پەرزەنتحانا. بۇل ءسوزدى ەستىگەندە ويىمىزعا ءار نارسە كەلۋى مۇمكىن. بىراق ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا وسى ءسوزدى, سويلەمدى تەرىپ تۇرعان تۇستا پەرزەنتحاناداعى جۇرەكتى قاتتىراق دۇرسىلدەتەتىن ءبولىمنىڭ ەسىگى اشىلدى. بۇل – جانساقتاۋ ءبولىمى. ءيا, پەرزەنتحانادا دا مۇنداي ءبولىم بار. ويتكەنى جاڭا عانا شىر ەتكەن شاقالاقتاردىڭ ىشىندە دە تۋا سالا ءومىر ءۇشىن كۇرەسەتىندەرى بولادى. اسىرەسە, ءالسىز تۋعاندارى سونشالىقتى قاتتى كۇرەسەتىندەي كورىنەدى.
پاتسيەنتتەرى ءومىر مەن ءولىمنىڭ اراسىندا ارپالىسىپ جاتقان بولىمگە كىرمەس بۇرىن دەزينفەكتسيا جاسايتىن مامانداي بۇركەنە كيىندىك, تالاپ – سونداي. №2 قالالىق پەريناتالدىق ورتالىققا جۇرت جۇمىستان قايتىپ جاتقان كەشكى ۋاقىتتا كەلدىك, پەرزەنتحانادا مۇنداي كەزدە دە قىزۋ جۇمىس ۇزدىكسىز ءجۇرىپ جاتادى. بۇل ءبولىمنىڭ ماڭدايشاسىندا «نارەستەلەردىڭ جانىن ساقتاۋ جانە قارقىندى تەراپيا» ءبولىمى دەپ جازىلعان. كىردىك, كىرگەندەگى قۇلاقتى بىردەن ەلەڭ ەتكىزگەن ءۇن – شارانانىڭ ىڭگاسى. ءبىرى باستاسا, ەكىنشىسى قوستاي كەتەدى. بىراق مۇنداعى شاقالاقتار ءبىر-ءبىرىن ەستىمەيتىن سەكىلدى. سەبەبى ولار ينكۋباتور اپپاراتىندا جاتادى.
سول كۇنگى كەزەكشى دارىگەر, نەوناتولوگ اسەم وسەربايقىزى ينكۋباتوردا جاتقان شالا نارەستەنى قاراپ بولىپ, «بۇل بولىمگە نەگىزىنەن قانداي بالالار تۇسەدى؟» دەگەن سۇراعىمىزعا جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن بۇرىلدى.
– قانداي دا ءبىر جەدەل-قارقىندى ەمشاراعا ءزارۋ جانە شالا تۋعان نارەستەلەر, ياعني جۇكتىلىكتىڭ 22 جانە 37-اپتاسىندا دۇنيەگە كەلگەندەر قابىلدانادى. كەيدە 22 اپتاعا تولعان, بىراق سالماعى جارتى كيلوعا جەتپەي تۋاتىن نارەستەلەر دە بولادى. ونداي بالالاردى دا ءبىز قابىلدايمىز. قازاقستان سەكىلدى تمد اۋماعىنداعى ەلدەردە سالماعى تىم از نارەستەلەردىڭ جەتىلۋ كورسەتكىشى ەۋروپا, امەريكا سياقتى دامىعان ەلدەرگە قاراعاندا ءبىراز تومەندەۋ. بۇعان انالاردىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراماۋى, جۇكتىلىككە دايىندالماۋى, الەۋمەتتىك جاعدايى, جۇكتىلىك جاعدايىنداعى كۇتىمى سەكىلدى بىرنەشە فاكتور اسەر ەتەدى, – دەدى ءا.وسەربايقىزى.
نەوناتولوگتىڭ ايتۋىنشا, شالا تۋعان نارەستەلەر رەانيماتسيادان بىرنەشە كورسەتكىشكە جەتكەندە شىعارىلادى. ءوز بەتىنشە دەمالىپ, ىشكەن تاماعىن قورىتىپ, سالماعىن جوعالتپاي, ۇنەمى قوسىپ جاتقان بالا بولۋى كەرەك.
وسى ويلاردى ايتىپ تۇرعان كەزدە پالاتاعا ءبىر انا كەلىپ, ومىراۋداعى ءسۇتىن ساۋعا كىرىستى. سوعان قاراپ: «مۇندا ومىراۋدى ءوز بەتىمەن ەمە الاتىن نارەستەلەر دە بار ما؟» دەگەن ساۋالىمىزعا دارىگەر ءا.وسەربايقىزى:
– «كەنگۋرۋ» ءادىسى بويىنشا بالانى اناسىنىڭ كەۋدەسىنە جاتقىزامىز. نارەستە اناسىنىڭ ءيىسىن الادى, انا مەن بالانىڭ اراسىنداعى بايلانىس ۇزىلمەۋى قاجەت. اناسى ءسۇتىن ارنايى قۇتىعا ساۋادى. سودان سوڭ بالاعا بەرەدى. انا ءسۇتى اس قورىتۋ جۇيەسى جەتىلگەن بالالارعا ۇسىنىلادى. ال اس قورىتۋ جۇيەسى جەتىلمەگەن نەمەسە بۇزىلعان بالالالارعا تاماق, ياعني قاجەتتى ۆيتاميندەر سيستەما ارقىلى بەرىلەدى, – دەپ جاۋاپ بەردى.
وسى ساتتە پالاتانىڭ بىرىنەن اپپاراتتىڭ شيقىلداعان داۋىسى شىقتى. دارىگەر پالاتاعا جۇگىردى. ءبىز دە ىلەسە كەتتىك. ءۇنسىز باقىلاپ تۇرىپ, قاتتى دىبىس ويناعان اپپاراتتىڭ جوعارى ماڭدايشاسىنداعى نارەستەنىڭ دەرەگىنە كوزىمىز ءتۇستى. سالماعى دەگەن تۇستا «0,765 گرامم» دەپ جازىلىپتى. دارىگەر شۇعىل كومەك كورسەتتى. بوساعان سوڭ سۇحباتىمىزدى جالعاستىردىق, جاڭاعى جاعدايدا پاتسيەنتكە قالاي كومەكتەسكەنىن بىلگىمىز كەلدى.
– بۇل پاتسيەنتتىڭ جاعدايى وتە اۋىر. تۋعانىنا تۋرا ەكى اي بولدى. دياگنوزى – برونح-وكپە ديسپلازياسى. قازىرگى ساتتە ول اپپاراتقا 100% تاۋەلدى. مىناۋ مونيتور نارەستەنىڭ قان قۇرامىنداعى كيسلورود مولشەرىن كورسەتىپ تۇرادى. جاڭا كومەكتى قاجەت ەتكەن پاتسيەنتتىڭ قان قۇرامىنداعى كيسلورود مولشەرى ءتۇسىپ كەتۋىنە بايلانىستى اپپارات سيگنال بەردى. نەگىزىنەن كيسلورود مولشەرى 91-95 ارالىعىندا بولۋى قاجەت. قان قۇرامىنداعى كيسلورود مولشەرىنىڭ ءتۇسىپ كەتۋى ادەتتە پاتسيەنتتىڭ تىنىس الۋىن قامتاماسىز ەتىپ تۇرعان جاساندى وكپە جەلدەتۋ اپپاراتى مەن نارەستەنى جالعايتىن ەندوتراحەالدى تۇتىكتە قاقىرىقتىڭ پايدا بولۋىنا بايلانىستى. سونداي ساتتە كومەك كورسەتۋ كەرەك, – دەپ جاۋاپ بەردى.
دالىزدە دارىگەردىڭ جەدەل جاردەمنەن بوساۋىن كۇتىپ تۇرعانىمىزدا بولىمگە ءبىر قىزمەتكەر كەلىپ, «قان اكەلدىم, كىم قابىلداپ الادى؟» دەپ داۋىستادى. كەزەكشى دارىگەردىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, شالا تۋعان بالالاردا قان ءتۇزۋ قابىلەتى دە تولىق قالىپتاسپاعاندىقتان, انەمياعا شالدىعۋ ءجيى كەزدەسەدى, بەلگىلى ءبىر كورسەتكىشتەرگە ساي جانە قاجەتتىلىگىنە قاراي نارەستەلەرگە قان قۇيىلادى.
№2 قالالىق پەريناتالدىق ورتالىق ديرەكتورىنىڭ مەديتسينالىق قىزمەت جونىندەگى ورىنباسارى شۇعىلاجان اتىبارقىزى جىل سايىن وسى كۇنى ەرتە بوسانعان ايەلدەرگە ارناپ تانىمدىق ءىس-شارالار وتكىزىلەتىنىن جەتكىزدى.
– ءبىز شالا تۋعان بالالاردى الدىمەن جانساقتاۋ بولىمىندە, ودان كەيىن شالا تۋعان بالالاردى كۇتۋ بولىمىندە تولىق قاراپ, ەمدەپ, ۇيىنە شىعارامىز. دەسە دە ولاردىڭ ودان كەيىنگى تاعدىرى, ءومىرى ءبىزدى الاڭداتادى. سول سەبەپتى ورتالىعىمىزدا ەرتە بوسانعان ايەلدەرمەن تىعىز بايلانىستا بولامىز. 17 قاراشا – حالىقارالىق شالا تۋعان بالالار كۇنى رەتىندە اتالىپ وتەدى. وسى كۇنى ءبىز ورتالىعىمىزدا ەرتە بوسانعان ايەلدەرگە ارناپ تانىمدىق ءىس-شارالار وتكىزەمىز. شالا تۋعان بالالالاردىڭ كۇتىمى, العاشقى مەديتسينالىق كومەك تۋرالى پايدالى اقپارات بەرىلەتىن ءىس-شارامىزعا ءبىزدىڭ ورتالىقتا بوسانعان ايەلدەر قاتىسادى. كەيبىرى ءبىر-ەكى جىلدان كەيىن وزدەرى كەلىپ, بوسانعان كەزدە جەتكىزە الماعان ىقىلاسىن, العىسىن ءبىلدىرىپ, ءىس-شاراعا قاتىسۋ ارقىلى تانىمىن كەڭەيتىپ كەتىپ جاتادى. نەگىزى ۋاقىتىنان ەرتە بوسانۋ دەرەگى ادەتتە ءتۇرلى قيىندىققا تاپ بولعان ايەلدەردە ءجيى كەزدەسەدى. وتباسىندا جاقىندارىنىڭ جۇكتىلىك كەزىندەگى قولداۋى وتە ماڭىزدى. ايەلدەردەن بوساناردان ءبىر كۇن بۇرىن كىممەن سويلەسكەنى, نە ىستەگەنى, قانداي جاعداي بولعانى تۋرالى انامنەز جيناعاندا, كوبى وتباسىندا كيكىلجىڭ بولعانىن نەمەسە جۇمىسىندا قيىندىقتار تۋعانىن, كۇيزەلىسكە تۇسكەنىن ايتىپ جاتادى. ءبىز بولاشاق انالارعا, اياعى اۋىر ايەلدەرگە ءبىرىنشى كەزەكتە كۇيزەلىستەن نەعۇرلىم اۋلاق ءجۇرۋ, ەكىنشى جۇكتىلىكتى تىڭعىلىقتى جوسپارلاۋ ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرتكىمىز كەلەدى, – دەيدى دارىگەر ش.اتىبارقىزى.
ونىڭ ايتۋىنشا, جۇكتىلىكتى جوسپارلاۋ, بالا كوتەرمەي تۇرىپ مەديتسينالىق تەكسەرىستەن ءوتۋ, ەمدەلۋ جانە جۇكتىلىكتىڭ ارالىق جيىلىگىن ساقتاۋ ەرتە بوسانۋدىڭ الدىن الادى. ەلىمىزدە بوسانعاننان بىرنەشە ايدان كەيىن تاعى بالا كوتەرەتىن ايەلدەر كوپ. ال ايەلدىڭ اعزاسى كەلەسى بالانى كوتەرۋگە تولىق دايىن بولۋ ءۇشىن كەمىندە 3 جىل ۋاقىت كەرەك. بۇل ۋاقىت الدىڭعى تۋعان بالاسىنا جەتكىلىكتى كوڭىل ءبولىپ, كۇتىم كورسەتۋىنە دە قاجەت بولادى.
نەگىزى شالا تۋعان بالا دەپ جۇكتىلىكتىڭ 37-اپتاسىنا جەتپەي دۇنيەگە كەلىپ قويعان نارەستەنى ايتادى. شالا تۋىنا ەڭ ءجيى كەزدەسەتىن سەبەپتىڭ ءبىرى كۇيزەلىس ەكەنى ايتىلدى. دەگەنمەن بالاسىن ۋاقىتىنا جەتكىزبەي بوسانىپ قويعان بىرنەشە ايەلدىڭ سوزىنە قاراعاندا, باسقا دا جاعدايلار سەبەپ بولادى. ماسەلەن, استانالىق قازىنا توقتاسىن ءۇشىنشى بالاسىن ەرتە بوسانۋىنا كۇيزەلىس ەمەس, كەرىسىنشە اسا بەلسەندىلىك اسەر ەتكەنىن جەتكىزدى.
– جۇكتىلىكتىڭ 36-اپتاسىندا بوساندىم. بوساناتىن ۋاقىت جاقىنداعان سايىن جانىعىپ, جان-جاعىمىزدى جيعىشتاپ كەتەتىنىمىز بار ەمەس پە؟ كوپ ايەلگە ءتان سونداي ادەتپەن ءارى بوسانعاننان كەيىن مۇرشام بولمايتىنىن بىلگەندىكتەن, ءسابي تازا, جايلى جەرگە كەلگەنىن قالاپ, ودان قۇتتىقتاپ كەلەتىندەردى ويلاپ, جۋىلعان پەردەمدى تاققىم كەلدى. سونى كەشكە جولداسىم كەلگەنشە كۇتۋگە بولادى عوي, جوق, جانىقتىم. ورىندىققا ءمىنىپ ءىلدىم, تۇسەردە اياعىم تايىپ كەتكەن دە جوق, ايتەۋىر بولماشى ىڭعايسىزدىقپەن, ورىندىقتان ءسال وقىس ءتۇستىم. ءوزىمدى سونشا جايسىز سەزىنگەن دە جوقپىن. بىراق سودان كەيىن كوپ ۇزاماي پەرزەنتحانادان ءبىر-اق شىقتىم, – دەپ ەسكە الدى.
ال تۇركىستاندىق ەسەنكۇل كەمەلبەك 7 ايلىق بالاسىن 1,5 كگ سالماقتا, جاساندى تولعاقپەن ءوزى بوسانعان. ونىڭ ەرتە بوسانۋىنا قان قىسىمىنىڭ جوعارىلاپ, سونىڭ كەسىرىنەن دەنەسىنىڭ ءىسىپ كەتۋى سەبەپ بولعان. قازىر شالا تۋعان تۇڭعىشى 9-سىنىپتا وقىپ ءجۇر. ەكى جاستا ءجۇرىپ, ءبارىن تۇسىنسە دە ءۇش جاستا تولىق سويلەۋى كەيىنگى دامۋىنا ەش كەرى كەدەرگى كەلتىرمەپتى.
قىزىلوردالىق ايگەرىم كۇنتۋعان ءوزى مەديتسينالىق ءبىلىمى بار مامان بولسا دا ءبىر ەمەس, ەكى بالاسىن ەرتە بوسانىپ قويعان. ول وتباسىندا كيكىلجىڭ بولماعانىن, تەك وزىندە بۇيرەكتىڭ سەبەبىنەن قان قىسىمى جوعارى بولعانىن, سونىڭ كەسىرىنەن ەرتە بوسانىپ قالعانىن ايتتى. ءبىرىنشى بالاسى شاۋىپ ءجۇر, بىراق شالا تۋعان ەكىنشى بالاسىنان ايىرىلىپ قالعان ەكەن.
– ءبىرىنشى بالامدا 6,5 ايلىق كەزىندە بۇيرەگىمنىڭ سەبەبىنەن قان قىسىمىم كوتەرىلىپ, جەدەل جاردەممەن پەرزەنتحاناعا جەتكىزىلدىم. ىشتەگى بالامنىڭ ومىرىنە قاۋىپ ءتونىپ تۇرعاندىقتان, ەرتە بوساندىرىپ الۋدىڭ قامىن جاسادى. تولعاق شاقىراتىن ءدارى ەكتى, بىراق وعان تولعاق كەلمەدى. سول سەبەپتى كەسىر تىلىگىمەن بالامدى الىپ, ينكۋباتورعا جاتقىزدى. بوپەم سول اپپاراتتا ءبىر ايدان اسا ۋاقىت جاتتى. 1 كگ 45 گر بولىپ تۋدى, ءبىر ايدان اسا ۋاقىتتا 400 گر سالماق قوسىپ شىقتىق. جۇكتىلىكتەن قورعايتىن سپيرال سالدىردىم, الايدا بۇل ءادىس ماعان جاقپادى, دەنساۋلىعىما كەرى اسەر بەردى. قان كەتكەندىكتەن الدىرىپ تاستادىم, سالدارىنان ءبىرىنشىمدى ەمىزىپ ءجۇرىپ, ەكىنشى بالامدى كوتەرىپ قويدىم. ارينە, جوسپارسىز بولدى. ويتكەنى ءالى ءبىرىنشى بالامدى جەتكىزىپ ۇلگەرمەگەن ەدىم, ونىڭ ۇستىنە العاشقى بوسانۋ كەسىر تىلىگى ارقىلى بولعاندىقتان, ءتىپتى تىگىسىم تولىق ءبىتىپ ۇلگەرمەگەن ەدى. ءسويتىپ, ەكىنشى بوپەمدى دە ۋاقىتىنا جەتكىزبەي, جاتىرداعى تىگىس جىرتىلا باستاعاندىقتان, 28-اپتاسىندا تاعى كەسىر تىلىگىمەن الۋعا ماجبۇرلىكپەن كەلىسىم بەردىم. ەكىنشىم 2 كگ بولىپ تۋدى, اياققا تۇرىپ, تەزىرەك وڭالىپ كەتۋىنە بولاتىن-اق ەدى. بىراق قىز بالا بولعاندىقتان نازىك بولدى ما, ايتەۋىر تۋعانىنا 39 كۇن تولعاندا شەتىنەپ كەتتى, – دەدى ا.كۇنتۋعان.
كەيىپكەرىمىزدىڭ سوزىنە قاراعاندا, جۇكتىلىكتى جوسپارلاۋ دا, ودان ساقتانۋ دا ايەلدەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە تۇبەگەيلى ارتىلىپ قالعان. ال ءبارىن بىردەي ءبىر ادامعا رەتتەپ ءجۇرۋ قيىندىق تۋعىزادى. بۇل جاعدايدا ەرلەردىڭ دە قولداۋى ايرىقشا ءرول وينايدى. ايتالىق, ومىردە بار تاجىريبە, ەرلى-زايىپتى بالالى بولۋدى ۋاقىتشا جوسپارلاماسا, تەك ايەلدەر عانا جاتىرىشىلىك سپيرال سالدىرادى, بولماسا ايەل قاۋىمى عانا حيميالىق دارىلەر ىشەدى. شىن مانىندە, ەرلەرگە ارنالعان جۇكتىلىكتەن ساقتايتىن سپيرال دا, ءدارىحانالاردا قولجەتىمدى دارىلەر دە بار. ءارىپ تانيتىن ءاربىر ەرەسەك ادام وقىپ تانىسۋىنا بولاتىن جۇكتىلىكتەن ساقتانۋدىڭ ەرلەرگە ارنالعان جولدارى جونىندە جازىلعان اقپارات تا بارشىلىق. وقىپ, وزىنە ىڭعايلىسىن تاڭداۋىنا بولادى. بىراق ءبىزدىڭ جاعدايدا, ءبىزدىڭ قوعامدا قالىپتاسقان كوزقاراستارعا بايلانىستى تەك جاس بوسانعان ايەلدەر قۇنداقتاۋلى شاقالاعىن كوتەرىپ, سپيرال سالدىرۋعا كەزەكتە تۇرادى. جوسپارسىز جۇكتىلىكتەن ساقتانۋ, جۇكتىلىكارالىق جيىلىكتىڭ ۇزاقتىعىن ساقتاۋ ەرتە بوسانۋدان قورعايدى. ال ۋاقىتىندا دەنى ساۋ بالانى ومىرگە اكەلۋ – ەرلى-زايىپتىعا بىردەي جاۋاپكەرشىلىك.
دەگەنمەن جوعارىدا دارىگەر ايتقانداي, ەرتە بوسانعان ايەلدەر اراسىندا جۇكتىلىكتى تىڭعىلىقتى جوسپارلاعانىمەن, كۇيزەلىستىڭ, فيزيكالىق تۇرعىدا شارشاۋدىڭ, ۋايىمنىڭ كەسىرىنەن ۋاقىتىنان بۇرىن بوسانعاندار دا بار. ونى دا جوققا شىعارۋعا بولمايدى. اقمولالىق ايجامال شامىلباەۆا وتباسىندا قولداۋدىڭ جەتىسپەگەنىن جەتكىزدى.
– مەن ءبىرىنشى بالامدى ۋاقىتىنان ەرتە, انىعى 32-اپتاسىندا بوسانىپ قويدىم. جولداسىممەن ەكى اي عانا تانىسىپ, ءبىر-ءبىرىمىزدى 30 جىل ىزدەپ تاپقانداي, اقىل توقتاتىپ, 35-36 جاسىمىزدا وتباسىن قۇردىق. ءبارىن الدىن الا جوسپارلاپ, كۇيەۋىم نەگىزگى اناليزدەردى تاپسىرىپ, اسىرەسە, ءوزىم ءجىتى تەكسەرىلىپ بارىپ بالا كوتەردىم. جۇكتىلىكتىڭ العاشقى جانە ەكىنشى تريمەسترى ءساتتى ءوتتى. ءبارى دەكرەتتىك دەمالىسقا شىققاننان كەيىن باستالدى. جەكە كاسىبىم بار, دەكرەتتىك دەمالىستا وزىمە جانە بوسانۋىما جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايىن دەپ جۇمىسىمدى قىزمەتكەرلەرىمە تولىق تاپسىردىم. تاڭنان كەشكە دەيىن ءۇي شارۋاسىنا كوڭىل ءبولىپ, بوسانۋعا دايىندالا باستادىم. ۇيدە جالعىز بولعاندىقتان, كۇيەۋىمنىڭ كەلۋىن اسىعا كۇتەمىن. ال ونىڭ ەسىل-دەرتى سمارتفوندا, ماعان مويىن دا, كوڭىل دە بۇرمادى, مەنىمەن جارىتىپ سويلەسپەيتىن, تەلەفونعا وتە تاۋەلدى ادام بولدى. وندايىن جۇمىسپەن ءجۇرىپ بايقاماپپىن. ۇيدە وتىرعاندا ماعان وزىمە قاراماي كەتكەنىمدى, تولىسقانىمدى ايتىپ قالاتىن. سويتسەم سمارتفوننىڭ ىشىندە مەنەن جاس, ادەمى قىزدارى كوپ ەكەن, ءتىپتى كەيبىرىمەن كوڭىل قوسىپ ۇلگەرىپتى. سونى وقىپ قويعان كۇنى كەشقۇرىم جىلاپ قالدىم. سودان سوڭ قان كەتتى. كوكشەتاۋدا مەنىڭ دە, جولداسىمنىڭ دا جاقىن تۋىستارى جوق, سول سەبەپتى كۇيەۋىم بوسانۋعا ءوزى سەرىك بولاتىنىن بالا كوتەرگەن كەزدە ايتقان, بىراق جەمە-جەمگە كەلگەندە جالعىز قالدىرىپ كەتتى, – دەدى قوس توستاعانىن جۋىپ العان انا ا.شامىلباەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەرتە بوسانىپ قالعاندىقتان, ءوزىنىڭ جاقىندارى باسقا قالادان جەتىپ ۇلگەرمەگەن. ونىڭ ۇستىنە كەيىپكەرىمىزدىڭ اناسى دا ستۋدەنت كەزىندە قايتىس بولىپ كەتىپتى. ال وعان 3 بالاسى بار, بالا كۇننەن بىرگە وسكەن جان قۇربىسى قاتتى كومەكتەسكەن ەكەن. ول بولماعاندا تاستاپ كەتكەن كۇيەۋىنىڭ, بوسانعاننان كەيىنگى كۇيزەلىس پەن قيىندىقتىڭ شىرماۋىنان شىعا الۋى ەكىتالاي ەدى.
ءيا, بۇگىن – حالىقارالىق شالا تۋعان بالالار كۇنى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قولدا بار رەسمي دەرەگى بويىنشا 2022 جىلدىڭ العاشقى 9 ايىندا قازاقستاندا 300 مىڭ ءسابي دۇنيەگە كەلگەن. ونىڭ 16 مىڭنان كوبى مەرزىمىنەن بۇرىن تۋعان. ورتاشا ەسەپپەن العاندا, ەلىمىزدە جىل سايىن 22 مىڭعا جۋىق شالا شاقالاقتار دۇنيە ەسىگىن اشادى, بۇل بارلىق جاڭا تۋعان نارەستەنىڭ 4,9-5%-ىن قۇرايدى. ال دۇنيە جۇزىندە جىلىنا بارلىعى 15 ميلليون نارەستە شالا تۋادى. وكىنىشكە قاراي, ۇشتەن ءبىرى عانا 3 جاسقا دەيىن ءومىر سۇرەدى. سەبەبى بالانىڭ اقىل-وي, فيزيولوگيالىق دامۋى ءۇشىن جاتىرداعى ءار مەزەت اۋاداي قاجەت.
P.S. پەرزەنتحانادان شىعۋعا بەتتەدىك. دارىگەرلەردىڭ ويىن, ۋاقىتىنان ەرتە بوسانعان ايەلدەردىڭ اڭگىمەسىن تىڭداپ, ىزدەنىس بارىسىندا قانشالىقتى كوپ اقپاراتقا قانىقساق تا, سانادا سايراپ, قۇلاقتان, كوز الدىڭنان كەتپەي قالعانى – سالماعى ءالى ءبىر كيلوعا جەتپەي جاتسا دا «مەن ءتىرىمىن!», «مەنىڭ ءومىر سۇرگىم كەلەدى!» دەپ ءالسىز ىڭگالاپ, اقىرىن جىبىرلاپ قوياتىن شالا شاقالاقتىڭ بەينەسى عانا.