ەكولوگياعا ءتيىمدى جۇيە

جاساندى ينتەللەكتىگە نە­گىز­دەلگەن كوپسالالى جوبادا نەي­روندىق جەلىلەر مەن ماشينا­لىق وقىتۋ الگوريتمى قولدانىلادى. قازىر عالىمدار «ەلەكتروندى مۇرىنعا» كوپ تاپسىرما ورىنداۋدى ۇيرەتۋدى باستادى. ولار نەيروندىق جەلىنى ءبىر جۇيەدەن ەكىنشىسىنە اۋىستىرۋ مودەلىن جاساۋدى قولعا الدى. بۇل جوعارى دالدىگى بار بىرنەشە جاساندى ءيىس سەزۋ جۇيەسىن قىسقا مەرزىمدە ۇيرەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

«جاساندى ءيىس سەزۋ جۇيەلەرى جوعارى مامانداندىرىلعان سالادا قولدانىلادى. ەگەر جۇيەنى ءبىر اسپاپتا ۇيرەتسەڭىز, ءدال سول جۇيەنى ەكىنشى قۇرىلعىعا پايدالانا المايسىز. قازىرگى ەلەكتروندى مۇرىن جۇيەلەرىنىڭ ارقايسىسىن ءبىر-بىرىنەن بولەك ۇزاق ۋاقىت وقىتىپ, سىناقتان وتكىزىپ, بەلگىلى ءبىر سالادا عانا قولدانادى. بۇل ونىڭ جاپپاي ءوندىرىسىن قالىپتاستىرۋعا جول بەرمەيدى. ءبىز وقىتۋ ادىستەمەسىن ازىرلەۋ جانە دەرەكتەردى ءبىر جۇيە­دەن ەكىنشى جۇيەگە جىلدام تاسىمالداۋ جۇمىسىمەن اينالىسامىز. ءبىر «ەلەكتروندى مۇرىندى» زەرتتەۋ وبەكتىلەرىنە جانە ءتۇر­لى ماقساتقا قولدانۋ ارقىلى ناتي­جەگە قول جەتكىزدىك. جوبانىڭ قورى­تىندىسىندا بىرنەشە «مۇرىننان» جەلى قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ولار دەرەكتەردى جۇيەگە جىبەرىپ, سول ارقىلى قالانىڭ ەكولوگيالىق مونيتورينگى جۇيەسىنىڭ ءپروتوتيپى جاسالادى», دەپ ءتۇسىندىردى جو­با جە­تەكشىسى, اتالعان جوعارى وقۋ ورنىنداعى «اقپاراتتىق قاۋىپ­سىزدىك جانە كريپتولوگيا» عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى دينا ساتىبالدينا.

سونداي-اق عالىمدار «ەلەكتروندى مۇرىن» كومەگىمەن ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى ايماعىندا توپىراقتىڭ مۇناي ونىمىمەن لاستانۋ دارەجەسىن انىقتادى. تاجىريبە رەتىندە 8 كەن ورنىنان مۇناي الىندى. ونىڭ با­رىسىندا جاساندى ءيىس سەزۋ جۇيە­سى 95 پايىزعا دالدىكپەن قۇرا­مى ۇق­ساس مۇناي ءتۇرىن اجىراتتى. عالىمداردىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي جىلدام باعالاۋ كەيبىر قىمبات, ۇزاق مەرزىمدى زەرتحانالىق زەرتتەۋلەردى اۋىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ء«بىز پلاستماسسالاردىڭ ءيىسىن انىقتاۋ ءۇشىن زەرتتەۋ جۇرگىزدىك. «ەلەكتروندى مۇرىن» ساراپشى ادامداردىڭ مۇرىندارىنا قاراعاندا سەزىمتال ەكەنى بەلگىلى بولدى. ادامدار ءيىستى انىقتاي الماعاندا, ءبىزدىڭ قۇرىلعى ونى جوعارى دالدىكپەن اجىراتتى. دەمەك بۇل ۇدەرىستى تولىعىمەن اۆتوماتتاندىرۋعا بولادى», دەدى د.ساتىبالدينا.

جاساندى ءيىس سەزۋدىڭ گاز-انالي­تيكالىق جۇيەسى زاتتىڭ حيميا­لىق قۇرامىن اجىراتىپ جىكتەيدى جانە ءدال انىقتايدى. سونىمەن قاتار قۇرىلعى كوكونىستەر مەن جە­مىستەردىڭ ۇلكەن كولەمىن ساق­تاۋ ۇدەرىسىن باسقارۋعا جانە اۆتو­ماتتاندىرۋعا كومەكتەسەدى.