مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان «قازاقستان حالقىنا» قايىرىمدىلىق قورىنا بيىل ەكى جىل تولدى. وسى مەرزىم ارالىعىندا قانداي شارۋالار اتقارىلدى, كىمدەرگە كومەك كورسەتىلدى؟ بۇل ساۋالدارعا «قازاقستان حالقىنا» قق باسقارما توراعاسى بولات جامىشەۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە جاۋاپ بەردى.
«قوردىڭ بارلىق جۇمىسى سەرىكتەستەرىمىزبەن ءوزارا ارەكەتتەسۋگە نەگىزدەلگەن, بىردە-ءبىر قايىرىمدىلىق جوباسى ولارسىز جۇزەگە اسپايدى. وسى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ, سەرىكتەستەرىمىزگە بىرلەسكەن جۇمىس ءۇشىن العىس بىلدىرگىم كەلەدى», دەپ باستادى ءسوزىن ب.جامىشەۆ.
«قور قىزمەتىنىڭ باسىم باعىتتارى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالقىنا دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك قولداۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت جانە سپورت سالالارىندا قايىرىمدىلىق كومەك كورسەتۋ. توتەنشە جاعدايدان زارداپ شەككەن ازاماتتارعا دا كومەك كورسەتىلەدى. قوردىڭ باعدارلامالارى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر مەن شاعىن قالالارعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ بارلىق 20 ايماعىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
قور 67 قايىرىمدىلىق باعدارلاما مەن جوبالارعا باستاما جاسادى. ولاردى جالپى سوماسى 177 ملرد تەڭگەگە ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. «قازاقستان حالقىنا» قورى يەلىك ەتەتىن قارجى رەسۋرستارىنسىز قايىرىمدىلىق جوبالارىنا باستاماشىلىق جاساۋ جانە ىسكە اسىرۋ مۇمكىن بولماس ەدى. قوردىڭ رەسۋرستارى قايىرىمدىلىق جارنالارى ەسەبىنەن قالىپتاستىرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا قورعا 196,6 ملرد تەڭگە ءتۇستى. ونىڭ ىشىندە 2 جىل ىشىندە قور جالپى سوماسى 90,9 ملرد تەڭگەگە قايىرىمدىلىق كومەك كورسەتتى. بۇگىنگى تاڭدا شىعىندار 90,9 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, بىراق ءبىز بەكىتكەن جانە ىسكە اسىرۋمەن اينالىساتىن جوبالاردىڭ بارلىعى 177 ملرد تەڭگەنى قۇرادى», دەدى ب.جامىشەۆ.
كوللاجدى جاساعان –زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»
سونداي-اق ول 131 ملرد تەڭگەنى 60 قازاقستاندىق كومپانيا, 20 ملرد تەڭگەدەن ءسال استام سومانى «سامۇرىق-قازىنا» قورى اۋدارعانىن, ال 39 ملرد تەڭگە ءىرى دونور-جەكە تۇلعالاردان كەلىپ تۇسكەنىن حابارلادى. بۇدان بولەك, حالىقتان دا اقشا اۋدارىمدارى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مىسالى, بىرنەشە كۇن بۇرىن ءۇش قۇرىلىس كومپانياسىنان بالالار مەن جاستارعا پروتەز جاساۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋعا 500 ملن تەڭگە ءتۇستى.
«ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى تۋرالى» زاڭعا سايكەس, جىل سايىن «سامۇرىق-قازىنا» قورى تازا تابىسىنىڭ كەمىندە 7 پايىزىن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنا اۋداراتىن بولادى. 2022 جىلعى قارجىلىق ەسەپتىلىكتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «سامۇرىق-قازىنا» قورى «قازاقستان حالقىنا» قورىنا 66,6 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولدى. بۇل رەتتە 20,6 ملرد تەڭگەسى العاشقى جارنا رەتىندە ءتۇستى. قالعان سوما كەلىسىمگە سايكەس 2024 جىلعى ناۋرىزعا دەيىن جىبەرىلەدى. بۇل قاراجات قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن كۇرەس جونىندەگى 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپاردا كوزدەلگەن ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋعا جانە ورفاندىق اۋرۋلارى بار ازاماتتاردى دارىلىك پرەپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى بەكىتىلگەن تاسىلدەرگە سايكەس 2024 جىلى ءدارى-دارمەك ساتىپ الۋعا جۇمسالادى», دەدى ب.جامىشەۆ.
سونداي-اق «لوتەرەيا جانە لوتەرەيا قىزمەتى تۋرالى» زاڭنىڭ 14-بابىنا سايكەس, ۇلتتىق لوتەرەيا وپەراتورى ء«ساتتى جۇلدىز» اق 2023 جىلى قورعا 4,887 ملرد تەڭگە اۋدارعان. بۇدان بولەك, تۇرعىنداردان قابىلدانعان وتىنىشتەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ ۇسىنىستارىن تالداۋ نەگىزىندە قازاقستاندىقتاردىڭ ماسەلەلەرىن جۇيەلى شەشۋگە باعىتتالعان بىرقاتار قايىرىمدىلىق باعدارلاما مەن جوبا قولعا الىنىپ جاتىر.
«دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 103,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 12 قايىرىمدىلىق باعدارلاما مەن جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. قور سيرەك كەزدەسەتىن (ورفاندىق) اۋىر ومىرگە قاۋىپ توندىرەتىن جانە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار 382 پاتسيەنت ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتىلگەن. سونىڭ 296-سى – بالا. 39 پرەپارات ساتىپ الىندى. ونىڭ 9-ى العاش رەت قازاقستانعا اكەلىنىپ وتىر. ولاردىڭ قاتارىندا الەمدەگى ەڭ قىمبات «زولگەنسما» پرەپاراتى بار. ساتىپ الۋدىڭ جالپى سوماسى 31,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. احوندروپلازيامەن اۋىراتىن 10 بالا سۇيەكتىڭ ءوسۋىن ىقپال ەتەتىن يننوۆاتسيالىق «ۆوكسسوگو» (ۆوسوريتيد) پرەپاراتىن قابىلداۋدى باستادى.
اتاۋلى كومەك كورسەتۋ بويىنشا كەڭەيتىلگەن تاسىلدەر مەن الگوريتمدەردى ەنگىزۋ اياسىندا 25 پاتسيەنت شەتەلگە ەمدەلۋگە جىبەرىلدى, وعان 460 ملن تەڭگە جۇمسالدى. شەتەلگە ءبىز باس مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ قانداي دا ءبىر باعىتتار بويىنشا قورىتىندىلارى بار ەرەكشە جاعدايلاردا جىبەرەمىز. بىرىنشىدەن, بۇل اۋرۋلار ءبىزدىڭ ەلدە ەمدەلمەيدى. ەكىنشىدەن, ەم الا الماعان, بيۋدجەتتەن قاراجات بولىنبەگەن جاعدايدا جىبەرىلەدى. ونكولوگيالىق ناۋقاستاردان شەتەلدە ەمدەۋ بويىنشا وتىنىشتەر وتە كوپ», دەدى ب.جامىشەۆ.
سونداي-اق 13 ايماقتاعى 28 مەديتسينالىق ۇيىمعا وفتالمولوگيالىق سكرينينگكە, شالا تۋىلعان نارەستەلەردىڭ رەتينوپاتياسىن ەمدەۋگە ارنالعان جابدىقتار جەتكىزىلدى. بۇل دامىماعان كورۋ ورگاندارىن ەرتە انىقتاۋعا جانە ەمدەۋگە, بالالاردىڭ مۇگەدەكتىگىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ ۋنيۆەرسيتەتتىك كلينيكاسىندا 2023 جىلدىڭ مامىرىنان جەلتوقسانىنا دەيىن ءمۇيىزدى قابىقتى ترانسپلانتاتسيالاۋ بويىنشا 93 وپەراتسيا جاسالدى. دارىگەرلەر قوردىڭ اقشاسى قاجەت ەمەس دەيدى. ءبىزدىڭ ەلدە ءمايىت دونورلىعى قايتادان ىسكە قوسىلۋى ءۇشىن زاڭدى وزگەرتۋ كەرەك. ءبىز ۇكىمەت پەن جۇرتشىلىقتى ترانسپلانتاتسيا, ءمايىت دونورلىعى تۋرالى زاڭنىڭ وزگەرۋىنە جول اشۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ ءتيىستى كونفەرەنتسيا وتكىزدىك. قازىرگى تاڭدا 4 مىڭ ادامعا اعزالاردى شۇعىل ترانسپلانتاتسيالاۋ قاجەت. شۇعىل قاساڭ قابىقتى ترانسپلانتاتسيالاۋدى قاجەت ەتەتىن 304 پاتسيەنت ترانسپلانتاتسيا ارقىلى كورۋ قابىلەتىن قالپىنا كەلتىرە الدى. قازاقستاندا دونورلىق ماتەريالدىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى قاساڭ قابىقتاردى تاسىمالداۋ اقش-تان جۇزەگە اسىرىلادى», دەدى ب.جامىشەۆ.
سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, قاتەرلى ىسىككە قارسى كۇرەستىڭ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 2023 جىلى ونكولوگيالىق قىزمەتتى جابدىقتاۋ بولىگىندە 19,87 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. سونداي-اق ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن اۋىراتىن ازاماتتاردى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدى قارجىلاندىرۋ بويىنشا 17 ملرد تەڭگە بولىنگەن. بەس وبلىسقا جوعارى تەحنولوگيالىق زاماناۋي ونكولوگيالىق قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. اتاپ ايتقاندا, 6 جەلىلىك ەلەكتروندى ۇدەتكىش, 5 كومپيۋتەرلىك توموگراف ساتىپ الىنۋ جوسپارلانعان. قازۇعزي-عا ءبىر ناۆيگاتسيالىق جۇيە اكەلىپ قويىلدى.
«قور وزىق ەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزەتىن وتاندىق مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ پاتسيەنتتەرگە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جوبالارىن قارجىلاندىرادى. «بالالار نەيروحيرۋرگيالىق قىزمەتىن دامىتۋ» جوباسى بالالاردىڭ باس ميىنىڭ پاتولوگياسىن ەمدەۋدە نەيروحيرۋرگيانىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق ادىستەرىن ەنگىزۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكا وڭىرلەرىندەگى مەديتسينالىق ۇيىمدارعا زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار اكەلۋ جوسپارلانعان. جىل سوڭىنا دەيىن ەلىمىزدىڭ 19 وڭىرىندەگى 22 مەديتسينالىق ۇيىم جالپى قۇنى 3,4 ملرد تەڭگەگە زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار الادى.
حالىققا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ساپاسىنىڭ نەگىزگى قۇرامداس بولىگىنىڭ ءبىرى – مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ. وسى ماقساتتا مەديتسينالىق گەنەتيك پەن ۋلترادىبىستىق دياگنوستيكا سالاسىنىڭ 50 دارىگەرى شەتەلدەردە, سونداي-اق قاراشا ايىندا تۇركيادا 24 ترانسپلانتاتسيالىق ۇيلەستىرۋشى كۋرستان ءوتتى.
سەرىكتەستەرىمىزبەن بىرگە 7 قالادا – اتىراۋ, وسكەمەن, تالدىقورعان, شىمكەنت, تاراز, ورال, سارىاعاش قالالارىندا دامۋىندا اۋىتقۋى بار بالالارعا ەرتە ارالاسۋ ورتالىقتارىن اشتىق. 2024 جىلى بالالاردىڭ ەرتە مۇگەدەكتىگىن انىقتاۋ جانە الدىن الۋ ءۇشىن تاعى 6 ورتالىق اشىلادى», دەدى ب.جامىشەۆ.
قور باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, الەۋمەتتىك قولداۋ جانە وڭالتۋ سالاسىندا جالپى سوماسى 15,9 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 15 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اتىراۋ, وسكەمەن, تالدىقورعان, شىمكەنت, تاراز, ورال, سارىاعاش قالالارىندا 7 ەرتە ارالاسۋ ورتالىعى اشىلعان. تالدىقورعان, وسكەمەن, پاۆلودار, تاراز جانە شىمكەنت قالالارىندا اۋتيزم جانە باسقا دا پسيحيكالىق اۋىتقۋلارى بار بالالارعا ارنالعان 5 ورتالىق جۇمىسىن باستادى. بۇدان بولەك, تاعى 9 ورتالىق اشۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«قور بالالار مەن جاستاردى وڭالتۋدىڭ تەحنيكالىق قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جوبالاردى قارجىلاندىرادى. اتاپ ايتقاندا, 29 جاسقا دەيىنگى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار مەن جاستاردى يننوۆاتسيالىق پروتەزدىك-ورتوپەديالىق بۇيىمدارمەن قامتاماسىز ەتەدى. قازىرگى تاڭدا 128 ادامعا, سونىڭ 29-ى بالا, بيونيكالىق جانە تەڭگە سوماسىنا مودۋلدىك پروتەزدەر الىنعان. جالپى سوماسى 1,073 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالاردى روبوتتاندىرىلعان قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋ باعدارلاماسى بويىنشا 13 ەكزوسكەلەت دايىندالىپ, بالالارعا ۇيىندە پايدالانۋعا بەرىلدى. جاقىندا تەحنيكالىق وڭالتۋ قۇرالدارىنىڭ كومەگىمەن ۇيدە بالالاردى وڭالتۋ جوباسى ىسكە قوسىلدى.
وڭالتۋ ورتالىقتارىن قانشا قۇرساق تا, بالالاردىڭ وسى ورتالىقتاردا بولۋ ۋاقىتى شەكتەۋلى بولاتىنى تۇسىنىكتى. سول سەبەپتى ءبىز سەرىكتەستەرىمىزبەن بىرگە وڭالتۋ ديناميكاسىن جوعالتپاۋ ماقساتىندا ارنايى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەسىن شەشتىك. مۇنداي بالالاردىڭ وتباسىلارىنا ۇيگە تەحنيكالىق وڭالتۋ قۇرالدارى بەرىلەدى. باسىنان باستاپ بەلگىلى ءبىر قاراجات بولىنەدى, پروگرەسكە بايلانىستى وڭالتۋ ۋاقىتىن ۇزارتۋعا قول جەتكىزەتىن ادام سانى ەداۋىر ارتادى», دەدى ب.جامىشەۆ.
جاڭا جوبانى سىناقتان وتكىزۋ ءۇشىن 4 قاناتقاقتى ءوڭىر انىقتالعان. ولار: اباي, قىزىلوردا, پاۆلودار وبلىستارى جانە شىمكەنت قالاسى. جوبانىڭ سوماسى – 4,5 ملرد تەڭگە. ول ءساتتى جۇزەگە اسسا, مۇنداي باستاما ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىندە دە ەنگىزىلەدى. بۇدان بولەك, «تۇساۋ كەسەر» جوباسى قارجىلاندىرىلادى. سونىڭ اياسىندا ەلىمىزدىڭ 5 وبلىسىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنالعان 5 دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ ۇيىرمەسى اشىلعان. بالالار بەيىمدەلگەن سپورتپەن تەگىن اينالىسا الادى.
«الماتىدا 13 مەكتەپتە اربامەن جۇرەتىن بالالاردى كوتەرۋگە ارنالعان ليفتتەر ورناتىلدى. ينكليۋزيا كادىمگى مەكتەپتەردە ەرەكشە بالالاردى وقىتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ وتىر. كوبىنە باسپالداقتار اربامەن جۇرەتىن بالالاردىڭ مەكتەپكە كىرۋىنە كەدەرگى كەلتىرەدى. بىزدە تاعى بىرنەشە قاناتقاقتى جوبا بار. وسى رەتتە, بۇل بالالاردىڭ مەكتەپتەرگە ەمىن-ەركىن بارۋى ءۇشىن شىمكەنت پەن استاناداعى وقۋ ورىندارىن جابدىقتايمىز», دەدى ب.جامىشەۆ.
سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» ليتسەيلەرىنىڭ تاجىريبەسى قاراستىرىلىپ جاتىر. سوعان سايكەس, ءتۇرلى سالاداعى مۇعالىمدەردى دايىنداۋ جۇزەگە اسىرىلماق. بۇدان بولەك, «بولاشاق ينجەنەرلەر» جوباسى اياسىندا اۋىلدىق جەرلەردە روبوتتىق تەحنيكا كابينەتتەرىن جابدىقتاۋ كوزدەلگەن.
«100 بالا سپورت زالى» باعدارلاماسى اياسىندا «24 بالالار سپورت زالى» جوباسى جۇزەگە اسىرىلعان. سوعان سايكەس, ەلىمىزدىڭ 9 وبلىسىندا سپورتتىق ينفراقۇرىلىمى تومەن 24 شالعاي قالا مەن اۋىلدا 24 سپورت زالى اشىلدى. سپيكەردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, «قازاقستان حالقىنا» قورى قازاقشا كۇرەس, بوكس, گيمناستيكا سەكىلدى سپورت تۇرلەرىنە جابدىقتار ساتىپ الۋعا كومەك كورسەتەدى.