مارك تۆەن «الەمدە ءۇش ءتۇرلى وتىرىك بار: وتىرىك, شەكتەن شىققان وتىرىك جانە ستاتيستيكا» دەگەن ەكەن. وتكەن اپتادا ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا وسى ستاتيستيكاداعى سالاسىنداعى سايكەسسىزدىك ماسەلەسى كوتەرىلدى.
دەپۋتاتتار كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردى قاراپ بولعان سوڭ, ءتيىستى مەملەكەتتىك مەكەمە باسشىلارىنا ساۋالدارىن جولداعان. «Respublika» پارتياسىنىڭ توراعاسى ايداربەك قوجانازاروۆ پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆقا جولداعان ساۋالىندا ستاتيستيكا جۇرگىزۋدەگى كەمشىلىكتەردى اتاپ كورسەتتى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر وتانداسىمىز, سونىڭ ىشىندە نارەستە بالالاردى ەسەپكە العاندا, ءار كۇن سايىن جارتى كيلوگرامم كارتوپ تۇتىنۋ كەرەك. ال بۇل سالىستىرمالى تۇردە كارتوپتىڭ وتانى سانالاتىن بەلارۋس ەلىنەن بىرنەشە ەسە كوپ.
«ستاتيستيكاعا بەكەر سۇيەنىپ وتىرعان جوقپىن. اشىعىن ايتساق, ەلىمىز كارتوپتى كورسەتكەن مولشەرىنەن ەكى ەسە از وندىرەدى. ءدال وسىنداي جاعداي باسقا سالادا دا كەزدەسەدى. ياعني بۇل رەسمي ستاتيستيكا مەن شىنايى ءومىردىڭ سايكەس ەمەس ەكەنىنىڭ انىق مىسالى. سالالىق وداقتاردىڭ باعالاۋىنا سايكەس, بيدايعا قاتىستى بەرىلگەن ەسەپ 3 ميلليون تونناعا ارتىق. ءبارىمىز بىلەمىز, 2021 جىلى ماڭعىستاۋدان باستاپ بۇكىل وڭتۇستىك باتىس وڭىرلەردە قۋاڭشىلىق بولدى. سول كەزدەگى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اۋىر جاعدايعا قاراماستان 20,1 ميلليون توننا استىق جينالعانىن ءسۇيىنشى سۇراپ جەتكىزگەنى ەسىمىزدە. جەكەلەگەن ايماقتاردا مال باسىن ساناعاندا انىقتالعان سايكەسسىزدىك 40 پايىزدى كورسەتتى.
وسىنداي وتىرىك كىمگە, نە ءۇشىن كەرەك؟ جالعان ەسەپتەر ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن قۇردىمعا جىبەرمەي مە؟! بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدىك, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان جالعان مالىمەت بەرۋدى ابدەن ۇيرەنىپ الدى. بىلاي ايتقاندا, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ كورسەتكىشتەرىن ءوز بەتىنشە ەسەلەپ, ستاتيستيكانى تۇرلەندىرە بەرەدى. ال بۇل ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك مۇلدەم قاراستىرىلماعان», دەدى ا.قوجانازاروۆ.
دەپۋتات اكىمدەر اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى باعالايتىنىن, بىراق ناقتى اتقارىلعان ىسپەن, ناتيجەمەن جارىسسا عانا قۇپتاۋعا لايىق بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ويدان شىعارعان ساندارمەن ارزان ۇپاي جيناۋ ەلگە قاجەت ەمەس.
«مۇنىڭ زيانىن بيۋدجەتتى جوسپارلاۋ كەزىندە كورىپ وتىرمىز. نارىقتى رەتتەگەندە قاتە شەشىمدەر قابىلدانادى. ءبارىن بىلاي قويعاندا, بۇل ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ تاس-تالقانىن شىعاراتىنىن باسا ايتقىم كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى 2025 جىلعا اۋىل شارۋاشىلىق سالاسىنىڭ مالىمەتتەرىن قايتادان جۇيەلەۋ ءۇشىن ناقتى تاپسىرما بەرگەنىن بىلەسىزدەر. الايدا ستاتيستيكا بيۋروسى تاراپىنان ءتيىستى دايىندىق جۇمىستارى ءالى كۇنگە دەيىن باستالماي وتىر.
جوعارىدا ايتىلعان جايتتاردى ەسكەرە كەلە, كەلەسىدەي قادامداردى ۇسىنامىز. اكىمدىكتەردىڭ جۇمىسىن باعالاۋ كريتەريى رەتىندە قولدانىلاتىن ءونىم كولەمى يندەكسى سەنىمدى بيزنەس كورسەتكىشتەرىنە اۋىستىرىلۋى كەرەك. مۇمكىن كاسىپورىندار رەيتينگىن ەسەپكە العان ءجون», دەدى ا.قوجانازاروۆ.
سونداي-اق «Respublika» پارتياسىنىڭ توراعاسى اكىمدەردىڭ جۇمىسىن باعالاۋدى ناقتى قولدا بار قۇرالدارعا قاراپ بەكىتۋدى ۇسىندى. مىسالى, اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىنە بولىنگەن جەر ۋچاسكەلەرى, بەرىلگەن سۋبسيديالار, جاسالعان ينفراقۇرىلىمدار, تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى, نەسيەلەر كولەمىن سەكىلدى كريتەريلەردى ەسكەرگەن ءجون.
«ستاتيستيكالىق ەسەپتى مال باسىن ەسەپكە الۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىن, داقىلداردىڭ عارىشتىق مونيتورينگىن, سالىق جانە زەينەتاقى ەسەپتەۋلەر, كەدەندىك دەكلاراتسيالاردى جانە ەلەكتروندىق شوت-فاكتۋرالاردىڭ بازاسىن ينتەگراتسيالاۋ ارقىلى جۇرگىزۋ قاجەت. كاسىبي فەرمەرلەردى, جەتەكشى IT-كومپانيالاردى جانە حالىقارالىق ساراپشىلاردى تارتىپ, جۇمىس توبىن قۇرۋ ارقىلى اقپاراتتىق, ادىستەمەلىك جانە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرگەن ءجون. ەگەر شارۋا قوجالىعى جەرگىلىكتى اكىمدەردىڭ سۇراۋى بويىنشا وندىرىلگەن ءونىم كولەمىن ۇلعايتىپ كورسەتسە, وعان تيىسىنشە سالىناتىن سالىق كولەمى دە ۇلعايتىلۋعا ءتيىس», دەدى ا.قوجانازاروۆ.