شىعىس قازاقستاننىڭ تاۋلى ايماقتارىنداعى مول ىلعال الداعى جازدا ىرىزدىقتىڭ ارتا تۇسۋىنە سەبەپكەر. مامانداردى بۇقتىرما سۋ قويماسىندا جينالعان سۋدىڭ كولەمى قۋانتىپ وتىر. كوكتەمدە ەرتىس وزەنى جايىلمالارىنىڭ كەمى 70 پايىزىن سۋ باسادى دەگەن بولجام بار.
«قازگيدرومەت» مەكەمەسىنىڭ حابارلاۋىنشا, قازىرگى ساتتە شىعىس قازاقستانداعى سۋ قويماسىندا جينالعان سۋدىڭ كولەمى 30 ملرد تەكشە مەترگە جەتكەن. بۇل – وتكەن جىلعىمەن سالىستىرعاندا 5 ملرد تەكشە مەترگە كوپ. كوكتەمگى سۋ جىبەرۋ كەزەڭىندە ءشۇلبى سۋ قويماسىنان كەلەتىن بۇيىرلىك اعىن ويداعىداي بولسا, ەرتىس وزەنىنە تيەسىلى جايىلمالاردىڭ 70 پايىزىن سۋ باسۋى كەرەك.
«بىلتىر سالاارالىق سۋ بوساتۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمىمەن بوساتىلعان سۋ جەتپەي قالىپ, جايىلمالاردىڭ نەبارى 30 پايىزى تىرشىلىك نارىنە قانىققان. مۇنداي كەلەڭسىز جاعداي كەيىنگى 10 جىلدا ءبىرىنشى رەت كەزدەستى. ال بيىل شىعىس قازاقستاننىڭ تاۋلى ايماقتارىندا ورنالاسقان سۋ قويمالارىندا ىلعال مول ەكەنى بايقالادى. ءۇلبى جانە ۋبا وزەندەرىنەن كەلەتىن سۋ دا مول بولىپ, كوكتەمگى تابيعات قورعاۋ شارالارى ويداعىداي وتەدى دەپ ويلايمىز. ءبىزدىڭ ەسەبىمىزشە, ەرتىس وزەنى اۋماعىندا ورنالاسقان جايىلمالاردىڭ كەمى 70 پايىزىنا سۋ جەتەدى. بۇعان قوسا وتكەن جىلى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمدىگى وزەننىڭ ارناسى مەن تارماقتارىن تازارتتى. ول دا وڭ ناتيجە بەرۋى كەرەك. ال سۋدىڭ قاشان جانە قانداي كولەمدە بوساتىلاتىنىن كوميسسيا شەشەدى», دەيدى «ەرتىس» باسسەيندىك ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى مەدەت جادىگەر ۇلى.
ايتىپ وتەيىك, بىلتىر پاۆلودار وبلىسىندا تابيعي گيدرولوگيالىق رەجىمنىڭ بۇزىلۋىنا شىعىس قازاقستانداعى سۋ قويمالارىنان سۋدىڭ نورماعا ساي بوساتىلماۋى سەبەپ بولعان ەدى. سالدارىنان وزەننىڭ جايىلمالارى قانىقپاي, شابىندىقتار قۇرعاپ كەتتى. ەرتىس وزەنىنىڭ ارناسى تارتىلعانى ءوز الدىنا, قۇمداۋىت جەرلەردىڭ پايدا بولۋى ەكولوگتەردى قاتتى الاڭداتىپ وتىر.
ءوڭىر باسشىلىعى سۋ تاپشىلىعىنان ءجيى زارداپ شەگەتىن اۋماقتاردا ليماندىق سۋارۋدى دامىتۋعا مۇددەلى. پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى اسايىن بايحانوۆتىڭ اقپارىنشا, ايماق الداعى التى جىل ىشىندە بارلىق ليماندىق سۋارۋ جۇيەلەرىن رەكونسترۋكتسيالاۋدى كوزدەپ وتىر. مىسال ءۇشىن, بيىل باياناۋىل اۋدانىندا كولەمى – 6,7 مىڭ, ماي اۋدانىندا – 14,6 مىڭ گەكتار بولاتىن قولىباەۆ ليماندىق جۇيەسىن قايتا جاڭارتۋ جوباسى قولعا الىنادى.
– وبلىستا سۋارمالى جەرلەر جەلىسىن كەڭەيتۋ ماسەلەسى – وتە ماڭىزدى ءارى وزەكتى. بيىل بۇل كورسەتكىشتى 175 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل ءۇشىن تاعى 6 جوبانى جالعاستىرامىز. ءبىزدىڭ فەرمەرلەر شەتەلدە شىعارىلعان 81 بىرلىك سۋارۋ ماشينالارىن ساتىپ الدى (Valley, Zimmatic, RKD, Bauer). سونداي-اق ليماندىق سۋارۋدى دامىتۋ بويىنشا جۇمىستاردى باستاپ كەتتىك. بۇلاردىڭ جالپى اۋماعى – 73,3 مىڭ گەكتار, – دەيدى ا.بايحانوۆ.
ليماندىق القاپتار بويىنشا مەملەكەتتىك ساراپتاما قورىتىندىسى وسى جىلدىڭ اقپان ايىندا شىعۋعا ءتيىس. ودان سوڭ سۋ رەسۋرستارى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى پىسىقتالادى. جالپى, ەرتىس-بايان ءوڭىرىنىڭ فەرمەرلەرى سۋارمالى جەرلەردى كوبەيتۋگە باسا ءمان بەرىپ وتىر. كەيىنگى 4 جىلدا ولاردىڭ جالپى الاڭى 65 مىڭ گەكتارعا وسكەن. تەك بىلتىر 6 جوبا جۇزەگە اسىپ, جاڭادان 3,3 مىڭ گەكتار ىسكە قوسىلعان. شارۋالار ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاۋ باعدارلاماسى بويىنشا بولىنگەن 2,4 ملرد تەڭگەنى تولىعىمەن يگەردى.
پاۆلودار وبلىسى