الەم چەمپيوناتى: 13 سالماقتا - 20 قازاق بوكسشىسى

توقتاربەك تاڭاتقان (قىتاي)

الەمدىك دوداعا قىتاي ەلىنىڭ اتى­نان شارشى الاڭ­عا شىعاتىن توق­تاربەك تاڭات­قاندى (Tan­gla­­tihan Tuohe­taer­bieke) بىلتىر «ەlorda CUP» تۋر­نيرىنە كەلگەندە اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. «قىتايدىڭ بوكس كورولى» دەگەن التىن بەلبەۋگە ءتورت رەت يە بولعان توقتاربەكتىڭ باعىندىرعان بەلەسى بيىك. ءوزىنىڭ مىقتى ەكەنىن 1,5 ملرد حالقى بار قىتايدا عانا ەمەس, بىرنەشە رەت شەتەلدە وتكەن حالىقارالىق تۋرنيردە دە دالەلدەدى. 2021 جىلى توكيو وليمپياداسىندا 75 كيلو سالماقتا سىنعا تۇسكەن ول 1/8 فينالدا بولاشاق وليمپيادا چەمپيونى برازيليالىق ەبەرت سوۋزاعا نەبارى 2:3 ەسەبىمەن ەسە جىبەرگەنى كوز الدىمىزدا. قانداسىمىز 1996 جىلى 18 قاراشادا قىتايدىڭ التاي ءوڭىرىنىڭ تارلان دەگەن اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن.

ت.تاڭاتقان (سول جاقتا)

«جوسپارىم – الەم چەمپيوناتى مەن ازيا ويىندارىندا جاقسى ناتيجە كورسەتۋ. جالپى, مەنىڭ ارمانىم – پاريج وليمپياداسىندا توپ جارىپ, حالقىمدى قۋانتقىم كەلەدى», دەيدى توقتاربەك.

بۇگىندە 80 كيلو سالماقتا قولعاپ ءتۇيىستىرىپ جۇرگەن توقتاربەكتىڭ تاش­كەنت­تەگى اياق الىسى جاقسى. العاشقى كەز­دەسۋىندە ارمەنيالىق امباردزۋم حاكو­بياندى ايقىن باسىمدىقپەن جەڭدى.

 

بايقونىس دانابەك (قىتاي)

ب.دا­نابەك (سول جاقتا)

بايقونىس دا­نابەك (Bayi­ke­wuzi Danabieke) تۋ­رالى دەرەكتەر الەۋ­مەتتىك جەلىدە از­داۋ. دەگەنمەن باي­قونىستىڭ بىل­تىر «ەlorda CUP» تۋرنيرىنە قا­تىسقانىنان حاباردارمىز. استانادا وتكەن دودانىڭ ءبىرىنشى جەكپە-جەگىندە جەڭىسكە جەتكەنىمەن, كەلەسى كەزەڭدە ونىڭ جولىن وزبەك بوكسشىسى كەستى. بۇل جولى الەم چەمپيوناتىندا بايقونىس كىشىگىرىم سەنساتسيا جاسادى. الدىمەن ول حورۆات بوكسشىسى لۋكا ءپراتياچيچتى 4:1 ەسەبىمەن جەڭىپ, كەلەسى كەزەڭگە ءوتتى. 4 مامىردا 2021 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ ءفيناليسى, اسكەريلەر اراسىندا الەم بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ءتورت دۇركىن ارمەنيا چەمپيونى داۆيت چالويانمەن جۇدىرىقتاسىپ, تورەشىلەردىڭ باسىم داۋىسىمەن جەڭىسكە جەتتى.

 

رۋسلان ابدۋللاەۆ (وزبەكستان)

وزبەكستان تۋى استىندا ونەر كور­سەتەتىن رۋس­لان ابدۋللاەۆ (Rus­lan Ab­dullaev) – الەم چەم­پيونا­تىندا باس­تى ءفاۆو­ريتتىڭ ءبى­رى. 63,5 كيلو سال­ماقتا سىن­عا ءتۇسىپ جاتقان رۋس­لاندى ءبىزدىڭ بوكسشىلار جاقسى تانيدى. وسىدان ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن ول وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اتىنان جاستار اراسىندا وتكەن قازاقستان چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, جارتىلاي فينالدا سابىرجان اققالىقوۆتان جەڭىلگەن ەدى. پاندەميا كەزىندە رۋسلان كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرىپ, ءبىرشاما جارىسقا قاتىسا العان جوق. كوپ ۋاقىت وتپەي وزبەكستانعا قايتا ورالىپ, 2021 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ىشكى بىرىنشىلىكتە توپ جاردى. جەڭىمپاز اتانىپ قانا قويماي رۋفات رىسكيەۆ اتىنداعى وزبەكستاننىڭ ۇزدىك بوكسشىسىنا بەرىلەتىن كۋبوكتى يەلەندى.

ر.ابدۋللاەۆ (سول جاقتا)

رۋسلان بىلتىر قاراشا ايىندا يور­دانيا استاناسى امماندا وتكەن سارى قۇر­لىق بىرىنشىلىگىندە 63,5 كگ سالماقتا سىنعا ءتۇسىپ, ازيا چەمپيونى اتاندى. ول جارىستىڭ 1/16 فينالىندا جاپون­دىق سۋنسۋكە كيتاموتودان, 1/8 فينالىندا جەرلەسىمىز ءساناتالى تولتاەۆتان, شيرەك فينالدا فيليپپيندىك دجەيمس پاليك­تەننەن, جارتىلاي فينالدا تايۆاندىق لۋي چۋ اليدەن باسىم ءتۇستى. فينالدا تاجىريبەلى ءۇندى بوكسشىسى شيۆا تاپانى ەكىنشى راۋندتا تازا جەڭدى.

تاشكەنتتەگى الەم بىرىنشىلىگىن 21 جاس­تاعى ابدۋللاەۆ وتە جاقسى باستاپ, پۋەرتو-ريكو سپورتشىسى مانۋەل فەبۋستى 5:0 ەسەبىمەن ەش قيىندىقسىز ۇتتى. وزبەك باپكەرلەرى رۋسلانعا ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىر, ونى چەمپيوندىق اتاققا باستى ۇمىت­كەرلەردىڭ ءبىرى رەتىندە باعالايدى. 63,5 كيلودا ەل نامىسىن قورعاۋعا بارعان ءسانا­تالى تولتاەۆ 1/16 فينالدىق ايقاستا ماۆري­كيالىق ريشار كوليننگە ەسە جىبەردى. ەند­ى بۇل سالماقتا قانداسىمىز رۋسلان اب­دۋللاەۆقا جانكۇيەر بولاتىنىمىز ءسوزسىز.

جالپى, وزبەكستان قۇراماسى ساپىندا الەم بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ازيا چەمپيوناتىنىڭ ءفيناليسى ماديار سايدراحيموۆ دەگەن قانداسىمىز دا بار. 92 كيلو سالماقتا جۇدىرىقتاساتىن ما­ديار 2021 جىلى بەلگرادتا (سەربيا) وتكەن الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇل­دەگەرى اتاندى. ماديار 1/16 فينالدا تاجىريبەلى بەلارۋس بوكسشىسى ۆلاديسلاۆ سمياگليكوۆتان, 1/8 فينالدا وتانداسىمىز ايبەك ورالبايدان, شيرەك فينالدا اعىلشىن ليۋيس ۋيليامستان باسىم ءتۇستى. جارتىلاي فينالدا كۋبا قابىلانى حۋليو سەسار لا كرۋزدان ۇتىلىپ, الەم بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەسىن مىسە تۇتتى.

 

بەكنۇر قالي (موڭعوليا)

92 كيلو سالماق دارەجەسىندە موڭ­عوليا قۇراماسىمەن بىرگە تاشكەنتكە ات­تانعان تاعى ءبىر قانداسىمىز بەك­نۇر قالي (Byeknur Khali) العاش­قى اينالىمدا جاراقاتىنا بايلانىستى بوسنيالىق دزەمال بوسنياكقا قارسى كەزدەسۋگە شىقپاي, الەمدىك دودامەن قوش ايتىستى. دەسە دە 3,5 ملن حالقى بار موڭعولداردىڭ اراسىنان ءوز سالماعىڭدا №1 بوكسشى بولۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىنى انىق. سوندىقتان بەكنۇردىڭ جەڭىسى ءالى الدا دەپ بىلەمىز.

ب.قالي مەن ق.قاي­ساناي

جالپى, موڭعوليا قۇراماسى ساپىندا بىرنەشە جىلدان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان باپكەر قاينار قاي­ساناي بەك­نۇردىڭ دەنساۋلىعىن ويلادى ما ەكەن, رينگكە شىعارعان جوق. جالپى, قاينار بايان-ولكەدە تالاي مىقتى بوكسشىنى باپتادى. ەربولات تولەك ۇلى كەزىندە بوكستان 91 كيلو سال­ماق دارەجەسىندە موڭعوليا چەمپيونى اتاندى. جولداسبەك تاقتيانال ۇلى (49 كگ), نۇرلان اسقار­ ۇلى (52 كگ), ەركىن جامانتاي ۇلى (60 كگ) سەكىلدى قانداستارىمىز موڭعوليا چەم­پيو­ناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرلەرى.

 

ازات ماحمەتوۆ (باحرەين)

جوعارىدا اي­تىلعان بوكس­شى­لاردىڭ بار­لىعى دا جات ەلدە تۋىپ-وسكەن قانداس­تارىمىز. ەندىگى ەكى بوكسشىمىز – قازاقستاندا تۋىپ, وزگە ەلدىڭ نامىسىن قورعاپ جۇرگەندەر. سونىڭ ءبىرى – ازات ماحمەتوۆ (Azat Makhmetov).

ا.ماحمەتوۆ (سول جاقتا)

51 كي­لودا جۇدىرىقتاساتىن جەرلەسىمىز قازاقستان چەمپيونى, حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى. ەكى جىل بۇرىن ازاماتتىعىن اۋىستىرعان ازات باحرەين اتىنان رينگكە شىعۋعا مۇمكىندىك الدى. بىلتىر ازيا چەمپيوناتىندا جولى بولماپ ەدى, تاشكەنتتەگى  الەم چەمپيوناتىندا جۇلدە ءۇشىن بار كۇشىن جۇمسايتىنى ءسوزسىز. ازات 4 مامىردا يتاليانىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى الەسسيو كاميولونى تورەشىلەردىڭ شەشىمىمەن جەڭىپ كەتتى. ەندى ول ەريسلان رومەرو رەيەسپەن شارشى الاڭعا شىعادى. ازات كۋبالىق بوكسشىدان باسىم تۇسسە, وندا وزبەك حاسانبوي دۋسماتوۆقا قارسىلاس اتانۋى مۇمكىن.

ا.ماحمەتوۆ تىلشىلەرگە بەرگەن سۇح­باتىندا ەلىمىزدە جەڭىل سالماقتا باسە­كەل­ەستىكتىڭ وتە جوعارى ەكەنىن, سول سەبەپتى حالىق­ارالىق ارەنادا ونەر كورسەتۋ ماقسا­تىندا وسىنداي شەشىمگە بارعانىن ايتادى.

– ءبىزدىڭ قۇرامادا باسەكەلەستىك وتە جوعارى. ءبىرىنشى-ەكىنشى ءنومىرلى بوكسشى­لاردىڭ دەڭگەيىندە اسا ءبىر ايىرماشىلىق بايقالمايدى. ال مەنىڭ جاسىم 30-دان استى. قۇرامادا ءۇشىنشى ءنومىرلى بوكسشى بولىپ جۇرە بەرگىم كەلمەيدى. اركىمنىڭ ءوز جولى بار. سول سەبەپتى اعامنىڭ كومەگىمەن ۇسىنىستاردى قاراي باستادىم. سولاردىڭ ىشىندە باحرەيننىڭ شارتتارى ۇناپ, ۇسىنىستى قابىلدادىم. ەلىمىزدە جەكە جاتتىقتىرۋشىم مارات ماناشەۆ كومەكتەسەدى, ونىڭ بالا كەزىنەن بەرى شاكىرتىمىن, – دەيدى ازات.

ەۋروپادا ەكى حالىقارالىق تۋرنيردە جەڭىسكە جەتكەن ازات الەم چەمپيوناتىنا التىن الۋ ءۇشىن كەلگەنىن ايتادى. سونداي-اق ول كەز كەلگەن ايقاسقا دا­يىن ەكەنىن, قارسىلاستىڭ اتاق-داڭقىنا قارامايتىنىن جەتكىزدى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, ازات ماح­مەتوۆ – اتباسار بوكس مەكتەبىنىڭ تۇلەگى. 2015 جىلدان 2016 جىلعا دەيىن «استانا ارلاندارى» جارتىلاي كاسىبي بوكس كلۋ­بىنىڭ مۇشەسى بولدى. جاستار اراسىن­داعى قازاقستان چەمپيونى, ەرەسەكتەر ارا­سىنداعى ەل چەمپيونى جانە كۇمىس جۇل­دەگەرى, ماجارستان, پولشا, تايلاند, سەربيا, فينلياندياداعى كوپتەگەن حالىق­ارالىق ءتۋرنيردىڭ جەڭىمپازى, جۇل­دەگەرى. 2017 جىلى باكۋدە وتكەن يسلام ويىندارىنىڭ چەمپيونى.

 

ءانۋار مۇزاپاروۆ (تۇركيا)

كەزىندە قا­زاق­ستان ۇلتتىق قۇرا­ماسىندا ونەر كورسەتكەن 31 جاس­تاعى ءانۋار مۇزاپاروۆ (Anvar Muza­parov) قازىر تۇر­كيانىڭ اتىنان 54 كيلودا الەم چەمپيوناتىنا قاتىسىپ جاتىر. ءانۋار – ەلىمىزدەگى بار­لىق جارىستا جەڭىمپاز اتانعان بوكسشى. الەم چەمپيونى ساكەن بيبوسى­نوۆتى كەزىندە ەل چەمپيوناتىندا التىن جۇلدەسىز قالدىرعان. ەلىمىزدىڭ 4 دۇركىن جەڭىمپازى. ستۋدەنتتەر اراسىندا الەم جانە ازيا چەمپيونى. بىراق سوڭعى جىلدارى ساكەن بيبوسىنوۆ, ماحمۇت سابىرحان سەكىلدى «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەيتىن جىگىتتەر انۋارعا بوكس قولعابىن شەگەگە ەرتە ىلۋىنە «كومەكتەستى».

 

ءا.مۇزاپاروۆ (وڭ جاقتا)

الايدا بوكس قولعابىن شەگەگە ىلگەننەن كەيىن تۇركياعا قونىس اۋدارعان ءانۋاردىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلعانداي. از ۋاقىت ىشىندە ءوزىن سپورتتىق قالپىنا قايتا كەلىپ, تۇركيا چەمپيوناتىندا 54 كيلو سالماقتا باق سىناپ, جەڭىمپاز اتاندى. تاشكەنتتەگى الەم چەمپيوناتىندا ءانۋار 1/16 فينالدا موڭعوليا بوكسشىسى دورجنيامبۋمەن كەزدەسىپ, تورەشىلەردىڭ شەشىمىمەن جەڭىسكە جەتتى. ونىڭ كەلەسى قارسىلاسى –  الەم چەمپيوناتىنىڭ بارلىق جۇلدەسىن جيناعان كۋبا قابىلانى يوسۆاني ۆەيتيا.

54 كيلو سالماقتا تۇرىكمەنستان قۇرا­ماسى سا­پىندا داۋلەت مۇقانوۆ (Dovlet Muhanov) ەسىمدى كوزىمىز شالىپ قالدى. ناق­تى قاي ۇلت ەكەنى بەلگىسىز, الايدا داۋ­لەت العاشقى كەزدەسۋىندە-اق ماجارستان­دىق يستۆان جاكاعا 0:5 ەسەبىمەن ەسە جىبەردى. سونداي-اق 75 كيلوداعى سۇلتان وسمانلي (Sultan Osmanli) دەگەن تۇركيا بوكسشىسى قازاق بولۋى ابدەن مۇمكىن.

ءبىر قىزىعى, الەم چەمپيوناتىنا قۇراماسىن باستاپ كەلگەن قازاق توپى­راعىنان شىققان  باپكەرلەر دە بار. ماروككو قۇراماسى بوكسشىلارىن قا­زاق­ستانعا ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشى ەرىك العابەك جاتتىقتىرادى. ول ءبىر كەز­دەرى ەلىمىزدىڭ قىزدار قۇراماسىن جات­تىقتىرعان. سەربيا قۇراماسىنىڭ باپ­كەر­لەرى قاتارىندا اتلانتا وليمپيا­داسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى بولات نيازىمبەتوۆ بار ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. بولات كەڭەسبەك ۇلى – بۇعان دەيىن تۇركيانىڭ جاستار قۇراماسى مەن يراك­تىڭ نەگىزگى قۇراماسىن باپتاعان بىلىكتى مامان. بۇگىندە سەربتەر ساپىندا رەسەيلىك بىرنەشە سپورتشى بار ەكەنىن ەسكەرسەك, بولات باپتاعان بوكسشىلار جۇلدەسىز قايتپايتىنى بەلگىلى.

تۇرىكمەنستان قۇراماسى باپكەرلەرىنىڭ ساپىندا تەڭەلبەك جۇماقۇلوۆ تا ءجۇر. سوڭعى كەزدە جاتتىقتىرۋشى ت.جۇ­ما­قۇ­لوۆ تاربيەلەگەن تۇرىكمەن بوكسشىلارى جاستار اراسىندا حالىقارالىق جارىستاردا جۇلدە الىپ ءجۇر.

تۇركيا ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى قىزمەتىندە ەرعالي بەك­مىرزاەۆ تۇرىك باۋىرلارىمىزدان ءبىر جۇلدەگەر شىعاراتىنىنا سەنىمدىمىز. ەرعالي بەكمىرزاەۆ قىزدار اراسىندا الەمنىڭ ءۇش دۇركىن جۇلدەگەرى, ەكى دۇركىن ازيا چەمپيونى جاينا شەكەربەكوۆانىڭ باپكەرى ەكەنى بەلگىلى.

تاشكەنتتەگى  بوكستان ءوتىپ جاتقان الەم­دىك دودا قانداستارىمىزدىڭ سپورت­تىڭ وسى تۇرىنەن تورتكۇل دۇنيەنىڭ تورىن­دە ءوز ورنى بار ەكەنىن ايگىلەدى.  كۇنى ەرتەڭ جەڭىس تۇعىرىندا قانداستار يىق تىرەسىپ تۇرسا, بۇكىل قازاقتىڭ مەرەيى ەمەس پە! سول تاريحي ساتكە ەل بولىپ كۋا بولايىق,  حالىق بولىپ قۋانايىق دەگەن نيەت بىزدىكى.

P.S. ايتپاقشى, وزبەكستاننىڭ بوكس فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ساكەن پولاتوۆ دەگەن قانداسىمىز دا وزبەك اعايىندارىمىزدىڭ الەمدىك ارەنادا اتوي سالۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن كورىنەدى.