ءماجىلىس سپيكەرى ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى ءوتتى. جيىن بارىسىندا اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى تالقىلاندى. سونداي-اق قورعانىس ونەركاسىبىنە قاتىستى زاڭ جوباسى قارالدى.
كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان ءبىرىنشى ماسەلە – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى. قۇجات ءبىرىنشى وقىلىمدا قابىلداندى. زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان دەپۋتات ەكاتەرينا سمىشلياەۆانىڭ ايتۋىنشا, قۇجات اقپاراتتى, ونىڭ ىشىندە جەكە دەرەكتەردى قورعاۋدىڭ قۇقىقتىق بازاسىن قۇرۋ جۇمىسىنىڭ جالعاسى. جوبا ءۇش بلوكتەن تۇرادى.
ء«بىرىنشى بلوك جەكە دەرەكتەردى قورعاۋدىڭ قوسىمشا شارالارىنا ارنالعان. زاڭ جوباسىندا دەربەس دەرەكتەردىڭ اينالىمى جانە ساقتالۋى سالاسىندا مەملەكەتتىك باقىلاۋ ەنگىزىلەدى. قۇجاتتىڭ نورماسى وپەراتورلارمەن پروفيلاكتيكالىق جۇمىستى دا جولعا قويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ە.سمىشلياەۆا. سونىمەن قاتار بۇل وپەراتورلارمەن پروفيلاكتيكالىق جۇمىستى جولعا قويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ولاردىڭ ارقايسىسى جەكە دەرەكتەردىڭ جاريالانىپ كەتۋى تۋرالى اقپارات انىقتالعان ساتتەن باستاپ 3 كۇن ىشىندە رەتتەۋشىگە حابارلاۋى كەرەك.
«زاڭ جوباسىنىڭ ەكىنشى بلوگى «اق حاكەرلەر» ينستيتۋتىن جانە باك-باۋنتي پلاتفورماسىنىڭ قازاقستاندىق انالوگى جۇمىسىن قۇقىقتىق رەتتەۋدى ۇسىنادى. بۇل شارا اقپاراتتىق جۇيە زەرتتەۋشىلەرىن اقپاراتتىق جۇيە قاتەلىكتەرى مەن وسالدىقتارىن انىقتاۋعا تارتۋعا ىقپال ەتەدى. باسقارىلاتىن حاكەرلىك بۇزۋ تاپسىرىس يەلەرىنەن كەلەدى, قاتىناستار ارنايى پلاتفورمالار ارقىلى رەسمي تۇردە جاسالادى. بارلىق جۇمىستار زاڭ شەڭبەرىندە جۇرگىزىلەدى. الەمدە مۇنداي پلاتفورمالار اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا ۇزدىك مامانداردى تارتادى», دەدى ە.سمىشلياەۆا.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, قۇجاتتىڭ ءۇشىنشى بلوگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتاندىرۋ وبەكتىلەرىنە عانا قىزمەت كورسەتەتىن مەملەكەتتىك اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ورتالىعىن قۇرۋعا ارنالعان. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك تەحنيكالىق قىزمەت بازاسىندا باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ باستاپقى كودتارى رەپوزيتوريى قۇرىلادى. وسىلايشا, ۇسىنىلىپ وتىرعان شارالار كەشەنى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتەدى. جالپى, ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرادى.
«بۇگىنگى تاڭدا ءۇش ءجۇز ەلۋگە جۋىق مەملەكەتتىك اقپاراتتاندىرۋ نىسانى جۇمىس ىستەيدى. ورتالىق ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مەملەكەتتىك تەحنيكالىق قىزمەتى جانىندا جۇمىس ىستەيدى. بۇدان باسقا, مەملەكەتتىك تەحنيكالىق قىزمەت بازاسىندا باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ باستاپقى كودتارى رەپوزيتوريى قۇرىلادى. وندا ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ باعدارلامالىق ونىمدەرىنىڭ باستاپقى كودتارى ساقتالادى. بۇل ولاردىڭ نۇسقالارىن باسقارۋدى قامتاماسىز ەتەدى», دەدى ە.سمىشلياەۆا.
زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتات نيكيتا شاتالوۆ الەۋمەتتىك جەلىلەردە وتانداستىرىمىزدىڭ جەكە دەرەكتەرى زاڭسىز تارالىپ كەتكەنىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. ونىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, ازاماتتاردىڭ جسن-ءى, تۇرعىلىقتى جەرى, اتى-ءجونى شەتەلدىك تەلەگرام-بوتتا اشىق تۇردە كورىنەدى.
«تەك تەلەفون ءنومىرىن ەنگىزۋ كەرەك بولدى. بۇل تۇرعىدا ادامدار وسى مالىمەتتەر مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەردەن الىنۋى مۇمكىن دەپ ويلاپ ءجۇر. بۇل قالاي مۇمكىن بولدى جانە مينيسترلىك جاعدايدى تۇزەتۋ ءۇشىن نە ىستەدى؟ بۇگىن ماجىلىستە قارالىپ جاتقان زاڭ جوباسى ايتىلعان ماسەلەنى شەشە مە؟», دەدى ن.شاتالوۆ.
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ۆيتسە-ءمينيسترى مالىك ولجابەكوۆ بۇل مالىمەتتى راستادى. الايدا دەرەكتەردى باسقاشا ءتاسىل ارقىلى جيناۋى مۇمكىن. «اتالعان جۇيە اقپاراتتى ءارتۇرلى كوزدەردەن, سونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك جەلىلەردەن جانە ۇيالى تەلەفون ءنومىرىن ەنگىزۋ نەگىزىندە جيناپ, دەرەكتەردى ءوزارا بىرىكتىرىپ وتىرادى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل مالىمەتتەردى قازاقستاندا تىيىم سالىنعان سەرۆيس جاريالاۋى مۇمكىن. بۇل سەرۆيس تەلەفون ءنومىرى ارقىلى دەرەكتەردى شىعارىپ بەرەدى. ءتيىستى ادرەستەرگە توقتالساق, ولار نەگىزىنەن بۇدان بۇرىن جاريالانعان ەسكى دەرەكتەر. سونىمەن قاتار بۇل اقپارات جالپىعا بىردەي تارالعان سەرۆيستەردەن الىنۋى ىقتيمال, ياعني تاعام نەمەسە ءتۇرلى تاۋارلار جەتكىزەتىن قىزمەت كورسەتۋ نىساندارىنان جيناقتاۋى مۇمكىن», دەدى م.ولجابەكوۆ.
بۇدان بولەك, جالپى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قورعانىس ونەركاسىبى جانە مەملەكەتتىك قورعانىستىق تاپسىرىس ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى. اتالعان ماسەلە بويىنشا دەپۋتات ايگۇل قۇسپان بايانداما جاسادى.
«قورعانىس ونەركاسىبى مەن مەملەكەتتىك قورعانىس تاپسىرىسىن رەتتەيتىن زاڭ 2019 جىلعى 18 ناۋرىزدا قابىلداندى. ياعني 4 جىل عانا ءوتتى. الايدا وسى جىلدار ىشىندە زاڭنىڭ قولدانۋ پراكتيكاسى بىرقاتار پروبلەمانى كورسەتتى. ولاردى ءماجىلىستىڭ ءتۇرلى ءىس-شارالارىندا, دوڭگەلەك ۇستەلدەردە, كوميتەتتىڭ تاقىرىپتىق جانە كوشپەلى وتىرىستارىندا تالقىلادىق», دەدى ا.قۇسپان.
دەپۋتات زاڭ جوباسى اياسىندا ۋاكىلەتتى ورگانعا, ياعني ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرەتىنە قاتىستى وزگەرىس ەنگىزىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, وق-دارىلەر مەن جارىلعىش زاتتاردى كادەگە جاراتۋ وبەكتىلەرىنىڭ وندىرىستىك قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ, قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىقتى بەكىتۋگە قۇقىلى بولماق. ەڭ الدىمەن, بۇل قۇجات جارامدىلىق مەرزىمى وتكەن وق-دارىلەردى كادەگە جاراتۋمەن اينالىساتىن «قازتەحنولوگيا» وتاندىق مامانداندىرىلعان ۇيىمىنىڭ قىزمەتى ءۇشىن قاجەت.
قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى جوندەۋدى جەڭىلدەتۋ جانە جەدەلدەتۋ, قوسالقى بولشەكتەردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تارتىبىمەن الۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلىپ وتىر. ماسەلەن, كىشىگىرىم جوندەۋدى كۇشتىك قۇرىلىمدار مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ءتارتىبى ارقىلى دەربەس جاساي الادى. ال ورتاشا نەمەسە كۇردەلى جوندەۋ, قوزعالتقىشتار مەن بەرىلىس قوراپتار سەكىلدى توراپتار مەن اگرەگاتتاردى كەرەك ەتەتىن ماسەلەلەر ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىندە قالادى.
«كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋ قاۋپىن ازايتۋ ماقساتىندا قازاقستاندا ەنگىزىلگەن توتەنشە جاعداي رەجىمى ءبارىمىزدىڭ ءالى دە ەسىمىزدە. پاندەميا مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكاسىنا دا, بيزنەسىنە دە كەرى اسەرىن تيگىزدى. وسى سياقتى فورس-ماجورلىق جاعدايلارعا بايلانىستى مەملەكەتتىك قورعانىس تاپسىرىسىنىڭ مەرزىمى بۇزىلعان بولاتىن. «مەملەكەتتىك قورعانىستىق تاپسىرىسى تۋرالى» زاڭنىڭ قولدانىستاعى نورمالارى شارتتىڭ ورىندالۋ مەرزىمىن وزگەرتۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. سوندىقتان ءبىز فورس-ماجورلىق جاعداي نەمەسە ەڭسەرىلمەس كۇش تۋىنداعان جاعدايدا, شارتتاردىڭ ورىندالۋ مەرزىمدەرىن وزگەرتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىندىق. اتالعان تۇزەتۋ قورعانىس-ونەركاسىپ كەشەنى كاسىپورىندارىنىڭ قولداۋىن تاپتى», دەدى ا.قۇسپان.
سونداي-اق جالپى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن كيپر رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ۇستاپ بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قابىلداندى. شارتقا 2022 جىلى قول قويىلعان. بۇگىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى جالپى وتىرىستا قۇجاتتى راتيفيكاتسيالادى. شارت ەكى ەلدىڭ قىلمىسپەن كۇرەستەگى ىنتىماقتاستىعىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى.
«قازىرگى كەزدە قازاقستان قىلمىستىق ءارى قۇقىقتىق سالادا 34 مەملەكەتپەن 73 ەكىجاقتى كەلىسىم بەكىتتى. ونىڭ ىشىندە ەۋروپاداعى 16 ەلمەن 35 شارت جاسالدى. حالىقارالىق شارتتارعا قول قويعاندا, تۋريستىك, ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستار دامىعان ەلدەرگە باسىمدىق بەرەمىز. كيپرمەن ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس 1992 جىلى ورناتىلدى. ءوزارا ىنتىماقتاستىعىمىز دامىپ كەلەدى», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى اسەت شىنداليەۆ.
تاراپتار مەملەكەتتىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارى ىزدەستىرىپ جاتقان, ءوز اۋماعىنداعى كەز كەلگەن ادامدى ۇستاپ بەرۋگە مىندەتتەنەدى. ماقسات – قىلمىستىق قۋدالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ نەمەسە ۇستاپ بەرۋگە اكەپ سوقتىرعان قىلمىستار بويىنشا زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت ۇكىمىن ورىنداۋ. كەلىسىم ءوز ازاماتتارىن ۇستاپ بەرۋ, بەرىلگەن ادامداردى الدىن الا قاماۋعا الۋ, زاتتار مەن قۇجاتتاردى الۋ جانە بەرۋ ماسەلەلەرىن ەگجەي-تەگجەيلى قاراستىرادى.
سونداي-اق قازاقستان مەن كيپر قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋگە كەلىستى. 2022 جىلى قول قويىلعان قازاقستان مەن كيپر اراسىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارت بۇگىن جالپى وتىرىستا راتيفيكاتسيالاندى. قۇجاتتا كورسەتىلەتىن كومەكتىڭ ءتىزىمى, كومەك بەرۋدەن باس تارتۋ نەگىزدەرى, قۇپيالىلىق تۋرالى شارتتار, ەكى تاراپتىڭ اۋماقتارىندا الىنعان مالىمەتتەردى نەمەسە دالەلدەمەلەردى پايدالانۋداعى شەكتەۋلەر ايقىندالعان.
سونداي-اق قىلمىستىق قىزمەتتەن تۇسكەن زاتتاردى, قۇجاتتاردى, قارجى اكتيۆتەرىن جانە باسقا دا كىرىستەردى انىقتاۋ, تابۋ, شەكتەۋ قويۋ جانە تاركىلەۋ بويىنشا كومەك كورسەتۋ شارتتارى كورسەتىلگەن. شارتتى ىسكە اسىرۋ ەكى ەلدىڭ قىلمىسقا قارسى كۇرەستەگى ىنتىماقتاستىعىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى.
جيىن سوڭىندا دەپۋتاتتار ءتيىستى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر باسشىلارىنا ساۋالدارىن جولدادى. مارحابات جايىمبەتوۆتىڭ اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋ ماسەلەسىن كوتەردى. حالىقتىڭ تابيعي گازعا سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ۇكىمەتتى ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋ جۇمىستارىن ءارى قاراي جالعاستىرۋعا شاقىردى.
«اۋىل» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى قاراقات ابدەننىڭ گەندەرلىك تەڭدىككە قاتىستى ساۋال جولدادى. وندا پارلامەنت پەن ۇكىمەتتە ايەلدەر سانى ءبىرشاما ارتقانىمەن, ايماقتاردا, سونداي-اق مەملەكەتتىك كومپانيالاردا بۇل ماسەلە كەمشىن قالىپ وتىرعانىنا الاڭدادى.
ناتاليا دەمەنتەۆانىڭ مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ روتاتسياسىنا توقتالدى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ءالى كۇنگە دەيىن 20-30 جىل قىزمەت اتقارعان ديرەكتورلار بار. وسىعان بايلانىستى روتاتسيا كريتەريلەرىن جەتىلدىرىپ, تولىقتىرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. روتاتسيانىڭ ماقساتى – مەكتەپتەردى ءتيىمدى كاسىبي باسقارۋ, سوندىقتان روتاتسيا ديرەكتوردىڭ «تيىمدىلىگى» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرۋ كەرەك.