ەللەكي. ەلاعاڭ. ەلۋباي ومىرزاقوۆ. وسىنىڭ ءبارى ءبىر اكتەردىڭ ەسىمى. زامانداستارى, قاتارلاستارى, ىنىلەرى ونى ەلاعاڭ دەپ توبەسىنە حان كوتەرسە, قازاقتىڭ تۇڭعىش رەجيسسەرى جۇمات شانين قاليبەك قۋانىشباەۆتى – قاللەكي, ەلۋباي ومىرزاقوۆتى – ەللەكي دەپ ەركەلەتىپ اتاپتى.
توبىل توپىراعىندا تۋعان ەلاعاڭنىڭ ونەرگە كەلۋىنە, اۋىلداسى, كلاسسيك جازۋشى بەيىمبەت ءمايليننىڭ ىقپالى بولعان. ەل ىشىندەگى ءتۇرلى ساۋىق كەشتەرىندە دومبىرامەن ءان ايتىپ, كۇي تارتىپ, رەتى كەلسە, ءتۇرلى اڭ مەن قۇستىڭ داۋىسىن سالىپ, قيسىق-قىڭىر ادامداردىڭ بەينەسىن اجۋاعا اينالدىرىپ, جۇرتتى قىران توپان كۇلكىگە باتىرىپ جۇرگەن جاستىڭ بويىنداعى تالانتىن بياعاڭ ەرتە تانيدى. بولاشاق اكتەردىڭ ونەردەگى جولى 1919 جىلى «قىزىل كەرۋەن» ترۋپپاسىمەن باستالدى. وسى ترۋپپانىڭ جۇمىسىنا بەلسەنە ارالاسىپ, دالا ساحناسىندا ونەر كورسەتتى.ودان كەيىن ورىنبورداعى حالىق اعارتۋ ينستيتۋتىنا وقۋعا ءتۇسىپ, سول شاھاردا ۇيىمداستىرىلعان تەاتر ترۋپپاسىمەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «ەڭلىك-كەبەك» سپەكتاكلىندە ابىزدى, ە.ەرداناەۆتىڭ كومەديالىق قويىلىمىندا مالقامبايدى وينادى. بۇل ەكى تۋىندى ارقالى اكتەردىڭ ساحنالىق ونەرگە بەت بۇرۋىنا داڭعىل جول اشتى.
1926 جىلى قىزىلوردادان قازاق مەملەكەتتىك تەاترى اشىلىپ, سوعان جەر-جەردەگى دارىنداردى جينادى. قوستانايدان سەركە قوجامقۇلوۆ, ەلۋباي ومىرزاقوۆ, قاپان بادىروۆ شاقىرىلدى. تۋمىسىنان تالانتتى ۇشەۋى دە تۇڭعىش تەاتردىڭ نەگىزىن قالاعان دىڭگەكتەرىنە اينالدى. كاسىبي وقۋ-توقۋسىز تەاتر ونەرىنىڭ بيىگىن باعىندىرعان وسى قارا شالداردىڭ تالانتىنا تاڭعالاسىز. سودان باستاپ ەلاعاڭ تەاتر ساحناسىندا تالماي ەڭبەك ەتىپ, 150-دەن اسا ءتۇرلى كەيىپكەردى كەلىستى سومدادى. اسىرەسە م.اۋەزوۆتىڭ «قاراگوز», «ەڭلىك-كەبەك», «قارا قىپشاق قوبىلاندى», ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «امانگەلدى», «اقان سەرى-اقتوقتى», ءا.ابىشەۆتىڭ «دوستىق پەن ماحاببات», تاعى باسقا وتاندىق جانە شەتەلدىك دراماتۋرگتەردىڭ سپەكتاكلدەرىندە ويناعان رولدەرىمەن كورەرمەن ىقىلاسىنا بولەندى. ونىڭ باسقالاردان ەرەكشەلىگى – ول سوزدەن گورى ساحنادا قيمىل-قوزعالىسقا, ميميكاعا ءمان بەردى. كەيىپكەرىنىڭ بولمىسىن, مىنەزىن اشۋدا ءتۇرلى ادىستەرگە باردى. رولدەردى تالانت قۋاتى, ىشكى سەزىمىمەن بايىتىپ, بۇكىل دەنە ءبىتىمىن قۇبىلتىپ, قۇلپىرتتى. ەلاعاڭنىڭ اكتەرلىك شەبەرلىگىنە ءتانتى بولعان زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ: «ەلۋباي – قىزۋ قاندى, اششى مىسقىل يەسى, ىشىندە ساحنا ونەرىنىڭ قاينار كوزى بار جاندى وتتى ويىنشى. شىنىمەن, بابىنا كەلتىرەتىن بولسا, ەلۋبايدىڭ ىشىنەن تاسىپ شىعاتىن قىزۋى وتە مول. مۇندا ءومىر ەكپىنى, ونەر وتى ءتىپتى كۇشتى», دەپ باعالاعان.
ۇلى اكتەردىڭ درامالىق قانا ەمەس, كومەديالىق قويىلىمداردا ويناعان رولدەرى دە كەرەمەت. ول كەيىپكەرلەرىنىڭ كۇلكىلى ءىس-ارەكەتتەرىنە وزگەشە جان ءبىتىرىپ, عاجايىپ بەينەلەر جاسادى. بۇل تۋرالى زامانداسى, اتاقتى اكتەر قۇرمانبەك جانداربەكوۆ: «ەلۋباي كۇلدىرگى رولدەردى ويناعاندا ساحنادا ەركىن جۇرەدى. ون ەكى مۇشەسى تۇگەل قاتىسادى. ساحناداعى بارلىق ارەكەتتەرىنە جۇرتتى سەندىرەدى, ءوزى كۇلمەيدى», دەپ ايتقان.
ە.ومىرزاقوۆتىڭ ۇلتتىق كينو سالاسىندا دا ەشكىمگە ۇقسامايتىن ءوز سۇرلەۋى بار. ءبىز ارداقتى اكتەردىڭ ەكراننان ءوزىمىز كورگەن ەكى فيلمىنە توقتالعىمىز كەلدى. ءبىرىنشىسى – العاشقى قازاق كينوسى – 1916 جىلعى تورعايداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ قاھارمانى امانگەلدى يمانوۆ تۋرالى. بۇل تۋىندى 1938 جىلى ءتۇسىرىلىپ, 1939 جىلى 25 قاڭتاردا پرەمەراسى ءوتتى. ءفيلمنىڭ ستسەناريىن بەيىمبەت مايلين مەن عابيت مۇسىرەپوۆ جازدى. كەيىن ولاردىڭ قاتارىنا كەرەكۋ وڭىرىندە تۋعان قالامگەر ۆسەۆولود يۆانوۆ قوسىلدى. تۇڭعىش كينوعا تالانتتى اكتەرلەر تاڭدالدى. باس سارداردى سومداۋ ەلاعاڭا بۇيىردى. ويتكەنى ول وسى رولگە بەكىتىلگەننەن بۇرىن باتىر بەينەسىن تەاتر ساحناسىندا ويناعان ەدى. سوندىقتان وعان بۇل ءرول اسا قيىندىق تۋعىزبادى. تۋىندىدا داڭقتى ەردىڭ تۇلعاسى سان قىرىنان اشىلعان. ونىڭ قاھارماندىعىن, باتىرلىعىن اكتەرلىك شەبەرلىكپەن تاماشا جەتكىزگەن. قۇددى فيلمنەن امانگەلدى يمانوۆتىڭ ءوزىن كورگەندەي بولاسىز.
ەكىنشىسى – 1966 جىلى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا تۇسىرىلگەن رەجيسسەر شاكەن ايمانوۆتىڭ «اتامەكەن» كوركەم ءفيلمى. مۇندا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا لەنينگراد تۇبىندە قازا تاپقان بالاسىنىڭ سۇيەگىن ىزدەپ تاۋىپ, تۋعان جەرىنە اكەلىپ قويعىسى كەلگەن قاريانىڭ نەمەرەسىمەن جولعا شىققانداعى باسىنان وتكەن وقيعالار باياندالعان. ستسەناريدى ولجاس سۇلەيمەنوۆ جازعان. باستى رولدەگى قارتتى ەلۋباي ومىرزاقوۆ وينادى. جاۋمەن شايقاستا وتانىن قورعاپ, مەرت بولعان دوستارىمەن قاتار جاتقان ۇلىنىڭ قابىرى اقساقالعا تەرەڭ وي سالدى. فيلمنەن شۇكىرشىلىگى مول, سابىرلى, بايىپتى, پاراساتتى قازاق قارياسىنىڭ بەينەسىن تانيسىز. كەڭەستىك ءداۋىردىڭ قىراعىلىعىنا قاراماستان ۇلتىمىزدىڭ بولمىسىنا ءتان دۇنيەلەر استارمەن بەرىلگەن. سونى اكتەر كەيىپكەرىنىڭ تابيعاتىمەن, ىشكى جان دۇنيەسىندەگى سەزىم ارپالىستارىمەن تاپ باسا بىلگەن.
بيىل تەاتر, كينو, مۋزىكا, قىسقاسى, ونەردىڭ قاي سالاسىندا بولسىن ايشىقتى ءىزى قالعان ءبىرتۋار اكتەردىڭ تۋعانىنا 125 جىل تولادى. تۇعىرلى تۇلعانىڭ ەڭبەگى كوزى تىرىسىندە مەملەكەت تاراپىنان جوعارى باعالانىپ, كسرو جانە قازاق كسر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى. العاشقى قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى اتاعىن الدى. باستىسى, ەلۋباي ومىرزاقوۆ – ءوز الدىنا مەكتەپ قالىپتاستىرعان اكتەر. بۇل – ساناۋلى ساحنا ساڭلاقتارىنىڭ ماڭدايىنا جازىلعان باقىت.