قازىر ەلىمىزدە انا ءتىلىنىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋدى كوزدەگەن جوبا كوپ. ءبىرى شەتەلدىك تۋىندىلاردى قازاقشالاسا, ەندى ءبىرى مەملەكەتتىك مەكەمەلەردەگى قىزمەتكەرلەردىڭ ءتىلىن سىندىرۋدى ماقسات تۇتقان. كرەاتيۆتى ۇتىمدى پايدالانىپ, ۇلتتىڭ ۇپايىن تۇگەندەپ جۇرگەندەردىڭ دەنى – جاستار.
اقتىلەك بيسەمباي – «تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارى» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى. بىلتىر ول اتىراۋ قالالىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعى ۇيىمداستىرعان كونكۋرستا «الەمدى قازاقشا تانى» جوباسىمەن ۇزدىك دەپ تانىلىپ, 500 مىڭ تەڭگە قايتارىمسىز گرانتقا يە بولعان. وسىلايشا, تالاپتى جاس مەملەكەت قولداۋىمەن ورىس تىلىندەگى كارتالاردى قازاقشالاۋدى قولعا العان.
– مەكتەپ كەزىندە گەوگرافيالىق كارتالاردى ورىس تىلىندە وقىدىق. قازاقشا تارجىمالانعانداردىڭ ءوزى شالا ەدى. بالا بولسام دا, ىشتەي قىنجىلاتىنمىن. بىراق گەوگرافيا ءپانى ۇنايتىن. كەيىن جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسىپ, گەوگرافيا ماماندىعىن يگەرگەن سوڭ, سالاعا ءوز ۇلەسىمدى قوسۋدى ماقسات تۇتتىم. وي-ۇشقىرىمدا قۇرالعان جوبانىڭ قابىرعاسى قالانىپ, قارجىلاي قولداۋ ىزدەدىم. باعىم باسىپ ءتۇسىپ, قايتارىمسىز نەگىزدە گرانت ۇتىپ الدىم. ءبىر اي ۋاقىت ىشىندە كارتالاردى قازاق تىلىنە اۋدارىپ تا قويدىم. ەندى جوبا اياسىندا جەرگىلىكتى ءبىلىم وردالارىندا ساباق وتكىزۋدى جوسپارلاپ ءجۇرمىن, – دەدى ول.
ورىس قىزى انجەليكا شابدانبەكوۆا وسىمەن ەكىنشى جىل شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى «سويلە» تىلدەسۋ ورتالىعىندا قازاق ءتىلىن ۇيرەتىپ ءجۇر. جوباعا «Amanat» پارتياسىنىڭ «جاستار رۋحى» جاستار قاناتى ۇيىتقى بولعان. مەملەكەتتىك ءتىلدى بالا كەزىنەن بىلگەن 23 جاستاعى بويجەتكەن بۇگىندە مەكەمەدە بىلىكتى وقىتۋشىعا اينالعان.
– قازاقستانعا بالا كەزىمدە كوشىپ كەلدىم. اۋىلدا ءوستىم. ءتىلدى قالاي ۇيرەنىپ كەتكەنىم ناقتى ەسىمدە جوق. سەبەبى كورشىلەرىم, تانىستارىم, دوستارىم – ءبارى قازاق. ورىستاردان اۋىلدا ءبىز عانا بولدىق. ەشقاشان ءوزىمدى وزگە ۇلت وكىلى رەتىندە سانامايتىنمىن جانە ءتىل بىلگەنىم ءۇشىن ەشقاشان ماقتانبايتىنمىن. قازاق وتباسىنا كەلىن بولىپ تۇسكەنىمە بيىل 4 جىل بولادى. كۇيەۋىممەن تانىسقانىما جەتى جىل. ونىڭ تەگىن الدىم. انام – ۋكراين, اكەمنىڭ ۇلتى – ورىس. اكەم 9 جاسىمدا قايتىس بولعان. قازاقى سالت-ءداستۇردى بالا كەزىمنەن بىلەمىن. وعان انامنىڭ ىقپالى زور بولدى. مەنى اتا-انام قالاي ءوسىردى, سول تاربيەنى ءوز بالالارىما بەرەمىن. ۇيدە قازاقشا سويلەيمىز. قىزىم بالاباقشاعا قازاق توبىنا باردى. مەنىڭشە, ادام ءوزى ىزدەنىپ, كىتاپ وقىپ, ىنتالانسا, ءتىلدى وڭاي ۇيرەنىپ الادى. تەلەفوننان ەمەس, كادىمگى كىتاپتان وقىعان دۇرىس. ال مەن ساباق بەرەتىن «سويلە» تىلدەسۋ ورتالىعى وسكەمەن قالاسىندا «مەنىڭ ەلىم – مەنىڭ ءتىلىم» رەسپۋبليكالىق جوباسى اياسىندا اشىلعان. ءبىر جىلدا 100-دەن اسا ادام كەلىپ ۇيرەندى. قاتىسۋشىلاردىڭ سانى كۇن ساناپ ارتىپ جاتىر. بۇل ءۇردىس ءبىزدى وتە قۋانتادى. ء«تىل ۇيرەنۋدى نەگە ەرتە باستامادىم؟» دەپ وكىنەتىن جاندار كوپ. مەن ولارعا «ۇيدە دە قازاقشا سويلەۋگە تىرىسىڭىز, تەلەفوننان ءان قوسىپ قويىڭىز, اۋدارما قاسىڭىزدا بولسىن» دەپ كەڭەستەرىمدى ايتامىن, – دەدى ءتىل جاناشىرى.
ال 16 جاستاعى قىزىلوردالىق اسىلجان ابدۋللاەۆ – جاساندى ينتەللەكتىنى قازاقشا سويلەتكەن وقۋشى. ونىڭ «QazaqGPT» دەپ اتاعان باعدارلاماسىن بۇگىندە ەكى مىڭنان اسا ادام قولدانىپ ۇلگەرگەن. اۋىل بالاسىنىڭ بۇل جوباسىنا اقش-تىڭ ءىت سالاسىنداعى الپاۋىت كومپانيالارى دا قىزىعۋشىلىق تانىتقان.
– جاساندى ينتەللەكتىنى قازاقىلاندىرۋ ءۇشىن باعدارلاماعا 300 مىڭنان اسا قازاقشا ءسوز بەن 220 ميللياردتاي اقپارات ەنگىزدىم. جۇرتشىلىق قىزىعۋشىلىق تانىتتى. شەتەلدەن دە ۇسىنىستار ءتۇستى. «Enactus» اتتى حالىقارالىق ۇيىم بار. ونىڭ ىشىندە رەندەل بريۋنس دەگەن امەريكالىق ازامات جاقىندا بىزبەن تانىسىپ, جوبانى ءوز ۇيىمىنا ەنگىزۋ تۋرالى قولقا سالدى. ودان ءبىز لاس-ۆەگاستا وتەتىن GMS اتتى حالىقارالىق فورۋمعا جولداما الۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز. وعان تولىق مۇمكىندىگىمىز جەتەدى. قازىرگى تاڭدا ءبىز ءوز جوبامىزدى تەلەگرامدا ينتەگراتسيالادىق. الدا تاعى دا باعدارلاما جاساۋ جوسپارلارىمىز بار. ايتپاقشى, ماعان ەلىمىزدەگى ءۇش جوعارى وقۋ ورنى گرانت ۇسىندى, – دەدى «QazaqGPT» جوباسىنىڭ اۆتورى ا.ابدۋللاەۆ.
وسىلايشا, زامان اعىمىنا قاراي قازاق جاستارى انا ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتىپ, قوعامداعى ءرولىن كۇشەيتىپ, ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالدىرۋدى كوزدەپ ءجۇر. ول ءۇشىن جاساندى ينتەللەكتى مەن كرەاتيۆتى يندۋستريانى مەڭگەرۋگە دە ىنتالى. جاسامپاز ازاماتتارعا تەك مەملەكەت تاراپىنان جان-جاقتى قولداۋ قاجەت.