ەڭبەك داۋىنىڭ توركىنى جالاقىنىڭ كەشىكتىرىلۋىنەن تۋىندايدى. ال جالاقىسىن ۋاقىتىندا الماعان جۇمىسشىلار پروكۋراتۋرا مەن مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتسياسى باسقارماسىنا ءجيى جۇگىنەدى. ءسويتىپ, ءتيىستى ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنەن قولداۋ كۇتەدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ازاماتتاردىڭ ەڭبەك قۇقىعىن قورعاۋدى نازارعا الىپ وتىر. وسىعان وراي اتىراۋ وبلىستىق پروكۋراتۋراسىنىڭ القا وتىرىسىندا ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋى, ەڭبەك قاتىناستارى سالاسىندا تۋىنداعان داۋلاردى بولدىرماۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. وعان وبلىس اكىمى سەرىك شاپكەنوۆ, قالا جانە اۋدانداردىڭ پروكۋرورلارى, وڭىردەگى ءىرى مۇناي كومپانيالارىنىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى قاتىستى.
وبلىس پروكۋرورى باۋىرجان جۇماقانوۆتىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, پروكۋراتۋرانىڭ قاداعالاۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە كەيىنگى 20-عا جۋىق كاسىپورىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىققا تارتىلعان. كاسىپورىنداردا جۇمىس ىستەيتىن 1 مىڭنان اسا جۇمىسشىنىڭ قۇقىعى قورعالىپ, 586 ملن تەڭگە جالاقىسى ءوندىرىلدى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جولداۋىندا ازاماتتاردىڭ ەڭبەك قۇقىعىن قورعاۋدى قاتاڭ قاداعالاۋ تاپسىرىلدى. وسىعان وراي باس پروكۋروردىڭ تاپسىرماسىمەن بىرقاتار ءىس-شارا اتقارىلدى. ماسەلەن, «Gold Construction», «ۆەست دالا», «كمگ-سەكيۋريتي» جانە باسقا دا مەكەمەلەردە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى بۇزىلىپ, جالاقى ۋاقتىلى تولەنبەگەن. ەڭبەكاقى مولشەرىن ارتتىرۋ, تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىندا ورىن العان وسىنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتار جويىلدى. بىلىكتىلىك تالابى مەن لاۋازىمى سايكەس ەمەس 200-دەن اسا شەتەل جۇمىسشىسىنىڭ رۇقساتى كەرى قايتارىلدى. ال زاڭسىز ەڭبەك قىزمەتىن جۇزەگە اسىرعان 18 شەتەلدىك ەل اۋماعىنان دەپورتاتسيالاۋ ارقىلى شىعارىلدى», دەيدى ب.جۇماقانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋدى جالعاستىرا بەرەدى. وسى ورايدا پروكۋرورلاردىڭ ازاماتتاردى قابىلداۋ تيىمدىلىگى ارتىپ وتىر. بۇرناعى جىلدىڭ 6 ايىمەن سالىستىرعاندا, بىلتىرعى سايكەس كەزەڭدە جەكە قابىلداۋعا جازىلعان ادامداردىڭ سانى 4,5%-عا وسكەن. وتكەن جىلدىڭ العاشقى 6 ايىندا 58 مىڭنان اسا ازاماتتىڭ, ونىڭ ىشىندە 18 مىڭ بالانىڭ, 4,2 مىڭ كاسىپكەردىڭ قۇقىعى قورعالعان. پروكۋرورلىق دەن قويۋ شارالارىمەن مەملەكەتكە 489 ملن تەڭگە زالال وتەلىپ, 6,1 ملرد تەڭگەنىڭ مۇلكى قايتارىلىپتى.
بىلتىر جىلىوي اۋدانىنىڭ پروكۋراتۋراسى جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەك قۇقىعىن بۇزۋ دەرەگىن انىقتادى. ونىڭ ىشىندە «باتىس تەح ينۆەست» جشس-نىڭ جۇمىسشىلارىنا ەڭبەكاقىنى تولەمەۋ, سونداي-اق «جىلىويسۋ» مكك مەن «ينتەرتاسكو» جشس-نىڭ «تەڭىز» كەن ورنىنداعى جۇمىسشىلارىنا زەينەتاقى مەن الەۋمەتتىك تولەمدەر اۋدارىلماي كەلگەن. پروكۋرورلىق قاداعالاۋ اكتىلەرى نەگىزىندە جىلىوي اۋدانىنداعى 180 جۇمىسشىعا 32 ملن تەڭگە ەڭبەكاقى بەرەشەگى وتەلدى. ال 744 جۇمىسشىعا 48 ملن تەڭگە كولەمىندە زەينەتاقى جانە وزگە دە الەۋمەتتىك تولەمدەر وندىرىلگەن.
«قاداعالاۋ ورگانى قىزمەتىنىڭ الداعى ۋاقىتتا اتقارار جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارى ايقىندالدى. ونىڭ ىشىندە ازاماتتاردىڭ, كامەلەتكە تولماعانداردىڭ, اسىرەسە انا مەن بالانىڭ, كاسىپكەرلەردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن, مەملەكەت مۇددەسىن قورعاۋ, زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەردى قايتارۋ سەكىلدى مىندەتتەر بار. سونداي-اق اتموسفەرالىق اۋا مەن اۋىزسۋدىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا, ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەسكە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى», دەيدى ب.جۇماقانوۆ.
اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى س.شاپكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتاردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ باستى نازارعا الىنىپ وتىر. ويتكەنى مەملەكەتتىڭ باستى ۇستانىمى – ادامنىڭ قۇقىعىن قورعاۋ, زاڭ ۇستەمدىگىن ساقتاۋ. ءار ادام قۇقىعى مەن اتقارعان جۇمىسىنا ساي جالاقىسىن مەرزىمىندە الۋى كەرەك. وسى ورايدا كاسىپورىندار باسشىلارى تاراپىنان جۇمىسشىلارعا قولايلى جاعداي جاسالىپ, الەۋمەتتىك احۋالىنا كوڭىل اۋدارىلعانى ءجون.
ال اتىراۋ وبلىستىق مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتسياسى باسقارماسى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, وتكەن جىلى جۇمىسشىلاردان 2 456 شاعىم تۇسكەن. مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارى 2 158 شاعىمدى قاراعان.
«باسقارما قىزمەتكەرلەرىنە بىرنەشە مىندەت جۇكتەلىپ وتىر. بىرىنشىدەن, ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. ەكىنشىدەن, جۇمىسشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ساقتالۋىن, ونىڭ ىشىندە قاۋىپسىز ەڭبەكپەن قامتاماسىز ەتۋ قاتاڭ قاداعالانادى. ۇشىنشىدەن, جۇمىسشىلار مەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەڭبەك زاڭناماسى بويىنشا ارىز-شاعىمدارى قارالادى. وتكەن جىلى باسقارمادا 2 456 ءوتىنىش تىركەلدى. مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارىمەن 2 158 ءوتىنىش قارالدى. ەڭبەك ينسپەكتورلارى شاعىمدارعا بايلانىستى جانە پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ نەگىزىندە 330 تەكسەرۋ جۇرگىزدى. ونىڭ قورىتىندىسىمەن ەڭبەك زاڭناماسىن بۇزۋدىڭ 367 دەرەگى انىقتالدى. زاڭسىزدىقتاردى جويۋ ءۇشىن 153 ۇيعارىم ەنگىزىلىپ, 127 اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلدى. زاڭ تالابىن بۇزعاندارعا 17,4 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىنىپ, 15,4 ملن تەڭگە ءوندىرىلدى», دەپ حابارلادى باسقارمانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
جوسپاردان تىس تەكسەرۋىنىڭ ءبىرى مەديتسينالىق مەكەمەگە جۇرگىزىلگەن. مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارى 38 جۇمىسشىنىڭ قۇقىعى بۇزىلعانىن انىقتادى. زاڭسىزدىق جويىلىپ, بىلتىرعى قاڭتار-قاراشا ايىندا قىزمەتكەرلەرگە 27,6 ملن تەڭگە وتەماقى تولىق وندىرىلگەن.
اتىراۋ وبلىسى