• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 22 مامىر, 2023

ارماندا كەتكەن ازامات

540 رەت
كورسەتىلدى

جۋىردا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ س.مۇقانوۆ اتىن­دا­­عى امبەباپ كىتاپحاناسىندا ءابدىراحمان ءايساريننىڭ 125 جىل­­­­دى­عى­نا­ ارنالعان ادەبي كەش بولدى. ول – ازاپتى جىلداردا اۋىر تاع­دىرعا تاپ بولعان قازاقتىڭ العاشقى جازۋشىلارىنىڭ ءبىرى, الاش­وردا ءىسىن جاقتاعان, ماعجان جۇماباەۆتى قولداعان قوعام قاي­راتكەرى. «ايجاننىڭ ازابى», «ماجەن», «توي تارقار», «باسە­كەلەستەر جيىنى», «جول ايىرىعى», «مىرزالار», «جۇرەك جۇم­باعى», «بولساڭ, بولاتتاي بول» سياقتى اڭگىمەلەرى مەن «الما ءوز تۇبىنەن اۋلاققا تۇسپەيدى», «كون قۇرىسسا, قالپىنا بارا­دى» اتتى حيكاياتتارى, ماقالالار مەن كوسەم­سوزدەرى باسپاسوزدە جاريالانىپ, ءوز زامانىندا حالقىنا قالا­مى­مەن قىزمەت ەتكەن ەلەۋلى ازامات.

ول الدىمەن بەيىمبەت ماي­لين­مەن بىرگە ترويتسكىدەگى «ۋازيفا» مەدرەسەسىندە ءبىلىم العان, كەيىن ءسابيت مۇقانوۆپەن بىرگە ومبىدا الاشوردالىقتار اشقان مۇعالىمدەر كۋرسىندا ماعجاننىڭ دارىستەرىن دە تىڭداعان. كەڭەس وكىمەتى ورناعان جىلداردا ورىنبوردا شىعىپ تۇرعان «ۇشقىن», كەيىن «ەڭبەكشى قازاق» اتانعان قازىرگى «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە ساكەن, سماعۇل باسشى بولعان جىلداردا قىزمەت اتقارعان. «ەگەمەننىڭ» 90 جىل­دىعىنا شىققان «جادىگەر» اتتى جيناقتا «ولار وسىندا ەڭبەك ەتكەن» دەگەن تاقىرىپپەن گازەت­تە ىستەگەن جانداردىڭ سول­ كە­ز­گە دەيىنگى تولىق ءتىزىمى بە­­رىل­گەن. سوندا ءابدىراحمان ءايسا­رين­نىڭ ەسىمى تەگى «ا» ارپىنەن باستالاتىنداردىڭ اراسىندا تۇر.

ءابدىراحماننىڭ الاشورداشىلاردى جاقتاعان ىستەرى بەلگىلى بولعاندا ونىڭ ىزىنە شام الىپ تۇسۋشىلەر تابىلىپ, اقىرى ول ورتالىقتان تۋعان ەلى قىزىلجارعا اۋىسۋعا ءماجبۇر بولادى. مۇندا ول وبلىستىق «بوستاندىق تۋى» گازەتىندە جۇمىس ىستەدى. الايدا ورتالىقتاعى ءدۇمپۋدى ەستىگەن شولاق بەلسەندىلەر قىزىل قىرعىن جىلدارىندا وعان كۇن­ كورسەتپەي, 1937 جىلدىڭ تامىز ايىندا ۇستاتادى. ەسىل ەردى الماتىعا اكەتىپ, 1938 جىلى تالعار تۇبىندەگى ديقانباي دەگەن قىستاۋدىڭ ماڭىندا باسقا دا «حالىق جاۋى» اتانعان جازىقسىز جاندارمەن بىرگە اتقان.

سودان ءا.ءايساريننىڭ جار­قىن ەسىمى تۋعان حالقىنا تەك 1959 جىلى, اقتالعاننان كەيىن عانا ورالادى. الايدا جاز­عان-سىزعان دۇنيەلەرىنىڭ ءبارىن نكۆد قۇرتىپ جىبەرگەنى انىقتالادى. 1967 جىلى ءسابيت مۇقانوۆ سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىستىق «لەنين تۋى»­ گازەتىندە ء«ابدىراحمان ايسا­رين» دەگەن ەستەلىك جاريالاپ, ونى حالىققا وتىز جىلدان كەيىن جەتە تانىس­تىرادى.

ء«ابدىراحمان مەنىمەن ءبىر اكىم­شىلىك بولىستىڭ ىشىندە تۋ­دى.­ بالا كەزىمىزدەن بىرگە ءوسىپ, بى­تە قايناعان, جاڭا ءداۋىردىڭ تا­ڭى اتقان شاقتا, الەۋمەتتىك, پار­تيالىق قىزمەت مايدانىنا اۋىل­دان بىرگە اتتانعان, جەكە جانە­ قوعامدىق تۇرمىستا شىن كوڭىل­دەن­ سەنىسكەن جانداي جولداسىم ەدى ول», دەپ جازىپتى سابەڭ.

ءابدىراحمان ايسارين تۋرالى­ ماقالالار جازىپ, ونىڭ ەسى­مىن وبلىس جانە رەسپۋبليكا تۇرعىندارىنا تانىستىرىپ كەتكەندەردىڭ قاتارىندا جەرگىلىكتى اقىن, جۋرناليست زەينوللا اكىمجانوۆ بولدى. ول ءابدى­راحماننىڭ ايەلى ءمادينانىڭ ەكىنشى كۇيەۋى رامازاننان تۋعان. سوندىقتان اناسى ءمادينادان ءا.ايسارين تۋرالى كوپ شىن­دىقتى ەستىپ وسكەنى انىق. ءمادينا اپامىزدىڭ ءوزى دە «حالىق جاۋىنىڭ» ايەلى رەتىندە 5 جىل بويى «الجير»-دە ازاپ شەككەن. ول كۇيەۋى اقتالعان 1959 جىلدان كەيىن عانا ءابدىراحمان تۋرالى ايتا باستاعان. زەكەڭ مارقۇم بىلاي دەپ ەسكە الادى: «كەيىن انام سىردى تام-تۇمداپ اقتارا باس­تادى. سوندىقتان مەن ودان سۇراپ, ابدىراحمانمەن كەزدەسكەن ادامداردىڭ اڭگىمەلەرىنەن ۇققان جايلاردى وقىرماندارعا بايانداۋ­دى ۇيعاردىم».

ءابدىراحمان مەن ءمادينانىڭ كىن­دىگىنەن اينا, ايان, ايمان, ازيا­ ەسىمدى بالالار بولعان. س.مۇ­قانوۆ اتىنداعى كىتاپحانادا بول­عان كەزدەسۋدە سولاردىڭ ۇرپاق­تارى كەلىپ, ەستەلىكتەر ايتتى.­ سونىڭ ىشىندە ءىنىسىنىڭ كە­لىنى ورىنباسار كوشەروۆا, شوبەرەسى ينديرا بايمۇحامبەت, ت.ب. بولدى.

 

پەتروپاۆل

 

سوڭعى جاڭالىقتار