كومىردىڭ ءىرى باسسەينى سانالاتىن قاراعاندىدا قارا التىننىڭ تاپشىلىعى جوق. ونىمەن قوسا, ەندى «شۇباركول كومىر» اق جەكەلەپ ساتىپ الۋشىلارعا كومىر ساۋدالامايدى. وعان كومپانيا تاراپىنان تولىقتاي تىيىم سالىنىپ وتىر. تەك ءبىر عانا وپەراتور – «كومىر گارانت» جشس انىقتالدى. بۇل دەگەنىمىز – «شۇباركولدىڭ» كومىرىنە جىلداعىداي تاۋلىكتەپ كەزەك كۇتكەن, جان-جاقتان كەلەتىن الىپساتاردىڭ جولى كەسىلدى دەگەن ءسوز.
كومپانيا باسشىلىعى قولعا الىنىپ جاتقان بۇل شارالار كومىردىڭ تاپشىلىعى مەن ماۋسىم كەزىندە تۋىندايتىن دۇربەلەڭدى جويادى دەپ مالىمدەپ وتىر. بىلتىر «شۇباركول كومىرىنە» كەزەك كۇتكەن جۇك كولىگىنىڭ سانى 400-گە جەتىپ جىعىلىپ, ولار ءۇش تاۋلىك بويى سوندا تۇنەگەن بولاتىن. بۇل باستاما – سونداي كەلەڭسىزدىكتىڭ بولماۋىنا كەپىل.
قاراعاندى وبلىسىنا كومىر 1 شاحتا 8 رازرەزدەن كەلەدى. وبلىستا كومىر ساۋدالايتىن 52 ورىن بار. ولاردىڭ ورنالاسقان مەكەنى تۋرالى وبلىس اكىمىنىڭ سايتىنان بىلۋگە بولادى.
جەرگىلىكتى بيلىك كومىر جەتكىلىكتى ەكەنىن ايتادى. دەگەنمەن كۇزدە كەزەك كۇتىپ, قاربالاسقا تاپ بولماس ءۇشىن حالىققا ەرتە قامدانۋدى ۇسىنىپ وتىر. قازاقستان بويىنشا بىلتىر, 2022 جىلى 113,9 ملن توننا كومىر ءوندىرىلدى. بيىل التى ايدا قازىلعان كومىر كولەمى – 54,6 ملن توننا. ەلىمىز بويىنشا حالىق 9,3 ملن توننا كومىر تۇتىنسا, بۇگىندە سونىڭ 3,3 ملن تونناسى ايماقتارعا جەتكىزىلدى.
– قاراعاندى وبلىسىنداعى سۇرانىس – 1 ملن 100 مىڭ توننا. كومىردى نەگىزگى جەتكىزۋشى – «شۇباركول كومىر» اق, «جالىن» رازرەزدەرى. مينسترلىك تاراپىنان جۇيەلى شارالار قابىلداندى. رەسپۋبليكا كولەمىندە اۆتوكولىكپەن كومىر ەكسپورتتاۋعا رۇقسات جوق. قازىرگى تاڭدا كومىردى تەك ەكسپورتقا كومىر وندىرۋشىلەر عانا شىعارا الادى. بۇل ورايدا ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسى ازىرلەنۋدە. ونداعى ماقسات – دەلدالداردى جويۋ, – دەيدى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى يندۋستريالىق دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ازامات پانباەۆ.
قاراعاندى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ابزال راحىمباەۆ وڭىرلىك وپەراتورلارعا ءتيىستى ۇسىنىمدار جولدانعانىن ايتادى. وندا كومىر باعاسى, قورى, جەتكىزىلۋ ماسەلەلەرى ناقتىلانعان. ونىڭ مالىمدەۋىنشە, قاراعاندى قالاسى بويىنشا 20 وپەراتور بار. جەرگىلىكتى «راپيد», «Exim Artis» جشس كەن ورىندارى دا تىكەلەي ساتۋدى جوسپارلاعان.
وبلىس باسشىلىعى تۇرعىنداردى قىستىڭ قامىن جاز ويلاپ, كومىردى ەرتەرەك ساتىپ الۋعا شاقىرادى. بۇل – قىس تۇسكەندە كومىر ساتاتىن ورىندارداعى ۇزىن-سونار كەزەك پەن قاربالاستى بولدىرماۋ ءۇشىن كەرەك.
قاراعاندى نان كومبيناتىنىڭ ىرگەسىندەگى «كرىلوۆ» ساۋدا نۇكتەسىندە 30 مىڭ تونناعا جۋىق كومىر بار. شاحتالاردان وتىن تاسىپ جاتقان جۇك ۆاگوندارىنىڭ جۇمىسى كەستەگە ساي, ەش كەدەرگىسىز ءجۇرىپ جاتىر. بىراق قاقپا الدىندا جۇك كولىكتەرىنىڭ كەزەگى جوق.
– بۇل – كومىر ءالى ساتىلىمعا شىقپاي جاتىر دەگەن ءسوز ەمەس. تەك, جۇرت ءالى بەيقام. كوبى قار جاۋىپ, قازان ۇرعاندا عانا قيمىلدايدى, – دەيدى ساۋدا نۇكتەسىنىڭ ديرەكتورى ۆلاديمير كرىلوۆ.
پريشاحتينسكىنىڭ تۇبىندەگى «ارماندار ورىندالادى» دەپ اتالاتىن ساۋدا نۇكتەسىندەگى كومىر مولشەرى 15 مىڭ توننادان اسادى. قامدانۋ شارالارى قالىپتى جاعدايدا ءوتىپ جاتىر. مۇندا دا مونشاقتاي تىزىلگەن جۇك كولىكتەرى جوق. ازىرگە تىم-تىرىس.
– سوندىقتان بيىل وڭىردە قاتتى وتىن جەتكىلىكتى دەۋگە تولىقتاي نەگىز بار. اي سايىن قاجەتتى مولشەر جەتكىزىلۋدە. وساكاروۆكا مەن جارىق ستانساسىندا قوسىمشا نۇكتەلەر اشىلدى. قازاقستان بويىنشا كومىردىڭ ەڭ تومەنگى باعاسى ءبىزدىڭ وبلىستا ەكەن. ماسەلەن, سۇرانىسقا يە «شۇباركول» كومىرىنىڭ تونناسى وڭىردە – 13 400 تەڭگە. ساپاعا دا باقىلاۋ ورناتىلعان. ەگەر ساتىپ العان وتىنىڭىز ساپاسىز بولسا, تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنە بىردەن جۇگىنۋ كەرەك, – دەيدى وبلىستىق ونەركاسىپ جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى دارىن بۇلقايىر.
جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, «شۇباركول كومىر» اق باس ديرەكتورى سەرگەي كيم كاسىپورىن اۋماعىنان كومىردى ءوز بەتىنشە الىپ كەتۋگە تىيىم سالىنعانىن رەسمي حابارلادى. ماقساتى, اتاپ وتكەنىمىزدەي, كومىردىڭ ەل اراسىندا قاتقا اينالۋىن جويۋ.
– 2023 جىلى بيرجالىق ساۋدا-ساتتىق قورىتىندىسىندا كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىردى كوتەرمە ساتىپ الۋشى رەتىندە «كومىر گارانت» جشس انىقتالدى. كومپانيا ءتورت وتىن پۋنكتىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى: ەكەۋى – ۇلىتاۋ وبلىسىندا, بىرەۋى – قوستاناي وبلىسىندا جانە بىرەۋى – قاراعاندى وبلىسىنىڭ وساكاروۆكا كەنتىندە. وسى وتىن بازالارىنا كومىر جەتكىزۋ تەمىرجول ارقىلى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق حالىققا كومىر جەتكىزەتىن جاقىن ماڭداعى 9 پۋنكت بار, – دەيدى «شۇباركول كومىر» اق باس ديرەكتورى سەرگەي كيم.
«شۇباركول كومىر» اق-ى 1 قاڭتاردان الىپ كەتۋ بەكەتتەرىندە باعانى 13 پايىزعا وسىرگەن. بۇل باعا كەيىنگى 5 جىلدا وسپەگەنىن ايتادى سەرگەي كيم. «شۇباركول» الاڭىندا سۇرانىس كۇشەيگەندە بىلتىر 400-گە جۋىق كولىك ءۇش تاۋلىكتەپ كەزەكتە تۇرعانى ءمالىم. وسىلايشا, ءتيىمسىز دەلدالدار كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق تاسكومىردىڭ باسىم بولىگىن ەسكپورتتاپ, تاپشىلىق تۋىنداۋىنا سەبەپشى بولعان. كوميتەت توراعاسى ازامات پانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەندى كومىر سىرتقا تەمىرجولمەن عانا تاسىمالدانادى. بىلتىر تۇركىستان, جامبىل, سولتۇستىك قازاقستان, قىزىلوردا وبلىستارىنا اۆتوكولىكپەن كومىر تاسىمالدانعان. ال تالداۋلار ول كومىردىڭ جامبىل وبلىسى ارقىلى قىرعىزستانعا, تۇركىستان وبلىسىنان وزبەكستانعا ءوتىپ كەتكەنىن كورسەتىپتى. سوندا وزبەكستانعا 30 پايىزعا, قىرعىزستانعا 20 پايىزعا كومىر ەكسپورتى ۇلعايعان ەكەن. وسىلايشا, كاسىپورىن ەسەبىنەن ورتاداعى دەلدالدار قالتالارىن قامپيتقان. ەندى مۇندايعا جول جوق.
بۇرىنعىشا رازرەزدىڭ ماڭايىنداعى 100 شاقىرىمدا ورنالاسقان اۋىل-ايماقتىڭ ءبارى تەگىن كومىرمەن قامتىلادى.
قاسىمحان عالىم,«Egemen Qazaqstan»