كورنەكتى جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى دۇكەنباي دوسجاننىڭ وتكەن عاسىردىڭ 1960-1980-جىلدارى ارالىعىنداعى ۇلتتىق بوياۋعا باي, كەستەلى تىلىمەن كوركەم جازىلعان شۇرايلى اڭگىمەلەرىن وقىپ وتىرىپ, جىل وتكەن سايىن سول تۋىندىلاردىڭ قۇندىلىعى ارتىپ, قىن تۇبىندە جاتقان بولات كەزدىكتەي وتكىرلەنە تۇسكەنىن كورەسىڭ. بۇل شىعارمالاردىڭ ەرەكشەلىگى – سول ءداۋىردىڭ وزىندە ءار كەيىپكەردىڭ بويىنان حالقىمىزدىڭ بولمىسىنا ءتان مەيىرىمدىلىك, ىزگىلىك, ادالدىق, يماندىلىق سەكىلدى اسىل قاسيەتتەردەن قالاي الىستاپ بارا جاتقانىن تاپ باسىپ جازادى.
ءيا, سولاي. قالامگەر وسى دەرتىمىزدى دەر كەزىندە بايقاپ, سونىڭ الدىن الۋعا كۇش سالادى. سونداي اڭگىمەنىڭ ءبىرى – «مومىندار». مۇنداعى باس كەيىپكەر – ايسا دەگەن شال. جالپى ادەبيەتىمىزدە كوكىرەگى قازىناعا تولى عانا ەمەس, بەينەتتەن بويىن تارتپاعان قاريالار بەينەسى ءبىر الەم. وسى شىعارمانى وقىپ وتىرىپ, تەكتى, ىنساپشىل, قاناعاتشىل, كەز كەلگەن قيىندىققا سابىرمەن, توزىممەن قارايتىن قارتتىڭ مىنەزىن كورىپ, سۇيسىنەسىز. شىنىمدى ايتسام, قازىر وسىنداي اقساقالداردى ساعىناسىز. ەل ىشىندە مۇنداي داناگوي قاريالار تام-تۇمداپ تابىلعانىمەن, تىم ازايىپ كەتكەنىنە ءىشىڭ اشىپ, جانىڭ قۇلازيدى.
«مومىندار» اڭگىمەسىندەگى ايسا شالدىڭ بەينەسى كونتەرلى مىنەزدىڭ جيىنتىعى سەكىلدى. ماگنيت ورىسىندەي ۇيىرە تارتىپ, ءجىپسىز جەتەلەيدى. داريانىڭ قولتىعىنا قونىس تەپكەن شاعىن اۋىلدىڭ قاراپايىم ديقانى دۇنيەدەن وزعان. مۇندايدا اعايىن ءىشى التىن بەسىك: ءبىرىنىڭ جىرتىعىنا ءبىرى جاماۋ, بىرىنە تۇسكەن اۋىرتپالىقتى ءبارى جابىلا كوتەرىسىپ كەتەدى. بىلايعى ۋاقىتتا اۋزى قيسىق, كوزى قىسىق, ىشىنە پىشاق اينالمايتىن پەندەشىلىكتى ۇمىتىپ, ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي تاتۋلىق تانىتادى. ورتاق شارۋاعا اسىرە بەيىل ايسا شال – جۇرت اۋزىنداعى «مومىن ايساكەڭ» مۇندايدا شىداپ وتىرا المايدى. بەلىن بۋىپ, بىلەگىن سىبانىپ ازالى ءۇيدىڭ وتىمەن كىرىپ, ك ۇلىمەن شىعىپ شات-شالەكەي بولىپ جۇرەدى. «اقكوڭىلدىڭ اتى ارىماس, تونى توزباستىڭ» كەبى.
بىراق قاريانىڭ اعايىنعا قامقورشىل, قايىرىمشىل, ادال قاسيەتىن كەيبىر اۋىلداستارى كۇلكى ەتەدى. سىرتىنان جاقتىرماي سويلەيدى. الايدا ماڭىنا پاراسات شۋاعىن شاشقان ايسا شالدىڭ ويى تۇنىق, تۇعىرى بيىك. اۆتور قاريالىق, ۇلكەندىك مىنەزدى بيىككە كوتەرىپ, پارىقسىز پەندەشىلىكتىڭ بەزىن شىعارا شەنەپ, ادامي قاسيەتتى كاكىر-شۇكىردەن ارشىپ الادى. اۋىل قارتىنىڭ اشىق-شاشىق ءجۇرىس-تۇرىسىنا مىرس-مىرس كۇلەسىڭ, ەزۋ تارتاسىڭ, اقىرىندا ەڭسەڭدى اۋىر مۇڭ باسادى. تىعىپ جۇرگەن قازىناڭدى توناتىپ العانداي, جاپادان جالعىز قالعانداي كۇيگە ەنەسىڭ. قازىنالى قارتتىڭ بەينەسى ارقىلى ءبىز جوعارىدا ايتقان قاسيەتتەرىمىزدەن قالاي اجىراپ بارا جاتقانىمىزدى تۇسپالمەن جەتكىزەدى. جازۋشىنىڭ ويى, كوزى قىراعى, ول بۇگىندى عانا ەمەس, ەرتەڭگى كۇندى دە بولجايدى. ۋاقىتتان وزىپ وي تەربەيدى. «كەشەگىنىڭ ءبارى كونە دۇنيە» دەپ مۇرىن شۇيىرەتىن كەيبىر قانداسىمىزعا شىمبايعا باتىرىپ وي تاستايدى. ءوز قاعىمىزدان ءوزىمىز جەرىمەيىك دەگەندى مەڭزەيدى. ەندى بىردە: «ەشكىمگە مىندەت قىلما, ءوزىڭنىڭ وسى ومىرگە كەلگەنىڭدى اكە-شەشەڭە دە مىندەت قىلما, ماعان نەگە كومەكتەسپەيدى دەگەن ءسوزدى مۇلدە ساناڭنان سىزىپ تاستا, كەلدىڭ بە ومىرگە – ءوزىڭ ارەكەت جاسا, ءوزىڭ ءوس, ءوزىڭ جەتىل. ءوزىڭ شىعاتىن بيىگىڭە ءوزىڭ جەتۋىڭ كەرەك, بىرەۋدىڭ بالداعىن پايدالانىپ شىقپا», دەيدى.
ادەبيەتتىڭ باستى ەتالونى – ءتىل. جازۋشىنىڭ قاي-قاي شىعارماسى دا ايشىقتى كوركەم تىلمەن كومكەرىلگەن. تاڭعى سامالداي ەسىپ جانىڭا جەل بوپ ءتيىپ لىقسي توگىلەدى. ونى وقىپ وتىرىپ كۇيشى تولەگەن مومبەكوۆتىڭ شەرتپە كۇيىنىڭ اسەرىندەي قوڭىر مۇڭعا شوماسىز. كونەنىڭ سازدى سارىنى سەكىلدى قۇلاققا جەتەتىن اسا ويلى, بوياۋى قانىق.
ء«ومىردى تۇبىنە دەيىن ءۇڭىلىپ تانىعىسى كەلگەن كىسى – كىرپياز, كىدى, شىكامشىل بولمايدى. شىكامشىل, كىرپياز كىسى ءومىردىڭ تۇبىنە ۇڭىلە المايدى, بەتىنەن قالقيدى. بەتىنەن قالقىعان ادام ءوز ءمىنىن, وزىندىك بولمىسىن جوعالتىپ الادى» دەيدى اعىلشىن جازۋشىسى دجون گولسۋورسي. دۇكەنباي دوسجان دا ءومىردىڭ تۇبىنە تەرەڭ ۇڭىلگەن سىرشىل سۋرەتكەر.
«جازمىشتىڭ جازۋى» ەستەلىگىندە: «تۇنجىراعان, مۇڭايعان كىسىنى كورسەم سىر تارتىپ جان الەمىنە ۇڭىلگىم كەلەدى», دەپ جازادى ءسوز زەرگەرى. وسىنى وقىعاندا كوز الدىما قابىرعالى قالامگەردىڭ ءوز بەينەسى كەلەدى.