پروبلەمالارى كىرىستىرىلگەن. «Visor Holding» جشس باسقارۋشى ديرەكتورى الماس چۋكين تۇيتكىلدى شەشۋ ءۇشىن ءوزىمىزدىڭ وندىرىستىك قۋاتىمىزدى ەسەلەۋگە يەك ارتۋىمىز كەرەك دەپ وتىر.
– سالالار بويىنشا ناقتى ماسەلەلەردىڭ تىزبەسىن جاساقتاپ, ولاردى شەشۋ جولىن كورسەتىپ, قارجى كولەمىن ايقىنداۋىمىز قاجەت. مەنىڭشە, ونىڭ ەكى جولى بار – نە كىرىستى كوبەيتۋ, نە شىعىستى ازايتۋ. ياعني قولدانبالى تالداۋ جاساپ, تاۋەلدى بولاتىن مودەلدى قۇرۋ قاجەت. وسىلايشا, 2029 جىلعا قاراي بيۋدجەتتىڭ باعامىن باعدارلايمىز, – دەدى ەكونوميست.
«Halyk Finance» اق باسقارما توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى مۇرات تەمىرحانوۆ تا شوعىرلاندىرىلعان بيۋدجەت قۇرۋ يدەياسىن قولدايدى.
– كەيىنگى 6-7 جىلدا تومەندەپ كەلە جاتقان ءونىم شىعارۋ كورسەتكىشىمىزدى ساراپقا سالۋ قاجەت. سونداي-اق بىزدە ءىرى جوبالارعا ينۆەستيتسيا تاپشىلىعى باعى بار. سەبەبى ىشكى باعا ەكسپورتتىق باعادان ارزان. بۇعان مەملەكەت ارالاسۋى كەرەك. الدىمەن بىزگە ەكونوميكادا سەكىرىس جاساۋ ءۇشىن قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر, نارىقتىق ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن قۇرۋ قاجەت, – دەدى مۇرات تەمىرحانوۆ.
بىزدە ءىجو قۇرىلىمىنىڭ كوپ بولىگىن شيكىزات ەكسپورتى قۇرايدى. تاۋەكەل تاياعىنىڭ ەكى ۇشى بارىن ەسكەرسەك, بولاشاقتا سارقىلاتىن اكتيۆتەردىڭ ورنىن تولىقتىراتىن رەزەرۆتەرگە ءمان بەرۋ كەرەك. سوندىقتان الداعى بەس جىلدا مەتالل مەن باسقا دا پايدالى قازبا ءوندىرىسىن 40%-عا ۇلعايتۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل دا جۇيەلى وزگەرىستى تالاپ ەتەدى.
– بىزدە ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى قايتا قاراۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىس بار. ينديكاتورلار قازاقستانداعى جاعدايدى كورسەتپەيدى. ويتكەنى تاركىلەنگەن شوتتار بەس ەسە ءوستى. جۇمىس ورىندارىن بارىنشا بەلسەندى تۇردە اشۋ قاجەت, – دەيدى «Ulagat Consulting Group» كونسالتينگتىك كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى مارات قايىرلەنوۆ.
ءماجىلىس جانىنداعى قوعامدىق پالاتا مۇشەسى ەرلان سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق جوسپاردىڭ ورىندالۋىن ۇكىمەت پەن مينيسترلىكتەردىڭ KPI-نە ەنگىزۋ قاجەت. ءوز كەزەگىندە ەكونوميكالىق كلۋب مۇشەلەرى ساراپتامالىق تالقىلاۋ بارىسىندا ايتىلعان بارلىق ۇسىنىس پەن ەسكەرتۋلەر جۇمىسقا قابىلداناتىنىن جەتكىزدى.