سولتۇستىك قازاقستاننىڭ ەگىس القاپتارىندا قىزۋ ءجۇرىپ جاتقان وراق ناۋقانى ءداندى داقىلدار عانا ەمەس, ءداندى-بۇرشاقتى داقىلداردى دا جيناۋ ۇستىندە. سونداي-اق بيىل مايلى داقىلدار مەن كارتوپتىڭ جانە كوكونىستەردىڭ دە ۇلەسى قوماقتى. جاۋىن-شاشىننىڭ كەي جەرلەردە قۇيىپ وتكەنىنە قاراماستان, وبلىس بويىنشا جيىن-تەرىم جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلىپ وتىر.
بۇدان بۇرىن جازعانىمىزداي, بيىل 4,5 ملن گەكتار القاپقا ەگىن ەگىلگەن. سونىڭ 3,4 ملن گەكتارىنا استىق جانە ءداندى-بۇرشاقتى داقىلدار, 685,8 مىڭ گەكتاردا مايلى داقىلدار, 28 مىڭ گەكتاردا كارتوپ جانە 5,5 مىڭ گەكتاردا كوكونىستەر وتىرعىزىلعان. ەگىستى ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىمەن ەگىلگەن جاسىمىقتىڭ (چەچەۆيتسا) ەگىس كولەمى بيىل 115,3 مىڭ گەكتارعا جەتتى. بىلتىر 66,3 مىڭ گەكتار عانا بولعان ەدى. كۇنباعىستىڭ كولەمى دە ارتتى. بيىل ول 131 مىڭ گەكتارعا وتىرعىزىلدى, ال بىلتىر 119,3 مىڭ گەكتار بولعان.
بۇگىنگە دەيىن استىق داقىلدارىنىڭ 25 پايىزدايى باستىرىلدى. اۋداندار اراسىندا جامبىل, ءۋاليحانوۆ, ەسىل اۋداندارى الدا كەلەدى.
كوكتەمگى ەگىستە وبلىس ديقاندارى استىقتىڭ سۇرىپىن اسىلداندىرۋ ءىسىن ۇنەمى نازاردا ۇستاپ كەلدى. بيىل ولار جەرگە 46,6 مىڭ توننا ەليتالىق تۇقىم سىڭىرگەن, بۇل بارلىق ەگىس كولەمىنىڭ 9,5%-ىن قۇرايدى. «جەردى قۇنارلاندىرۋ جۇمىسىن دا جەرگىلىكتى بيلىك تە ديقاندار دا ۇنەمى ەسكەرىپ وتىرادى. بيىل تاعى دا 200 مىڭ توننا مينەرالدى تىڭايتقىشتار سەبۋدى مەجەلەپ وتىرمىز. ونىڭ 175,6 مىڭ تونناسى 2,3 ملن گەكتار بۇگىنگە دەيىن جەرگە ءسىڭىرىلدى», دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەيرام مەڭدىباەۆ.
ايتا كەتەتىن جايت, بيىل 3,4 ملن گەكتار جەردىڭ ارام ءشوبى وتالىپ, زياندى جاندىكتەر مەن وسىمدىكتىڭ ءتۇرلى اۋرۋلارىنا قارسى تيىسىنشە 849 مىڭ جانە 688,2 مىڭ گەكتار القاپ دارىلەندى.
قالا ماڭىندا جەتى مىڭ گەكتار جەرگە استىق ەگۋمەن اينالىساتىن «توكۋشي Grain» جشس-نىڭ ديرەكتورى جومارت وماروۆتى اڭگىمەگە تارتقانىمىزدا ول اگروتەحنيكالىق شارالاردىڭ ءبارىن ۋاقىتىمەن ورىنداعاندارىن ايتتى. «بيىلعى جازدا ءبىزدىڭ القاپتارعا جاۋىن-شاشىن از جاۋدى. ءتىپتى ءوڭىردىڭ كەيبىر اۋداندارىندا اپتالاپ, ايلاپ تامشى تامبادى. سونىڭ كەسىرىنەن القاپتاردىڭ ونىمدىلىگىندە الا-قۇلالىق بار. ازىرشە ءونىمنىڭ شىعىمى جايلى ايتۋ ەرتە», دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى.
سەرىكتەستىكتەگى 7 مىڭ گەكتار جەردىڭ 6,5 مىڭ گەكتارىنا ءداندى داقىلدار وتىرعىزىلىپتى. سونىڭ 5 مىڭ گەكتارىنا بيداي, قالعانىنا جاسىمىق, ارپا, س ۇلى ءتارىزدى داقىلدار ەگىلگەن. شارۋاشىلىقتىڭ تەحنيكا پاركىندە 8 كومباين, 12 جۇك تاسىمالدايتىن كولىك پەن بىرنەشە تراكتور بار. كۇزگى جيىن-تەرىم جۇمىستارىنا 60-قا جۋىق جۇمىسشى تارتىلعان.
سولتۇستىك قازاقستان تاۋەكەلدى ەگىس زوناسىنا جاتادى. كەيبىر جىلدارى الا جازداي تامشى تامبايتىن كەزدەر دە بولىپ قالادى. وندايدا حالىق قۇدايعا جالبارىنىپ, تاساتتىق بەرىپ جاتادى. بيىل دا ونداي جاعداي كوپ كەزدەستى. وسى جاعدايدان قۇتىلۋدىڭ ءبىر جولى – جەردى قولدان سۋارۋ. جوعارى تەحنولوگيانى قولدانىپ, قولدان سۋارۋدى تۇراقتى قولداناتىن شارۋاشىلىقتار جوعارعى ونىمدىلىككە قول جەتكىزىپ ءارى ەگىس ۇدەرىسىن تۇراقتى جۇيەگە كوشىرگەن. بيىل قولدان سۋارۋ بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە جۋىق ارتتى. سۋارۋ جۇمىستارى, اسىرەسە كارتوپ, كوكونىس جانە جەمازىق القاپتارىندا ءوسىپ كەلەدى. بيىل قولدان سۋارۋ مەن ىلعالدى ساقتاۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ بويىنشا 5 ينۆەستيتسيالىق جوبا قولعا الىنعان. بۇل جوبالار مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن ىسكە اسىرىلدى. وسى بەس جوبانىڭ قۇنى – 3 ملرد تەڭگە. قازىردىڭ وزىندە وسى جوبالار ىسكە اسىرىلعان «اگرو ەلەتس», «ياۆلەنكا متس» جشس گەكتار بەرەكەلىگى 20 تسەنتنەردەن باستاپ 35 تسەنتنەرگە دەيىن بولىپ وتىر.
وسى كۇندەرى سولتۇستىكتىڭ ەگىس القاپتارى مەن ەلەۆاتور جولدارىندا 13,1 مىڭ تراكتور, 7,5 مىڭ ءارتۇرلى استىق جينايتىن كومباين, 4,6 مىڭ دەستەلەگىش, 1 مىڭداي ءشوپ شاباتىن تەحنيكا, 5,8 مىڭ جۇك ماشيناسى قىزمەت ەتىپ جاتىر. مەملەكەتتىڭ كومەگىمەن بيىل عانا 2 مىڭعا جۋىق جاڭا تەحنيكا ساتىپ الىندى.
وبلىس ديقاندارىنا 58,9 مىڭ توننا جانار-جاعارماي قاجەتتىلىگى ايقىندالعان. مەملەكەت بيىل نارىق باعاسىنان 15 پايىزعا تومەندەتىپ, جەتكىلىكتى كولەمدە شارۋالارعا ءليترىن 250 تەڭگەدەن ججم بوساتتى.
وبلىس بويىنشا استىق قويمالارىنىڭ جالپى سىيىمدىلىعى 6,8 ملن توننانى قۇرايدى. وبلىس اۋماعىنداعى بارلىق ەلەۆاتورلار مەن ليتسەنزيالانعان 48 استىق قابىلدايتىن كاسىپورىن وڭىردە وندىرىلگەن استىقتىڭ ساقتالۋىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار بيىلعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ ءۇش نىسانىندا ساقتاۋ قۋاتى 22 مىڭ تونناعا جەتەتىن استىق قويمالارىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالاتىن بولادى.
بيىل وبلىس شارۋاشىلىقتارىن قولداۋعا مەملەكەتتەن 63,1 ملرد تەڭگە ءبولىندى, سونىڭ 19,6 ملرد تەڭگەسى ەگىس جۇمىستارىنا باعىتتالدى. مال ءوسىرۋ سالاسىنا بولىنگەن قاراجات كولەمى – 9,6 ملرد تەڭگە. قالعانى ينۆەستيتسيالىق سالىمعا, وڭدەۋ كاسىپورىندارىنا جانە تاعى باسقالارىنا بولىنگەن.
وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەيرام مەڭدىباەۆپەن كەزدەسكەندە ءبىز جەمازىق دايىنداۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسىن دا سۇرادىق. «2023-2024 جىلدارداعى قىس ماۋسىمىن ءساتتى وتكىزۋ ءۇشىن بىزگە 940 مىڭ توننا ءشوپ, 211 مىڭ توننا پىشەندەمە, 216 مىڭ توننا سۇرلەم دايىنداۋ قاجەت. قازىرگى تاڭدا 875 مىڭ توننا ءشوپ پەن 231 مىڭ توننا پىشەن دايىندالدى. قالعانىن شارۋالار كۇزدىڭ جىلىمىق كۇندەرىندە جيناپ الادى», دەدى ول.
الداعى كۇندەردە اۋا رايى قولبايلاۋ بولماسا, سولتۇستىكتىڭ شارۋالارى جيىن-تەرىم ناۋقانىن ءساتتى اياقتاۋعا ءتيىس.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى