جاقىندا ەۋروپا وداعىنىڭ «قازاقستان ۇكىمەتى مەملەكەتتىك قىزمەتى رەفورماسى مەن جاڭعىرتۋى» دەپ اتالاتىن جوباسى اياسىندا ەلىمىزدىڭ ءبىر توپ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرى مەن وسى سالادا قالام تەربەپ جۇرگەن جۋرناليستەرى تاجىريبە الۋ ماقساتىندا ەۋروپانىڭ بەلگيا جانە فرانتسيا ەلدەرىندە بولىپ قايتتى. مۇندا 15 ادامنان قۇرالعان قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ مۇشەلەرى بەلگىلى ەۋروپالىق ينستيتۋتتار مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى رەداكتسيالارىندا بولىپ, ءوزارا پىكىر الماستى. سول توپتىڭ قۇرامىندا وسى جولداردىڭ اۆتورى دا بولىپ ەدى.
ساپاردىڭ باسى بريۋسسەل قالاسىنان باستالدى. مۇندا قازاقستاندىق قوناقتار ەڭ الدىمەن جەتەكشى ەۋروپالىق ينستيتۋتتارعا, اتاپ ايتقاندا, ەۋروپارلامەنت پەن ەۋروكوميسسياعا ايالدادى.تاراپتار ەۋروكوميسسيانىڭ IT دەپارتامەنتىندە وتكەن كەزدەسۋدە پەرسونالدى باسقارۋ جانە كادر ىرىكتەۋدە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى ءتيىمدى قولدانۋ ماسەلەلەرى جونىندە وي ءبولىستى. بۇعان قوسا, ەۋروپا بيۋروسىندا مەملەكەتتىك ورگاندارعا كادرلار تاڭداۋدا ەڭ جاڭا تاسىلدەردى قولدانۋ جايى ءسوز بولدى. بۇدان ءارى EuropeAid دەپ اتالاتىن دامۋ جانە ىنتىماقتاستىق باسقارماسىندا قازاقستان مەن ەۋروپا وداعى اراسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنىڭ تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىعى جايى مەن ونىڭ بولاشاعى تالقىلاندى. مەملەكەتتىك ورگاندار مەن باق اراسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىق ماسەلەلەرى, مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن جانە قوعامدىق باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ مەحانيزمدەرى ەۋروپارلامەنتتىڭ مەديا قىزمەتتەر جانە مونيتورينگ بولىمىندە تالقىعا سالىندى.
مەملەكەتتىك ورگاندار مەن باق اراسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىق ماسەلەلەرى, مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن جانە قوعامدىق باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ مەحانيزمدەرى ەۋروپارلامەنتتىڭ مەديا قىزمەتتەر جانە مونيتورينگ بولىمىندە تالقىعا سالىندى. سونىمەن قاتار, EuroparlTV تەلەارناسىندا بولعان كەزدەسۋلەر دە قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.
«ەۋروپالىق كوميسسيا اپپاراتىنا قىزمەتكەرلەردى ىرىكتەۋدىڭ تاسىلدەرىمەن جانە تەتىكتەرىمەن جاقىن تانىستىق. مۇندا ءبىراز ماسەلە ۇقساس كورىنگەنىمەن, ولاردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى دە بار ەكەنى بايقالدى. بىراق العا قويىلىپ وتىرعان ماقسات, ماسەلە ورتاق ەكەنى تاعى اڭعارىلدى. بىزگە بۇل تاجىريبە الماسۋ پايدالى بولدى», – دەپ اتاپ ءوتتى كەزدەسۋلەر سوڭىندا قازاقستان مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءالي كومەكباەۆ.
كەزدەسۋلەر كەزىندە ورتالىق ازياداعى الدىڭعى قاتارداعى مەملەكەت رەتىندە قازاقستانعا جوعارى باعا بەرىلىپ, قارىم-قاتىناستى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى. سونىمەن بىرگە, مەملەكەتتىك قىزمەت بويىنشا قازاقستاندىق تاجىريبە, ونىڭ ىشىندە استانادا قۇرىلعان ايماقتىق حابتىڭ جۇمىسى ەۋروپالىقتاردىڭ نازارىن اۋدارتتى. بۇل باستامانىڭ تەك قازاقستان ءۇشىن ەمەس, ەۋروپا وداعى ءۇشىن دە ماڭىزدى ەكەندىگى اتاپ ءوتىلدى. «ويتكەنى مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى وزىق تاجىريبە قازاقستان ارقىلى وزگە ورتالىق ازيا ەلدەرىنە تارايدى, بۇل ايماقتاعى ەلدەردىڭ قارىم-قاتىناسىنا وڭ اسەر ەتىپ, تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىك قۇرالى بولا الادى», – دەدى ءوز كەزەگىندە ەۋروپا وداعىنىڭ «قازاقستان ۇكىمەتى مەملەكەتتىك قىزمەتىن رەفورمالاۋ جانە جاڭعىرتۋ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى دجوردج ميروگياننيس.
بەلگيا استاناسىندا بولعان كۇندەردە ونىڭ سيمۆولى ىسپەتتەس «اتوميۋم» كەشەنىن ارالاپ كورگەنىمىز ەرەكشە ەستە قالدى. ول 1958 جىلى وسى قالادا ەكسپو كورمەسى اشىلۋى قارساڭىندا سالىنعان ەكەن. ارحيتەكتور اندرە ۆاتەركەيننىڭ قيالىنان تۋعان قۇرىلىم اتوم عاسىرى مەن ونى بەيبىت ومىردە پايدالانۋ جايىنىڭ نىشانى رەتىندە جاسالعان. كەشەننىڭ ىشىنەن قاراعاندا بۇكىل قالا الاقانداعىداي بولىپ كورىنەدى. ول قۇرىلىمى جاعىنان ءبىزدىڭ «ءبايتەرەككە» قاتتى ۇقسايدى.
بۇدان كەيىنگى ساپار پاريجدە جالعاستى. ءبىز وندا ۇلتتىق باسقارۋ مەكتەبىندە (ENA), ەسەپ پالاتاسى مەن مەملەكەتتىك كەڭەستە وتكەن جيىندارعا قاتىستىق. ال دەلەگاتسيا قۇرامىنداعى جۋرناليستەر فرانتسۋزدىڭ ەڭ بايىرعى باسىلىمدارىنىڭ ءبىرى – «Le Figaro» گازەتى مەن وسى ەلدەگى تاڭداۋلى ەلەكتروندى اقپارات قۇرالدارىنىڭ بىرىنەن سانالاتىن «3 تەلەارنا» تەلەورتالىعىندا بولدى. وندا تاراپتار مەملەكەتتىك قىزمەتتى دامىتۋداعى باق-تىڭ ءرولى مەن ماڭىزى جونىندە پىكىر الماستى.
مەن ەندى «Le Figaro» گازەتىنىڭ رەداكتسياسىندا قوزعالعان اڭگىمەلەردىڭ قىسقاشا جاي-جاپسارىن بايانداپ بەرەيىن. ءبىزدى باسىلىم ديرەكتورىنىڭ حالىقارالىق ىستەر جونىندەگى ورىنباسارى فيليپ جەلە قارسى الىپ, باستاپ ءجۇردى. ونىڭ بايانداۋىنشا, فرانتسياداعى ەڭ بايىرعى باسپاسوز قۇرالدارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن «Le Figaro» كۇندەلىكتى گازەتى 1826 جىلعى 15 قاڭتاردان بەرى جارىققا شىعىپ كەلەدى. باسىلىم ءوزىنىڭ اتاۋىن بەلگىلى فرانتسۋز دراماتۋرگى پەر وگيۋستەن بومارشەنىڭ قالامىنان تۋعان «فيگارونىڭ ۇيلەنۋى» پەساسى باس كەيىپكەرى اتىنان العان. بۇل «باسىلىم تىلشىلەرى بارلىق جەردە بولىپ, بارلىق جايتتان حابار بەرۋگە ۇلگەرەدى», دەگەن نيەتتەن تۋعان. سوندىقتان گازەتتىڭ ۇرانى ەتىپ كەيىپكەر اۋزىمەن ايتىلاتىن: «سىن بوستاندىعى جوق جەردە ماقتاۋعا دا ورىن جوق» دەگەن سويلەم بەرىلگەن. ال باسىلىم باستاپقىدا ساتيرالىق باعىت ۇستانعان.
ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى بىزگە بۇگىنگى تاڭدا باسىلىم تارالىمىنىڭ 387 مىڭ دانا بولىپ وتىرعانىن ايتتى. مۇنىڭ 20 پايىزى باسپاسوزگە جازىلۋ جولىمەن الىنسا, قالعان 80 پايىزى بولشەك ساۋدا ارقىلى تاراتىلاتىن بولىپ شىقتى. بۇعان قوسا, ەلدەگى وزدەرىن وزدەرى قۇرمەتتەيتىن مەيمانحانالار كليەنتتەرىنە تەگىن تاراتۋ ءۇشىن گازەتتىڭ ءوزى مەن ونىڭ قوسىمشالارىنىڭ كەم دەگەندە 20 داناسىنا جازىلادى ەكەن. بۇدان بولەك, باسىلىمنىڭ سەنبى جانە جەكسەنبى كۇندەرى تارايتىن نومىرلەرىنىڭ داناسى 600 مىڭ دانادان اسىپ تۇسەتىن كورىنەدى. وسىنشالىقتى جۇمىستاردى اتقارۋعا 105 شىعارماشىلىق قىزمەتكەر اتسالىسادى. سونىمەن قاتار, الەمنىڭ بريۋسسەل, بەيجىڭ, ءماسكەۋ, لوندون, ۆاشينگتون, مادريد جانە ريم سەكىلدى 7 قالاسىندا تىلشىلەر بەكەتى جۇمىس ىستەيدى.
«Le Figaro» گازەتىنىڭ اپتاسىنا ءبىر رەت شىعاتىن «فيگارو-ماگازەن» اتتى جۋرنالى جانە ەكى گازەتتىك قوسىمشاسى بار. بۇلاردى جارىققا ازىرلەۋ ءۇشىن كۇنىنە ءۇش رەت جوسپارلاۋ وتكىزىلەدى.
«Le Figaro» ءوزىنىڭ قۇرىلعان كەزىنەن بەرى جەكەنىڭ مەنشىگى رەتىندە تىرشىلىك ەتىپ كەلەدى. ءدال قازىرگى تاڭدا ونىڭ بارلىق اكتسياسى Dassault Aviation اەروعارىشتىق كورپوراتسياسىنىڭ باسشىسى بولىپ تابىلاتىن كونسەرۆاتور-ساياساتكەر جانە ميللياردەر سەرج داسسونىڭ قولىندا ەكەن. سوندىقتان باسىلىم وڭ باعىتتاعى پارتيالاردىڭ باعىتىنا قولداۋ كورسەتەدى.
قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ مۇشەلەرى بۇل ساپار بارىسىندا ەلىمىزدىڭ ەڭسەسى ەۋروپا ەندىكتەرىندە دە جوعارى تۇرعانىنا تاعى ءبىر مارتە كوز جەتكىزىپ قايتتى.
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا-بريۋسسەل- پاريج-استانا.