ۇلتتىق بانك توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل جىلدىق ينفلياتسيا 11-14 پايىز شەگىندە قالىپتاسىپ, 2024-2025 جىلدارى ودان ءارى باياۋلايدى. سونىمەن قاتار ول قارجى قاداعالاۋشىسىنىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىقتا بازالىق مولشەرلەمەنى بىرقالىپتى جانە بايىپپەن تومەندەتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىراتىنىن مالىمدەدى. 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينفلياتسيا دەڭگەيى 20,3 پايىز بولعان ەدى. جىل بويى ۇب بازالىق پايىزدىق مولشەرلەمەنى كوتەرۋمەن بولدى جانە ونىڭ ازىرگە جوعارعى شەگى 16,75 پايىز بولىپ تۇر.
ەكونوميست ماقسات حالىقتىڭ پايىمىنشا, بازالىق پايىزدىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋگە اسەر ەتەتىن تاعى ءبىر فاكتور (ينفلياتسيانىڭ تومەندەۋىنەن بولەك) بار.
«امەريكانىڭ فەدەرالدى رەزەرۆتەر جۇيەسى فرج (ورتالىق بانكى) دوللاردىڭ كىلتتى پايىزدىق مولشەرلەمەسىن (بىزدىڭشە بازالىق پايىز) كەيىنگى ءبىر جىلدا تەك كوتەرىپ كەلگەن بولاتىن, وسى جولى وزگەرىسسىز قالدىردى. قازىر – 5-5,25 پايىز دەڭگەيىندە. بۇل دەڭگەيدە ساقتاپ قالعانىنىڭ نەگىزگى سەبەبى – امەريكا ەكونوميكاسىنىڭ باياۋ قالىپقا كەلۋى. فرج تاعى دا پايىزدىق مولشەرلەمەنى كوتەرەتىن بولسا, ىسكەرلىك بەلسەندىلىككە اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن ەدى. بىراق وسى جولى كوتەرمەي, جاعدايدى باقىلاپ كورمەكشى. بۇل جاعداي تەڭگەمىزگە دە ءتۇسىپ وتىرعان قىسىمدى ازايتىپ وتىر. دەمەك تەڭگەمىزگە اسەر ەتەتىن ءبىر سىرتقى فاكتور ىقپالىن تيگىزبەيدى دەگەن ءسوز. ۇلتتىق بانك تە ەگەر ينفلياتسيا قارقىنى باسەڭدەسە, سىرتتان قىسىم ازايسا, بازالىق پايىزدى بىرتىندەپ تۇسىرەدى», دەيدى ول.
ساراپشى «ۇلتتىق بانك شىعىنعا ۇشىرادى, پايدا اكەلمەدى» دەگەن اقپاراتقا (ايتۋىنشا, سونداي اقپارات تاراعان – رەد.) قاتىستى دا تۇسىنىكتەمە بەردى.
«ۇلتتىق بانك ەكىنشى دەڭگەيلى بانك ەمەس قوي, ونىڭ ماقساتى باسقا كوممەرتسيالىق بانكتەر سياقتى پايدا تابۋ ەمەس. ەگەر ول كوممەرتسيالىق ۇيىم بولسا عانا پايدا تابۋدى كوزدەيتىن ەدى. ونىڭ ءبىر ماقساتى بار – باعانىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ, ياعني ينفلياتسيامەن كۇرەسۋ. ينفلياتسيامەن كۇرەسۋ ءۇشىن ۇب-دا ءارتۇرلى قۇرالدار بار, نەگىزگىسى – بازالىق مولشەرلەمە. سوندىقتان ۇلتتىق بانكتىڭ تيىمدىلىگىن ونىڭ بالانسى, كىرىستەرى مەن شىعىستارى بويىنشا باعالاۋ دۇرىس ەمەس, ونىڭ ميسسياسى جوعارى جانە ماڭىزدىراق – بۇل اقشانىڭ قۇندىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ», دەيدى.
ماقسات حالىقتىڭ تۇسىندىرۋىنشە, ۇب بازالىق پايىزدىق مولشەرلەمەنى تۇسىرەتىن بولسا, وندا دەپوزيتتىڭ پايىزدارى دا بىرتىندەپ تۇسەدى: «سونداي-اق نەسيەلەردىڭ دە پايىزى ءتۇسىپ, نارىقتا ارزان اقشا پايدا بولادى. ول ءبىرىنشى كەزەكتە بيزنەسكە جانە يپوتەكالىق نەسيە الۋشىلار ءۇشىن قاجەت».
وسىعان دەيىن تەلەگرامداعى Risk Takers كانالى دا شىلدەدەگى شەشىم بويىنشا, بازالىق پايىزدىق مولشەرلەمە تومەندەتىلۋى مۇمكىن دەگەن پىكىر بىلدىرگەن ەدى.
«ۇب 5 شىلدەدە بولاتىن اقشا-نەسيە ساياساتى كوميتەتىنىڭ كەلەسى وتىرىسىندا مولشەرلەمەنى 0,25 پايىزدىق تارماققا تومەندەتۋدى باستاۋى مۇمكىن. الايدا ينفلياتسيانىڭ باياۋلاۋى ۇب كۇتكەننەن دە تومەن بولسا, وندا بازالىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ تامىزدا باستالاتىن شىعار. ول كەزدە 0,5 پايىزدىق تارماققا تومەندەيدى. قالاي بولعاندا دا ءبىز قىركۇيەكتىڭ باسىندا 16,25 پايىزدان جوعارى ەمەس مولشەرلەمەنى كۇتەمىز», دەپ مالىمدەيدى كانال.
قارجى ساراپشىسى اندرەي چەبوتارەۆتىڭ ايتۋىنشا, بازالىق مولشەرلەمەنىڭ جوعارى بولۋى قارىزدى وتەۋ شىعىنىن دا ءوسىرىپ وتىر.
«2023 جىلى ءبىرىنشى توقساندا قارىز تولەمىنە 560 ملرد تەڭگە جىبەرىلگەن. بۇل بىلتىرعى كورسەتكىشتەن 38,1 پايىزعا جوعارى. بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگىندەگى ۇلەسى – 11,1 پايىز. مەملەكەتتىك قارىز بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن تارتىلادى. مەملەكەتتىك قارىزدى الۋ ستاۆكاسى بازالىق ستاۆكاعا تىكەلەي تاۋەلدى. بازالىق مولشەرلەمەنى وسىرە بەرسەك, وندا قارىز اۋقىمىمىز دا ۇلكەيە تۇسەدى. بۇل رەتتە Risk Takers كانالىنداعى ارىپتەستەرىمىزدىڭ سوزىمەن جاۋاپ بەرەر ەدىك: «رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەگى ۇلكەن تاپشىلىق ەلدىڭ نەسيە رەيتينگىن ناشارلاتادى, ينفلياتسيا ءوسىمى مەن ەكونوميكالىق احۋالدىڭ تومەندەۋىنە جول بەرەدى», دەپ تۇسىندىرەدى اندرەي چەبوتارەۆ.
ال ۇب باسشىلىعى بازالىق ستاۆكانىڭ ءوسىمى ءوز كەزەگىندە ءتول ۆاليۋتامىز ءۇشىن ءبىرشاما پايدالى بولدى دەگەن پوزيتسيادا.
«بازالىق مولشەرلەمەمەن قاتار تەڭگەدەگى اكتيۆتەردىڭ كىرىستىلىگى دە ءوستى. قابىلدانعان شارالار قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقسىزدانۋىنا جول بەرمەۋگە جانە تەڭگەدەگى اكتيۆتەرگە دەگەن سەنىمدى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى», دەيدى عالىمجان ءپىرماتوۆ.