پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ قازىر دەمالىستا جۇرگەنى بەلگىلى. وسى ءساتتى پايدالانىپ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان سايلانعان ءماجىلىس دەپۋتاتى, اگرارلىق ماسەلەلەر كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ەركەبۇلان مامبەتوۆكە جولىعىپ, اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
ءۇش ايدىڭ ىشىندە دەپۋتاتقا ءبىراز جۇمىستى ءبىتىرىپ تاستامادىڭ دەپ سىن تاعا المايسىڭ, بىراق العاشقى قارقىن, زاڭ شىعارۋعا قۇشتارلىق كەيىنگى جۇمىس ساپاسىنا دا اسەر ەتەرى ءسوزسىز. ازىرگە اگرارلىق كوميتەت ارقىلى ەكى زاڭ جوباسى جالپى وتىرىستىڭ ءبىرىنشى وقىلىمىنان وتكەن ەكەن, ەندى كۇزگى سەسسيادا ەكىنشى وقىلىمعا دايىندالماقشى. بۇل ۋاقىتتا باسقا كوميتەتتەر قاراستىراتىن جۇمىس توپتارىنداعى تالقىلاۋلارعا قاتىسقان. وسى ءۇش ايداعى ماقۇلدانىپ, قابىلدانعان قۇجاتتار اراسىندا دەپۋتات ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى – «زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى» زاڭ. بۇل قۇجات بويىنشا بۇرىنعى ءتورت زاڭعا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن قوسارلانعان زاڭ جوبالارى دا قابىلدانعانىن ايتقان ەركەبۇلان مامبەتوۆ قۇجاتتاردىڭ بارىنشا كەڭىنەن تالقىلانعانىن ايتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاقىندا بۇل زاڭعا قول قويعانى بەلگىلى. «ەندى زاڭ ناقتى ىستە قولدانىلىپ, حالىقتى الاڭداتقان كوپ سۇراققا جاۋاپ بەرىلەدى دەپ سەنەمىز. زاڭسىز كىم كورىنگەننىڭ قولىندا كەتكەن دۇنيەلەر مەملەكەتكە قايتارىلار دەگەن ۇمىتتەمىز», دەيدى دەپۋتات.
ارينە, دەپۋتاتتاردىڭ زاڭ شىعارۋ جۇمىستارىنان باسقا ازاماتتاردى جەكە ماسەلەلەرى بويىنشا قابىلداۋلار وتكىزۋى, كوشپەلى وتىرىستارمەن ەلدىڭ ءتۇرلى شەت ايماقتارعا ىسساپارلارعا شىعۋى جانە ت.ب. جۇمىستارى تولىپ جاتىر. بىراق سولاردىڭ ىشىندەگى ماڭىزدىلارىنىڭ ءبىرى – ۇكىمەت ورىندارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولداۋ. بۇل دەپۋتاتقا بەرىلگەن ۇلكەن ارتىقشىلىق, سەبەبى ۇكىمەت مۇشەلەرى دەپۋتاتتاردىڭ ساۋالدارىنا بەلگىلى ۋاقىتتا مىندەتتى تۇردە جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. وكىنىشكە قاراي, «ەسكى ۇكىمەتتە» دەپۋتاتتاردىڭ ساۋالدارىنا ءجۇردىم-باردىم قاراپ, جالتارما جاۋاپ بەرە سالاتىندىعى كوپ كەزدەسەتىن. بىراق جاڭا قازاقستاندا مۇنداي سالعىرتتىققا جول بەرىلمەۋى كەرەك. دەپۋتاتتار بۋىنسىز جەرگە پىشاق ۇرمايدى, ولار دا ەلدىڭ جايىن, ەكونوميكانىڭ مۇمكىندىگىن, حالىقتىڭ پروبلەماسىن بىلگەن سوڭ ساۋال جولدايدى.
وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن ەركەبۇلان مامبەتوۆ سولتۇستىك قازاقستانعا گاز جەتكىزۋ تۋرالى ماسەلە كوتەردى. بۇل ماسەلەنىڭ ايتىلعانىنا ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولعان. ناقتىراق ايتساق اۋىزعا الىنا باستاعانىنا جيىرما جىل بولىپ قالدى. بىراق ماسەلە سوزدەن اسپايدى, ىستەلگەن ناقتى جۇمىس جوق. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ 2021 جىلدىڭ 17 ماۋسىمىندا ەلىمىزدىڭ گاز سالاسىن دامىتۋ ماسەلەسى جونىندە وتكىزگەن كەڭەستە: «اقمولا جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىن تولىق گازداندىرۋ – مەملەكەتتىك ماڭىزعا يە ماسەلە. كەمىندە ەكى ءتاسىل بار: «سارىارقا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىن جالعاستىرۋ نەمەسە رەسەي گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىنە قوسىلۋ. ەكى نۇسقانىڭ دا وزىندىك ءپليۋسى مەن مينۋسى بار. ۇكىمەت وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, جاقىن ارادا تاڭداۋ جاساۋعا ءتيىس», دەگەن ەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى سوزىنە سۇيەنگەن دەپۋتات: «قىزىلوردا-جەزقازعان-قاراعاندى-تەمىرتاۋ-استانا» باعىتىندا 1 061 شاقىرىمعا سوزىلعان «سارىارقا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ءبىر جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. ەندى وسى جوبانىڭ جوعارىداعى باعىتتان ەكى ەسەدەي قىسقا – اقمولا مەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا تارتىلاتىن ءىى-ءىىى كەزەڭىنىڭ قۇرىلىسىن دا بارىنشا جەدەلدەتۋ مۇمكىندىگىن نەگە قاراستىرماسقا دەگەن» ورىندى ماسەلە كوتەرىپ وتىر.
«بۇل جوبا ىسكە اسسا سولتۇستىك ءوڭىر حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى ارتىپ, ەكونوميكانىڭ قارقىندى دامۋى جەدەلدەپ, ەكولوگيالىق احۋالى دا جاقسارار ەدى. بۇل جوبا ءتىپتى وڭتۇستىك وڭىرلەردەن قونىس اۋدارۋشىلار مەن شەت مەملەكەتتەردەن كوشىپ كەلىپ جاتقان قانداستار ءۇشىن ءوڭىردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرار ەدى, سونىمەن بىرگە جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ كوشى-قونىن دا ازايتىپ, وبلىستاعى دەموگرافيالىق احۋالدى تۇراقتاندىرۋعا وڭ اسەرىن تيگىزەر ەدى» دەلىنگەن ساۋالدا. ساۋال سوڭىندا دەپۋتات: «وسى ايتىلعاننىڭ نەگىزىندە ۇكىمەتكە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىن گازداندىرۋ ماسەلەسىن تەزدەتىپ شەشۋدى ۇسىنامىن. بۇل – مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز قاجەت. سونىمەن قاتار ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ جانە ساپالى ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى «Amanat» پارتياسىنىڭ 2023-2027 جىلدارعى «حالىقپەن بىرگە» اتتى سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا قاراستىرىلعان», دەگەن.
الايدا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدانعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكلياردىڭ جاۋابى «باياعى جارتاس – ءبىر جارتاستان» اسپاعان. جاۋاپتا «سارىارقا» ماگيسترالدىك گاز قۇبىرى (مگق) مەن «بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت» گاز قۇبىرى بىرلەسەتىنىن ايتىپ, ەندى «سارىارقاعا» اقمولا مەن سولتۇستىكتى قوسسا «ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىن گازبەن جابدىقتايتىن نەگىزگى گاز ارتەرياسىنىڭ تۇراقتى جۇمىسىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەلۋى مۇمكىن» دەگەن سەنىمسىز بولجال ايتادى. وسى «اناۋ مۇمكىن, مىناۋ مۇمكىن» دەگەن سياقتى توباناياقتىق ەل ەكونوميكاسىن 30 جىلدان بەرى اياقتان شالىپ تۇرعان سەنىمسىزدىك ەكەنى ءسوزسىز. ايتەۋىر دەپۋتاتتاردىڭ ءۇمىتىن ۇزبەس ءۇشىن ر.سكليار جاۋابىن «تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەر ايقىندالعاننان كەيىن وڭتايلى نۇسقا ازىرلەنەتىن بولادى» دەگەن سۇيكەيسالدى جاۋاپپەن اياقتاپتى.
سونىمەن بۇل جاۋاپتان اقمولا مەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى حالقىنىڭ وڭايلىقپەن گازعا قول جەتكىزە الماسى كورىنىپ تۇر. بىراق دەپۋتات ەركەبۇلان مامبەتوۆ ماسەلەنى اياقسىز قالدىرماي, ءالى دە تۇبىرلەيتىنىن ايتادى. ءوڭىردى گازداندىرۋ ماسەلەسى سالعىرت شەنەۋنىكتەردىڭ شالا جاۋابىندا قالماس دەگەن ۇمىتتەمىز.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى