جەتىسۋدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى

الدىمەن اباي وبلىسىنداعى قايعىلى جاعدايدى ەسكە الىپ, قازاعا ۇشىراعان جانداردىڭ وتباسىنا كوڭىل ايتقان وبلىس باسشىسى جەتىسۋلىقتار قانداي دا ءبىر كومەككە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى. تابيعات اياسىندا وتكەن جيىندا وبلىستىڭ بىلتىرعى جانە بيىل­عى 5 ايداعى الەۋمەتتىك-ەكو­نو­ميكالىق دامۋ بارىسى باياندالدى.

«قازىرگى وبلىس حالقىنىڭ سانى – 700 مىڭ ادام, جەر كولەمى – 118 مىڭ شارشى شاقىرىم. الماتى وبلىسىنىڭ قۇرامى­نان بولىنگەندە وڭىرىمىزدە ەكونومي­كانىڭ قۇرىلىمىنا, بيۋدجەت كىرىسىنىڭ از بولىگى قالۋىنا, تاعى باسقا وبەكتيۆتى فاكتورلارعا بايلانىستى بىرقاتار كورسەتكىش تومەندەگەن ەدى. دەگەنمەن 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىن­شا وبلىستا بارلىق نەگىزگى نىسانالى ينديكاتورعا قول جەتكىزىلىپ, وبلىس ايماقتار اراسىندا ءتورتىن­شى كورسەتكىش كورسەتتى», دەدى ب.يساباەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ساۋدا اينالىمى – 1,8 ەسەگە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ تۇسىمدەرى – 2,8 ەسەگە, قۇرىلىس كولەمى – 31,3 پايىزعا, ونەركاسىپ ءوندىرىسى 14,1 پايىزعا ارتقان. جالپى, وڭىرلىك ونىمدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسى 39,3 پايىزعا جەتكەن. بيىلعى وبلىس بيۋدجەتى 486 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر.

 بىلتىر مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جۇمىس ساپارىمەن جەتىسۋعا كەلگەندە ءوڭىردى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعى­نان ودان ءارى دامىتۋ باعى­تىندا بىرقاتار تاپسىرما بەرگەن ەدى. بۇگىندە سوعان سايكەس پايدالانباي جاتقان جەرلەردى قايتارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. مىسالعا بىلتىر اەروعارىشتىق تۇگەن­دەۋ جۇمىستارى ناتيجە­سىندە پايدالانباي جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى 1077,2 مىڭ گەكتار جەر انىقتال­عان. ونىڭ 857,2 مىڭ گەكتارى – جايىلىمدىق جەر. قابىلدانعان شارا­لار ناتيجەسىندە جايى­لىم­دىق جەردىڭ 327 مىڭ گەكتار اينالىمعا ەنىپ, 401,7 مىڭ گەكتار جەر يەلەرىنە بۇزۋشىلىقتاردى جويۋعا 1 جىل مەرزىمگە نۇسقاما بەرىلگەن. ەڭ باس­تىسى 128,5 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى.

 قانت سالاسىن دامىتۋ اياسىندا وسى جىلى قانت قىزىلشاسىنىڭ القابى 2 ەسەگە ۇلعايعان. ودان 47 مىڭ توننا قانت ءوندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ءوڭىردىڭ قانتقا دەگەن سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرىپ, باسقا وبلىستاردىڭ دا تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرە الادى. دەگەنمەن وڭىردە سۋ ماسەلەسى شيەلەنىسىپ تۇر. قازىر شارۋالار ەگىنگە تولىق سۋ جەتپەيتىنىن ايتۋدا. بۇل رەتتە ءوڭىر باسشىسى سۋ شارۋاشىلىعى نىساندارىن قايتا جاڭعىرتۋ مەن جوندەۋ جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن نازارعا الدى.

«يسلام دامۋ بانكى قاراجا­تى ەسەبىنەن اقسۋ اۋدانىندا 6,3 ملرد تەڭگەگە سۋارۋ جۇيە­لەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان قۇرى­لىس جۇمىستارى بيىل اياقتا­لادى, ال كوكسۋ اۋدانىندا وسى جىلى باستالادى, وعان 8,3 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ناتي­جەسىندە, اقسۋ اۋدانىندا – 11,5 مىڭ گەكتار, كوكسۋدا 13,6 مىڭ گەكتار جەر سۋمەن قامتىلادى. سونىمەن قاتار اقسۋ اۋدانىنداعى قىزىلاعاش سۋارۋ ءماسسيۆىنىڭ قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 8,9 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, بۇگىنگى كۇندە سۋ قۇبىرلارى سالىنا باستادى. بۇل شارۋا دا بيىل بىتۋگە ءتيىس. ناتيجەسىندە, 6,7 مىڭ گەكتار جەرگە سۋارۋ جۇيەلەرى سالىنادى, ونىڭ 5,3 مىڭ گەكتارى – جاڭا جەر. جالپى, 30 مىڭ گەكتار القاپ سۋار­مالى سۋمەن قامتىلادى», دەدى ب.يساباەۆ.

اگرارلى وڭىردە باسىم باعىت اۋىل شارۋاشىلىعىنا بەرىلە­تىنى ءمالىم. بۇل رەتتە اۋىل حالقى­نىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا باعىت­تالعان «اۋىل اماناتى» جوباسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 3,2 ملرد تەڭگە بولىنگەن. سوعان ساي 562 ۇمىتكەردەن پۋل قالىپتاس­تىرىلعان. بۇگىندە ونى مىڭعا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر.

جالپى, وڭىردە بارلىق سالادا ينۆەستيتسيا تارتۋ جۇمىس­تارى جۇيەلى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وعان قوسا 10 جىلدام استام ۋاقىتتان بەرى توقتاپ تۇرعان جوعارى ماركالى كرەمني وندىرەتىن «Kazsilicon» زاۋىتى قايتا جاڭعىرتىلماق. تەكەلى قالا­سىندا تەمىردى تىكەلەي قال­پىنا كەلتىرەتىن, قۋاتى 20 مىڭ توننالىق «ەلەكترومارگانەتس» زاۋىتى جۇمىس ىستەپ تۇر. جاڭ­عىرتۋدان وتكىزىلگەن اقسۋ قانت زاۋىتى دا وسى جىلدىڭ تامىز ايىندا ىسكە قوسىلادى.

ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ءبىلىم, مەديتسينا, سپورت سالاسىندا اتقارىپ جاتقان جۇمىستار دا ايتىلدى. جالپى, وڭىردە 2025 جىلعا دەيىن 21 جاڭا مەكتەپ سالىنىپ, شالعايداعى 34 ەلدى مەكەنگە بلوكتى-مودۋلدىك مەدي­تسي­نالىق پۋنكت ورناتىلماق. وعان قوسا 8,2 ملرد تەڭگەگە 14 سپورت نىسانىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگى­زىلەدى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 11 نىسان قولدانىسقا بەرىلەدى.

باياندامادان كەيىن, ءوڭىر باسشىسى تىلشىلەردىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەردى. ماسەلەن, ءوڭىر ورتالى­عىنان الىستا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردىڭ جايى مەن جولى تالقىلاندى.

«جەتىسۋ وبلىسىنىڭ ەڭ شال­عاي اۋىلىنىڭ ءبىرى – كوپبىرلىك, بايشەگىر اۋىلدارى. قاراتال اۋدانىندا بولعان كەزدەسۋىمدە اۋىل اقساقالى: «اۋىل اۋدان ورتالىعىنان 200 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. ال سول اۋىلعا جەتەتىن جول جوق. وسى ماسەلەنى شەشۋ قاشان قولعا الىنادى؟ ءسىز ءتورتىنشى اكىمسىز, جولعا كوڭىل بولمەسەك بولمايدى», دەدى. راسىندا دا, اتالعان اۋىلدار وتە شالعايدا جاتىر. اقساقالدىڭ ساۋالى ورىندى جانە مەنىڭ جۇرە­گىمە قاتتى باتتى. وسى ماسە­لەگە بايلانىستى جولدىڭ بار­لىعىن ءوز كوزىممەن ارالاپ, كورىپ, بەينە­­تاسپاعا ءتۇسىرىپ الدىم. شىن­دىعىندا جولدىڭ توزىعى جەتكەن ەكەن. وسىعان بايلانىستى بيىل 40 شاقىرىم جول جاسالادى, كەلەر جىلى قالعانىن جوندەيمىز», دەپ جاۋاپ بەردى ب.يساباەۆ

ودان كەيىن «ەۋرازيا» تەلەار­نا­سىنىڭ ءتىلشىسى بەرىك اقتاننىڭ ساۋالى دا وزەكتى بولدى. ول: «قابان­باي اۋدانىن قايتا اشۋ جوسپاردا بار ما؟» دەپ سۇرادى اكىمنەن. بۇل جايىندا وبلىس باسشىسى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى ايتا كەلە, اۋىل حالقىمەن جۇز­دە­سىپ, اڭگىمەلەسكەنىن جەتكىزدى. دەگەنمەن اۋدان اشىلمايدى, بىراق بارلىق قولداۋ بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. مۇنىمەن قوسا كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ءبىلىم سالاسىنداعى بىلىقتار دا ايقىن, اشىق ايتىلدى. ودان بولەك اكىم كادر ماسەلەسى تۋرالى دا ويىن بۇكپەسىز جەتكىزدى.

جالپى, اتالعان بريفينگ حالىق­تىڭ كوكەيىندە جۇرگەن كوپ ساۋالعا جاۋاپ بەردى. ونى ونلاين باقى­لاپ وتىرعان ءوڭىر تۇرعىن­دارى دا, زيالى قاۋىم وكىلدەرى دە جوعارى باعالاپ, ريزاشىلىعىن جەتكىزدى.

«بۇعان دەيىن دە باسقا اكىم­دەردىڭ ەسەبىن كوردىك قوي. بۇگىنگى اڭگىمە باسقاشا بولدى. باياندامادا ادەتتەگىدەي جىل باسىنان بەرى اتقارىلعان ءىس شارالار ناقتى تسيفرلارمەن ايتىلدى. اڭگىمەنىڭ كورىگى سۇراق-جاۋاپ بولىمىندە قىزدى. بەتىنە كەلگەندى بۇقتىرىپ, ىرقىنا كونبەگەندى ىقتىرىپ جىبەرەتىن باسشىلاردى دا كورگەنبىز. بۇگىن جۋرناليستەر وزدەرىنىڭ ءتورتىنشى بيلىك ەكەندىكتەرىن سەزىنىپ, اكىممەن تەرەزەسى تەڭ ادامداي سويلەستى. اۋىزدارىنا قاقپاق بولعان ەش­كىم بولمادى. جول, اۋىز سۋ, گازداندىرۋ, مال شارۋاشىلىعى, قانت ماسەلەسى, تۋريزم, باسپانا, ءبىلىم سالاسى سەكىلدى كوپتىڭ كوڭىلىندەگى ساۋالدار قويىلدى», دەدى ارداگەر جۋرناليست جۇماحمەت جايلاۋباەۆ.

جەتىسۋ وبلىسى