اۋىل ماڭى مەن قالا ىشىندەگى جەر تەلىمدەرىنىڭ پىشاق ۇستىنەن ءبولىنىپ, تالان-تاراجعا تۇسكەنىن ايتىپ ەشكىمدى تاڭعالدىرا المايسىڭ. بىراق ستراتەگيالىق ايماق ساناتىنا جاتاتىن اۋەجايلاردىڭ ىرگەسىندەگى جەردىڭ جەكەشەلەنىپ كەتكەنىن قانداي زاڭعا سىيعىزۋعا بولادى؟
مىسالعا, ەلىمىزدەگى بارلىق اۋەجايدىڭ ايلاق ماڭىنداعى اۋماعىندا رۇقسات ەتىلمەيتىن نىساندار, تۇرعىن ۇيلەر, شارۋاشىلىق قۇرىلىستار, قوقىس توگەتىن ورىن, ءتىپتى قاساپحانالارعا دەيىن سالىنعان ەكەن. بۇل جولاۋشىلاردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا تىكەلەي قاتەر توندىرەدى دەپ سانايدى «Amanat» پارتياسى جانىنداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كەڭەس مۇشەلەرى. پارتيا حاتشىسى ەرجان جىلقىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, شىمكەنت قالاسى اۋەجايىنىڭ سانيتارلىق قورعاۋ اۋماعىندا 187 تۇرعىن ءۇي ورنالاسقان, ولاردىڭ 128-ءىنىڭ تولىق رۇقسات قۇجاتى بار.
«مەنىڭ سۇراعىم اكىمدىككە دە, ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتىنە دە باعىتتالادى, ولارعا قانداي نەگىزگە سۇيەنىپ رۇقسات بەرىلگەن؟ رۇقسات قۇجاتتارىن سىزدەر بەرمەگەن بولساڭىزدار, وندا ولار مۇنىڭ ءبارىن قالاي رەسىمدەدى؟ 12 ادامنىڭ ءومىرىن قيىپ, تاعى 47 ادام جاراقات العان الماتىداعى قايعىلى وقيعانى ەشقايسىمىز دا ۇمىتقان جوقپىز. ءبىز اۋەجاي ماڭىندا تۇراتىن ادامدارمەن سويلەستىك, ولار ۇيىنە ۇشاق قۇلاپ كەتە مە دەپ قورقادى, ءتىپتى, ۇشاقتاردىڭ مودەلىن دىبىسىنا قاراپ-اق اجىراتا الاتىن جاعدايعا جەتكەن. بۇل وتباسىلاردىڭ ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك», دەدى ول.
بۇعان جاۋاپ رەتىندە ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر تىلەگەنوۆ زاڭنامادا اۋەجايلاردىڭ 4 كم ايماعىندا قۇرىلىسقا تىكەلەي تىيىم سالىنباعانىن, اۋە كەمەلەرىنىڭ ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىنە قاۋىپ توندىرەتىن قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا عانا شەكتەۋ قويىلعانىن اتاپ ءوتتى.
«جالپى العاندا, شىمكەنت اۋەجايىنىڭ 4 كيلومەترگە دەيىنگى اينالاسىنا تولىعىمەن قۇرىلىس سالىنعان, بىراق سونىڭ ىشىندە 70 نىسان اسا ۇلكەن كەدەرگى كەلتىرىپ تۇر. 25 ءۇي جانە 45 تەمىر-بەتون ەلەكتر جابدىقتاۋ باعاناسى بار, اكىمدىك ولاردى ىسىرىپ, ۇزىندىعىن قىسقارتىپ جاتىر. بۇل ۇيلەردىڭ بارلىعى 10 جىلدان اسا ۋاقىت بۇرىن ءوز بەتىنشە رۇقساتسىز سالىنعان. ءۇيدى سالىپ الىپ, سودان كەيىن عانا زاڭداستىرۋعا ءوتىنىش بەرگەن. بۇل ماسەلە بويىنشا ۇكىمەتتىك كوميسسيا جۇمىس ىستەپ جاتىر», دەدى ول.
«Amanat» پارتياسى جانىنداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كەڭەس مۇشەلەرى ەلىمىزدەگى اۋەجايلاردىڭ اينالاسىنداعى قوقىس پوليگوندارىنىڭ ماسەلەسىن دە نازاردان تىس قالدىرمادى. اتاپ ايتقاندا, الماتى اۋەجايىنىڭ 15 شاقىرىمدىق ايماعىندا الماتى وبلىسى تاراپىنان 351 قوقىس توگەتىن ورىن تابىلدى, ونىڭ 247-ءسى عانا جويىلدى. بۇل ۇشۋ ءۇشىن قاۋىپتى جاعداي تۋدىرادى. 2022 جىلى ۇشاق قۇستارمەن سوقتىعىسقان 46 جاعداي تىركەلسە, وڭتۇستىك استانانىڭ اۋە ايلاعىندا وسىنداي 23 وقيعا ورىن الدى. اتىراۋ قالاسىنىڭ اۋەجايى ماڭىنداعى جاعداي دا كوڭىل كونشىتپەيدى.
«اۋەايلاق ماڭىنان 15 كم راديۋس اۋماقتا مال سويۋ الاڭدارى, اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارى, مال بازارلارى, سونداي-اق تاماق قالدىقتارىن تاستايتىن ورىندار انىقتالدى. جولاۋشىلار اۋەجايدىڭ اينالاسى قوقىستان كورىنبەيتىنىن ايتادى. حيۋاز دوسپانوۆا اتىنداعى حالىقارالىق اۋەجاي 2016 جىلدان باستاپ اتىراۋ قالاسىنىڭ اكىمدىگىنە قالالىق قوقىس الاڭىن باسقا جەرگە كوشىرۋ تۋرالى بىرنەشە رەت حات جولدادى. الايدا بارلىق حات جاۋاپسىز قالدى», دەدى پارتيالىق باقىلاۋ ينسپەكتورى ۆەنەرا ەسىلباەۆا.
ال ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرلان ابديەۆ اۋە تاسىمالداۋشىلاردىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى ماسەلەسىن قوزعادى. ول قازاقستاننان باسقا, الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە ونىڭ ىشىندە وزبەكستاندا, قىرعىزستاندا جانە رەسەيدە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامدار ءۇشىن اۋە بيلەتتەرى جەڭىلدىكپەن ساتىلاتىنىن العا تارتتى.
«مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن اۋە كولىگىمەن قاتىناۋ دۇرىسىراق. سەبەبى تەمىرجول مەن اۆتوكولىككە قاراعاندا, ۇشاقتا جوعارى سەرۆيس پەن بارلىق جاعداي بار. بۇل اسىرەسە, قيمىل-قوزعالىسى شەكتەۋلى ازاماتتارعا قاتىستى. نەگە وتاندىق اۋەكومپانيالار مۇگەدەكتەرگە دە, ولاردى الىپ جۇرەتىن ادامدارعا دا جەڭىلدىك بەرمەيدى؟ بۇرىن وسى تاقىرىپقا قاتىستى دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان بولاتىنمىن», دەدى حالىق قالاۋلىسى.
جيىن قورىتىندىسى بويىنشا كەڭەس وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىنە اۋەجايلاردىڭ ماڭىندا رۇقسات ەتىلمەگەن قۇرىلىس ماسەلەسىن شەشۋدى جانە ايلاق ماڭىنداعى قوقىستاردى جويۋ جونىندە ءىس-شارالار قابىلداۋدى ۇسىندى.