بۇرناعى كۇنى قىتايدىڭ حانچجوۋ قالاسىندا ازيا ويىندارىنىڭ الاۋى رەسمي تۇردە تۇتاندى. 45 مەملەكەتتەن كەلگەن 12 مىڭنان استام سپورتشى ەندى 15 كۇن بويى ءوزارا مىقتىنى انىقتايدى.
«ۇلكەن لوتوستاعى» ءدۇبىر
سەنبى كۇنى حانچجوۋداعى 80 800 ادامعا لايىقتالعان «ۇلكەن لوتوس» دەپ اتالاتىن ستاديوندا وتكەن سالتاناتتى ءىس-شاراعا قىتاي باسشىسى سي تسزينپيننەن بولەك, كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يۋن سوك يول سەكىلدى ازيانىڭ ونداعان ەلىنەن شاقىرىلعان كوشباسشىلار مەن لاۋازىمدى تۇلعالار, سونداي-اق حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ ءتوراسى توماس باح جانە تاعى باسقا قۇرمەتتى قوناقتار قاتىستى. مارتەبەلى مەيمانداردىڭ قاتارىندا ەلىمىزدىڭ تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەرمەك مارجىقپاەۆ پەن ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ باسشىسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ تا بار.
قىتايدىڭ 5 مىڭ جىلدىق تاريحىن, مادەنيەتىن, جەر كولەمى جاعىنان الەمدە ءۇشىنشى ورىندا تۇرعان ەلدىڭ تابيعاتىن تانىستىرىپ جازۋدىڭ ءوزى ارتىق بولار. ونىڭ ۇستىنە قىتايدىڭ سوڭعى وليمپيادالاردا بەيرەسمي كوماندالىق ەسەپتە ءبىرىنشى ورىندا جۇرگەن سپورتتىق دەرجاۆا, زاماناۋي تەحنولوگيالارىمەن تاڭداي قاقتىرعان الپاۋىت مەملەكەت ەكەنىن ءبارى بىلەدى. حانچجوۋداعى ويىنداردىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا وسىنداي جەتىستىكتەردى ماقتان ەتەتىندەي قويىلىمدار جۇرت نازارىنا ۇسىنىلدى. سونداي-اق قىتاي بارلىق مەملەكەتكە دوس ەكەنىن, وزدەرى بارلىق جەردە مادەنيەتىمەن, سپورتىمەن, جەتىستىگىمەن الدا ەكەنىن اڭعارتقانداي بولدى.
اشىلۋ سالتاناتىندا تەاترلاندىرىلعان قويىلىمدار, تسيفرلى وتشاشۋ جانە ازيا ويىندارىنىڭ الاۋىن جاعۋ ءراسىمى مەن كوماندالاردىڭ شەرۋى بولدى. قازاقستان قۇراماسىنىڭ ساپىندا بوكستان الەم چەمپيونى اسلانبەك شىمبەرگەنوۆ پەن جەڭىل اتلەتيكادان الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى نادەجدا دۋبوۆيتسكايا مەملەكەتتىك تۋدى كوتەرىپ شىقتى.
جاقسى ۇيىمداستىرىلعان دودا
ءبىر جىل بۇرىن, ياعني 2022 جىلى بەيجىڭدەگى قىسقى وليمپيادانى ابىرويمەن وتكىزىپ, جاقىندا عانا چەندۋدە بۇكىلالەمدىك ۋنيۆەرسيادانى قابىلداعان قىتاي ءۇشىن جازعى ازيا ويىندارىن وتكىزۋ اسا قيىندىق تۋدىرىپ جاتقان جوق. بۇعان ەلدەگى سپورتتىق ينفراقۇرىلىم دەڭگەيىنىڭ جوعارىلىعى جانە مۇنداعى ەكونوميكالىق الەۋەتتىڭ مىقتىلىعى تىكەلەي اسەر ەتەتىنى انىق.
بۇگىندە 12 ميلليوننان استام تۇرعىنى بار حانچجوۋ قالاسى شەتەلدىك قوناقتاردى اسقان ىلتيپاتپەن قارسى الىپ جاتىر. ءاربىر كوماندا مەن دەلەگاتسياعا بولىنگەن ەرىكتىلەر ءوز جۇمىستارىن ادال اتقارۋدا جانە بىلمەگەنىڭدى ۇيرەتىپ, قاشاندا جول كورسەتۋگە دايىن.
وسى كۇنگە دەيىن سپورتشىلار ورنالاسقان وليمپيادالىق قالاشىققا جول تۇسكەن جوق. بۇل جەرگە ارنايى رۇقساتپەن باراتىندىقتان, قالاشىقتا قونىستانعان سپورتشىلاردى سوزگە تارتتىق.
«مۇنداي جارىسقا ءبىرىنشى رەت قاتىسىپ تۇرمىن. شىنىمدى ايتسام, ماعان قاتتى ۇناپ جاتىر. وليمپيادالىق قالاشىقتا ءبارى قاراستىرىلعان. ءتۇرلى ۇلتتىڭ اسحاناسى بار. تاماق جاعىنان تاڭداۋ كوپ, قيىندىق جوق», دەيدى الەم چەمپيونى ماحمۇد سابىرحان.
ال بوكسشىلاردىڭ باس باپكەرى مىرزاعالي ايتجانوۆ قانشا ۇلتتىڭ اسحاناسىنان ءدام تاتسا دا, ءوزىمىزدىڭ ەتكە ەشتەڭە جەتپەيتىنىن ايتتى.
«بۇل مەنىڭ باپكەر رەتىندە قاتىسىپ جاتقان ءتورتىنشى ازيادام. بارلىعى وتە جاقسى ۇيىمداستىرىلعان. جىگىتتەرگە دە ۇناپ جاتىر. تاماق جاعىنان دا قيىندىق جوق, قالاعانىڭدى تاباسىڭ. بىراق ءبىز ۇنەمى ءوزىمىزدىڭ ەت پەن قازىنى الىپ جۇرەمىز. قاي جارىسقا بارساق تا, سومكەمىزدەن قازى تابىلادى», دەدى م.ايتجانوۆ.
زاماناۋي مەدياورتالىق
ال مەدياورتالىقتىڭ تىرشىلىگى قىز-قىز قايناپ جاتىر. ورتالىق اۋماعىنا بىرنەشە عيمارات سىيىپ كەتەدى دەسەك, ارتىق ەمەس. ۇيىمداستىرۋشىلار تەلەارنا قىزمەتكەرلەرىنە بولەك زال ارناسا, گازەت, سايت, اقپاراتتىق اگەنتتىك تىلشىلەرىنە بولەك ورىن دايىنداعان. ورتالىقتاعى الىپ ەكرانداردان ازيا ويىندارىنداعى ءتۇرلى باسەكە تىكەلەي كورسەتىلىپ جاتىر. ودان بولەك, جۇزدەگەن ءجۋرناليستىڭ الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە جاعداي جاسالعان.
مەدياورتالىقتىڭ حولىنان ەلەكترونيكانىڭ ءتۇر-ءتۇرىن كورەسىز. حانچجوۋ قىتايداعى ەلەكترونيكانىڭ وتانى سانالادى. سوندىقتان كولەمى ءبىر ءۇيدىڭ قابىرعاسىنداي لەد ەكرانداردى, ءتۇرلى ءتۇستى ەلەكتروندى مۇنارالاردى, جالپى العاندا, زاماناۋي تەحنيكانىڭ نەشە اتاسىن وسى جەردەن كەزدەستىرەسىز. باق قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ارنايى تاماق ىشەتىن اسحانا بار. مۇنداعى تاعامداردىڭ تىزىمىندە شەك جوق. ەڭ باستىسى, حالال اسحانانى دا تاباسىز. كىتاپ وقيتىن, تەلەديدار كورەتىن, الاڭسىز دەمالاتىن ورىندار دا جەتكىلىكتى.
العاشقى ناتيجەلەر
رەسمي تۇردە ازيا ويىندارىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى بۇرناعى كۇنى وتسە دە, بىرنەشە سپورت تۇرىنەن ىرىكتەۋ سىندارى باستالىپ كەتتى. ۇستەل تەننيسىنەن قازاقستان قىزدار كومانداسى قىتايعا, ەرلەر كومانداسى تايپەيگە ەسە جىبەردى. ءبىزدىڭ كوماندا ساپىنان الان قۇرمانعاليەۆ قانا قارسىلاسىن تىزە بۇكتىردى. دەسە دە, سەنبى كۇنى مالديۆ قۇراماسىن جەڭگەن تەننيسشىلەر فينالدىق كەزەڭگە جولداما الدى.
قازىرگى بەسسايىستان ىرىكتەۋ سىنىندا پاۆەل يلياشەنكو مەن كيريلل ستادنيك ەل نامىسىن قورعاپ جاتىر. ازياداعا العاش رەت قاتىسىپ وتىرعان كيريللدىڭ قوبالجىپ تۇرعانىن ونىڭ وق اتقانىنان-اق بايقادىق. دەسە دە, جاستىعىنا جانە تاجىريبەسىزدىگىنە قاراماستان, فينالعا جولداما الىپ وتىر. مۇنىڭ ءوزى ۇلكەن جەتىستىك ەكەنى راس.
ۆولەيبولدان قازاقستان ەرلەر قۇراماسى جاپونياعا ەسە جىبەردى. ءبىرىنشى جانە ەكىنشى سەتتە ءبىزدىڭ جىگىتتەر ادۋىندى جاپوندارعا قارسىلىق تانىتىپ باقتى. بىراق تاجىريبەنىڭ ازدىعى كەدەرگىسىن كەلتىرمەي قويمادى. باس باپكەر جاپوندارعا دەڭگەيىمىز جەتپەيتىنىن ايتىپ, كوماندانى ەڭسەسىن تۇسىرمەۋگە شاقىردى.
دزيۋدوشىلاردان – ەكى جۇلدە
كەشە ويىنداردىڭ كۇندىزگى سەسسياسىندا بىرنەشە سپورتشىمىز جارىس جولىنا شىقتى. سولاردىڭ اراسىندا تەك دزيۋدوشىلارىمىز عانا قازاقستان قورجىنىنا مەدال سالدى.
تاتاميگە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ابيبا ابۋجاقىنوۆا شىقتى. 48 كيلوعا دەيىنگى سالماقتا سىنعا تۇسكەن وتانداسىمىز العاشقى بەلدەسۋىندە فيليپپين سپورتشىسىن «ۆازاري» ادىسىمەن جەڭسە, ودان كەيىن سولتۇستىك كورەيا بالۋانىن تىزە بۇكتىردى. ال جارتىلاي فينالدا وڭتۇستىككورەيالىق لي حەك ەنگتى ازەر جەڭدى. لي حەك ەكىنشى مارتە ەسكەرتۋ الىپ, ابۋجاقىنوۆاعا جول بەردى.
ال فينالداعى قارسىلاسى الەم چەمپيونى ازۋلى ناتسۋمو تسۋنودا ەدى. ءا دەگەننەن-اق جاپون سپورتشىسى بەلسەندىلىك تانىتىپ, نەبارى ەكى مينۋتتىڭ ىشىندە جەرلەسىمىزدى «يپپون» ادىسىمەن جەڭىپ كەتتى. ابيبا ازيا ويىندارىنىڭ كۇمىس مەدالىن قاناعات تۇتتى.
ايتا كەتەيىك, ابيبا ابۋجاقىنوۆا – بيىل اقپاندا پورتۋگاليادا گران-پري باسەكەسىندە توپ جارعان (ايەلدەر اراسىندا) تۇڭعىش قازاق دزيۋدوشى. سونداي-اق ول – وتگونتسەتسەگ گالبادراحتان كەيىن قازاقستاندىق ارۋلار اراسىنان الەم چەمپيوناتىندا مەدال العان سپورتشى.
ابيبا ابۋجاقىنوۆا, ازيا ويىندارىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى:قازاق ەكەنىمدى ماقتان ەتەمىن
– بارشاڭىزعا راحمەت! شامام كەلگەنشە كۇرەستىم. بۇل – ازيا ويىندارىنداعى العاشقى جۇلدەم. مەنى قازاق قىزدارى اراسىنان العاش رەت دزيۋدودان الەم چەمپيوناتىنىڭ جۇلدەسىن جەڭىپ العان سپورتشى رەتىندە تانيسىزدار. وسى جىلدى دا جارقىن جەڭىستەرمەن باستاعان ەدىم. پورتۋگاليادا گران-پري تۋرنيرىندە جەڭىسكە جەتتىم. پاريجدە وتكەن الەمدىك تۋرنيردە ۇزدىك ۇشتىكتىڭ قاتارىنان كورىندىم. بۇل جۇلدە – مەن ءۇشىن ماڭىزدى. ۇپاي ەنشىلەپ, پاريج وليمپياداسىنا جولداما السام دەيمىن. جالپى, قاي جارىسقا بارسام دا, الدىمەن ەلدىڭ, قازاقتىڭ نامىسىن قورعاۋ ءۇشىن اتتانامىن. ءالى دە وسى جولدا ەڭبەكتەنە بەرەمىن. قۇراماداعى بارلىق سپورتشى سولاي ىستەيدى.
مەن بۇرىنعى قازاقستاننىڭ جەرى بۇگىندە وزبەكستاننىڭ تاشكەنت وبلىسىنداعى شىرشىق قالاسىندا دۇنيەگە كەلدىم. الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندە تۇرىپ جاتقان ءار قازاقتىڭ جۇرەگىندە «اتامەكەنگە ورالساق» دەگەن ارمان بولادى عوي. 2014 جىلى شىمكەنت قالاسىنا كوشىپ كەلدىك. الماتىداعى رەسپۋبليكالىق سپورت كوللەدجىندە وقىدىم. نەگىزى, بالا كەزىمنەن سپورتقا جاقىن بولدىم. انام بەيىمىمدى بىردەن بايقادى. دزيۋدومەن 10 جاسىمنان باستاپ اينالىسىپ كەلەمىن. ەلگە كەلگەن سوڭ ازيا ويىندارىنىڭ, قۇرلىق چەمپيوناتىنىڭ جۇلدەگەرى اتانعان دزيۋدوشى, بىلىكتى باپكەر نۇربول سۇلەيمەنوۆتىڭ قاراماعىندا جاتتىقتىم. كەيىنگى جىلدارى اتىراۋ قالاسى اتىنان جارىسقا شىعىپ ءجۇرمىن. ول جاقتاعى باپكەرىم – مەيىرجان ەسماعامبەتوۆ. وسى ورايدا ءبىزدى جەڭىسكە جەتەلەپ, جارىستارعا دايىنداپ جۇرگەن باپكەرلەرىمە العىس ايتقىم كەلەدى. ايتپاقشى, بالا كۇنىمدە كوركەم گيمناستيكامەن اينالىسقانمىن. الايدا ۋاقىت وتە كەلە دزيۋدوعا اۋىپ, ەلگە كوشىپ كەلگەننەن كەيىن ۇزدىك ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە باستادىم.
سپورتشى ءۇشىن دايىندىقتىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن بىلەسىزدەر. جالپى, جاتتىعۋعا كۇنىنە 5-6 ساعاتىمدى ارنايمىن. سپورتشى ۇنەمى بابىندا بولۋى كەرەك. سول ءۇشىن تىرىسامىز. وزىمە ەشقانداي شەكتەۋ قويمايمىن, بارلىق تاماقتى جەي بەرەمىن. سالماعىم ءارى كەتسە 52 كگ-عا دەيىن بارادى. جارىس جاقىنداعاندا, كوبىنە 3-4 كۇن قالعاندا سالماق تومەندەتەمىن. جوسپار ءبىر جىل بۇرىن بەكىتىلەدى. قاي جەردە قانداي جارىستار وتەدى؟ وعان قاي سپورتشى قاتىسادى؟ سونىڭ ءبارى الدىن الا انىقتالادى. ويتكەنى سپورتشى وعان دايىندالۋى كەرەك. جارىس باستالاردان بۇرىن وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنا قاتىسامىز. كۇنىنە ءۇش ۋاقىت جاتتىعامىن. تاڭەرتەڭگى ساعات 7-دە, 10-دا, سودان كەيىن كەشكى 5-تە.
ءتورت اعايىندىمىز: ءۇش قىز, ءبىر ۇل. مەن ورتانشىسىمىن. ەكى اپكەم, وزىمنەن كەيىن ءىنىم بار. ۇيدە مەن عانا سپورتقا جاقىنمىن. سۇيىكتى ءپانىم – قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى. اباي اتامىزدىڭ, مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ ولەڭدەرىن جاتتاپ وستىك. مەن وزىمە انا تىلىمدە سويلەپ, كوك تۋىمدى كوتەرىپ جۇرەمىن دەپ ۋادە بەرگەنمىن. ءبارى قازاقشا سويلەسە دەيمىن. ءوز ءتىلىمىزدى ءوزىمىز كوتەرمەسەك, باسقا كىم كوتەرەدى؟ ەلىمنىڭ پاتريوتىمىن. قازاق ەكەنىمدى ماقتان ەتەمىن. قازاقتىڭ قىزدارى الەمدى باعىندىراتىنداي سپورتشى بولسا دەيمىن. ەلىمدى الەمگە تانىتقىم كەلەدى.
دزيۋدو – ەرەكشە سپورت. ءوزىڭ جاقسى كورىپ ىستەگەن جۇمىستىڭ قيىندىعى جوق. باستى ماقساتىم – تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسى پاريج وليمپياداسىندا توپ جارۋ.
سونىمەن قاتار 52 كگ سالماقتا تاتاميگە شىققان تاعى ءبىر وتانداسىمىز عاليا تىنباەۆا قولا مەدال ءۇشىن بولعان باسەكەدە ءوز مۇمكىندىگىن پايدالانا الماي, بەسىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. ول وڭتۇستىككورەيالىق جۋنگ يەرينگتەن جەڭىلىپ قالدى.
ەرلەر اراسىندا ماعجان شامشادين (60 كگ) جارىستى جاقسى باستاعانىمەن, جارتىلاي فينالدا وڭتۇستىككورەيالىق سپورتشى, 2023 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى لي حاريمگە ەسە جىبەردى. ايتكەنمەن, ماعجانعا قولا جۇلدە بۇيىردى. مەدال ءۇشىن بولعان جەكپە-جەكتە تاجىك مەرزود سۋفيەۆكە «ۆازاري» ءادىسىن جاساپ, ازيا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتاندى. ال 66 كگ-دا تاتاميگە شىققان عۇسمان قىرعىزباەۆ العاشقى بەلدەسۋىندە جەڭىسكە جەتكەنىمەن, شيرەك فينالدا وزبەكستاندىق ساردور نۋريللاەۆقا ەسە جىبەردى.
پاريج وليمپياداسىنا – ەكى جولداما
ەلەنا پوتاپەنكو ازيا ويىندارىندا ايەلدەر اراسىنداعى قازىرگى بەسسايىستان جەكەلەي سىندا 5-ورىندى يەلەندى. وسىلايشا, ول كەلەسى جىلى وتەتىن پاريج وليمپياداسىنىڭ جولداماسىن يەلەندى. شەشۋشى كەزەڭگە دەيىن ول جالپى ەسەپتە 8-ءشى ورىندا كەلە جاتتى. مىلتىق اتۋدا ءساتتى ونەر كورسەتىپ, العاشقى بەستىكتەن ورىن الدى. جەرلەسىمىزدىڭ قورىتىندى ناتيجەسى – 1340 ۇپاي.
«جارىسقا دەيىنگى جاتتىعۋ جۇمىستارىن ەلدە وتكىزدىك. بىراق مۇنداعى اۋا تىم ىلعال. بۇل دا كەرى اسەرىن تيگىزبەي قويمايدى. ەلگە ورالعان سوڭ بىرنەشە اي بويى تولاسسىز جاتتىعامىز. سودان سوڭ پاريج وليمپياداسىنا ناقتى دايىندىق باستالادى. سەمسەرلەسەتىن سپورتشىلارمەن بىرگە جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزەمىز دەگەن ويدامىن. سودان سوڭ, الەم كۋبوگى كەزەڭدەرى, الەم چەمپيوناتى سىندى ءىرى جارىستارعا دا قاتىسامىز. مەن وزىمە ۇنەمى بيىك ماقساتتار قويۋعا تىرىسامىن. ويتكەنى بۇل مەن قاتىساتىن ءۇشىنشى وليمپيادا بولماق. كەيبىر تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرىمدى جەتىلدىرۋ كەرەك. سونىمەن قاتار كولدەنەڭ جاراقات كەزىكپەسە ەكەن, – دەيدى ە.پوتوپەنكو.
ال بەسسايىستان سىنعا تۇسكەن گەورگي بورودا-دۋدوچكين پاريج وليمپياداسىنىڭ جولداماسىن جەڭىپ الدى. جارىس كەزىندە ۇلتتىق قۇراما اتلەتى فينالدا 10-ورىنعا تۇراقتاعان. ەرەجە بويىنشا ۇزدىك بەستىككە كىرگەن مەملەكەت قانا جولداماعا يەلىك ەتەدى. گەورگي 10-شى بولعانىمەن, ول جاپونيا, وڭتۇستىك كورەيا مەن قىتايدىڭ بىرنەشە سپورتشىسىنا ەسە جىبەردى. بۇل ەلدەن تەك ءبىر عانا ادام ليتسەنزيا الا الادى. سول سەبەپتى دە قازاقستان مەن تايلاند اتلەتىنە ءبىر-ءبىر جولداما بەرىلدى.
قالعان سپورتشىلارىمىزدىڭ ناتيجەسى: كيريلل ستادنيك 13-ورىن, پاۆەل لياشەنكو 16-ورىن, تەمىرلان ابدرايموۆ 17-ورىن. جالپى ەسەپتە قازاقستان قۇراماسى 4-ساتىدا.
وسى جولدامادان كەيىن تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەرمەك مارجىقپاەۆ سپورتشىلاردى قۇتتىقتاپ, جەڭىستى كۇندەر ءالى الدا ەكەنىن ايتتى.
«وسىعان دەيىن ايتقانىمداي, ازياداعا قاتىسۋدىڭ ءبىر ماقساتى – پاريج وليمپياداسىنا ليتسەنزيا الۋ. ءبىزدىڭ سپورتشىلار 8 سپورت تۇرىنەن وليمپيادا ويىندارىنا جولداما الۋ ءۇشىن كۇرەسىپ جاتىر. جۇلدەگەر بولعان جانە وليمپيادا جولداماسىنا يەلىك ەتكەن سپورتشىلاردى قۇتتىقتايمىن.
جالپى, ءبىزدىڭ كوماندانىڭ الدىندا جانكۇيەرلەردىڭ ءۇمىتىن اقتاۋ جانە وتكەن ازيادا ناتيجەلەرىنەن اسىپ ءتۇسۋ مىندەتى تۇر. قازاقستان قۇراماسى بۇل جارىستارعا ۇزاق ۋاقىت دايىندالدى, بىراق جۇمىس مۇنىمەن اياقتالمايدى. سپورتشىلار مەدال ءۇشىن كۇرەسەدى, ال ءبىز ءوز كەزەگىندە شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزۋگە نيەتتىمىز», دەدى ە.مارجىقپاەۆ.
وزگە دە سپورت تۇرلەرى بويىنشا سايىسقا شىققان ەل سپورتشىلارىنىڭ ناتيجەسى كوڭىل كونشىتەرلىكتەي ەمەس. ازيا ويىندارى جارىستارىنىڭ كەشكى سەسسياسىنىڭ ناتيجەسىن كەلەسى نومىردە تولىق جاريالايمىز.