«پرەزيدەنت نازارباەۆ» قىزعالداعى

ەلباسىمىزعا الەم سىيلاعان العىس گۇل 2014 جىلعى 24 ناۋرىز. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ەۋروپانىڭ گااگا قالاسىندا قىرمىزى قىزعالداقتىڭ «پرەزيدەنت نازارباەۆ» دەپ اتالاتىن جاڭا ءتۇرى تانىستىرىلدى. بۇل جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە قوسىپ كەلە جاتقان تاريحي زور ۇلەسى ءۇشىن ەلباسىنا بارلىق الەمنىڭ سىيلاعان العىس گ ۇلى عوي دەپ ويلادىم. قىردىڭ توپىراعىنان ءنار الدى دەيتىن سول قىرمىزى قىزعالداقتىڭ نازىكتىگىندەي ادام ءۇمىتى دە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسىمىمەن ءبۇر جاردى. ءۇمىتىڭدى ۇزە كورمە, كەڭ دۇنيە! اعارىپ اتار ءاربىر ارايلى تاڭمەن, قىزارىپ باتار ءاربىر شىرايلى كۇنمەن جاڭارىپ تۇرار سول كەڭ دۇنيەنىڭ تىرشىلىك تاعدىرىن كۇن سايىن قاۋىپ پەن قاتەرگە ۇرىندىرا بەرەر ادامزاتتىڭ تارتىپ كەلە جاتقان قاسىرەتى از با ەدى؟! مىنە, قازىر دە سول!.. ءتىپتى ادامزات بالاسى ءوز دامۋىنىڭ ەڭ ءبىر جاۋاپتى دا قاۋىپتى كەزەڭىن باس­تان كەشىرىپ وتىرعان سىڭايلى. كۇنى كەشە عانا زور ءۇمىت ارتىپ, قايىرىن سۇراپ قارسى العان «ميللەنيۋىمىز», ياعني جيىرما ءبىرىنشى عاسىرىمىز دا ادامزاتتىڭ تاعدىرى مەن تىرشىلىگىن سىناققا سالۋىن, ءتىپتى, قاجەت دەسەڭىز سول سىناقتىڭ ەڭ اۋىر تەزىنە سالىپ باعۋىن دا قويار ەمەس. كۇنى كەشە باستالعانداي بولىپ وتىرعان سول جيىرما ءبىرىنشى عاسىردىڭ تولىق ەمەس جيىرما ءۇش جىلى مىنا مازاسىز دۇنيەنىڭ مىسىن باسار, ءتىپتى ويعا كەلمەگەن, ءتىپتى ويلاپ تا, بولجاي دا الماعان سان الۋان وقيعالارىمەن وقشاۋلانىپ بارا جاتىر. سول سان الۋان وقيعالاردىڭ ەڭ قاۋىپتىسى دە, ەڭ اۋىرى دا قارۋلى قاقتىعىستاردىڭ ءۇي ىرگەسىنە جاقىنداي ءتۇسۋى دە ادامزات بالاسىنىڭ ءالى دە بولسا تالاي ءبىر قانسىراپ قالعان نەبىر سوعىستار مەن الاپات قىرعىنداردان ساباق الا الماي كەلە جاتقاندىعىن اڭداتقانداي. ەلباسى وسىنى ويلايدى! دۇنيە جارالعالى ءتۇرلى رەۆوليۋتسيالار مەن توڭكەرىستەر دەيسىز بە, ءتىپتى ساياساتتىڭ دا سىناعى, سوعىستىڭ دا سىناعى, جاڭا قوعام قۇرۋ, ادام بالاسىن باقىتتى ەتەمىز, تەڭ قىلامىز, ادىلدىك ورناتامىز دەگەن سىڭايلى ۇمىتتەردىڭ دە سىناعى كوپ بولماسا, از بولماعاندىعى تاعى دا انىق جايت. كەشەگى جيىرماسىنشى عاسىردىڭ 1941-1945 جىلدارىنداعى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قاسىرەتىن كوپ تارتقان باۋىرلاس ۋكرايناداعى بۇگىنگى كۇنى دە قايتادان قارۋ كۇشىمەن قان ساۋعا­لاتىپ جاتقاندى دا كوز كورىپ وتىر. بۇل دا ادامزات ءۇشىن جيىرماسىنشى عاسىر ءوز تاعدىرىن, ءوز اقىل ويى مەن پاراساتىن قانشالىقتى ­سىناي­تىن سىناق الاڭىنا اينالعان­دى­عىنا دا قارا­ماستان ويلانار, ساباق ­الار بولمادىق دەگەن تاعى ءبىر ويعا ­الىپ كەلەرى بار. ءبىز سول كەشەگى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قاسىرەتىن ۇمىتقان ­سايىن, وزىمىزگە جاڭا ءبىر سوعىستى جاقىن­دا­تا ءتۇسىپ وتىرعاندىعىمىزدى دا ­ۇعىن­ساق ەتتى. ەندى كەلىپ ءۇمىت ارتار كىمىڭ جانە نەڭ بار, كانە؟! وسى ءبىر كوڭىل-كۇي اۋانىنداعى ساۋالدى تاعى ءبىر قايتالاي وتىرىپ, بۇگىنگى كۇنى الەمدى بىرتىندەپ جايلاپ بارا جات­قان قارۋلى قاقتىعىستار مەن ءتۇرلى داع­دارىستاردان الىپ شىعۋعا شىنايى ادال كوڭىلىمەن الاڭداپ, ادامزاتتىڭ جالپى مۇددەسى ءۇشىن قۇر عانا الاڭداپ قويماي, سول ادامزاتتىڭ دا, مەملەكەتتەردىڭ دە ءبىر-بىرىمەن سەنىمدى تۇردە ءوز دامۋىنىڭ ىلگەرى جىلجۋىنا ناقتىلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان قازاق پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بارىن ءدال قازىرگى جاعدايدا بۇكىل الەم سول نازىك ءبىر ۇزىلمەيتىن ۇمىتىندەي كورىپ, مويىنداپ وتىر دەي الامىز. وسى تۇرعىدان كەلگەندە ادام بالاسىنا جاسالار دا, تارتىلار دا سىيدىڭ نەبىر ءجون-جورالعىلارى مەن جولدارى بولا تۇرا يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى جاھاندىق ءىىى-ءشى سامميتكە قاتىسىپ, ءسوز سويلەگەن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆقا 2014 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنىڭ 24-ءشى جۇلدىزىندا سوناۋ ەۋروپانىڭ تورىندە گااگا قالاسىندا ءدۇبىرلى دۇنيەنىڭ بۇگىنگىدەي دۇرلىگىپ تۇرعان وسى ءبىر شاعىندا قىرمىزى قىزعالداقتىڭ جاڭا ءتۇرىنىڭ ۇسىنىلۋىنىڭ ۇلكەن ءبىر ءمانى دە بار بولاتىن. قىردىڭ توپىراعىنان ءنار الدى دەيتىن سول قىرمىزى قىزعالداقتىڭ نازىكتىگىندەي ادام ءۇمىتى دە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسىمىمەن ءبۇر جاردى. ويتكەنى, نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدى قارۋسىزداندىرۋ مەن يادرولىق قارۋسىز دۇنيە قۇرۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاعان الەمدەگى تۇڭعىش ساياساتكەر بولدى. قىرعي-قاباق سوعىستىڭ اۋىر زاردابىنان تۇنشىعا باستاعان دۇنيەگە جاڭا دەم بەردى! ەرتەڭىنە ەلەڭدەپ, بولار كۇنىنە الاڭداپ وتىرعان دۇنيەنىڭ ءۇمىتىن وياتتى! ءبىر بىرىمەن جاۋلاسىپ جاتقان دۇنيەنى جاراستىرۋعا بولار سەنىمىن وياتتى! نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سول دۇنيەگە جاڭا دەم بەرگەندىگى, دۇنيەنىڭ ءۇمىتى مەن سەنىمىن وياتقاندىعى كەشەگى كەڭەس وداعىن ۋىسىندا ۇستاپ تۇرعان ءستاليننىڭ 1947 جىلدىڭ تامىزىندا قول قويعان قاۋلىسىمەن قازاق جەرىندە قۇرىلعان قاسىرەتتى سەمەي يادرولىق پوليگونىن 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا كەڭەس وداعىنىڭ تۇسىندا ءوزىنىڭ جارلىعىمەن جاپقان كەزىنەن باستاۋ الار ەدى. وسى ورايدا ايتا كەتەتەتىن ءبىر جايت سول, 1949 جىلدىڭ 29 تامىزىندا كەڭەس وداعى سەمەي يادرولىق پوليگونىندا ءبىرىنشى اتوم بومباسىنىڭ سىناعىن وتكىزگەندىگى ادامزات تاريحىندا قىرعي-قاباق سوعىستىڭ باستالۋىمەن ەستە قالعان بولاتىن. قىرىق جىل بويى قىرعىن سالعان يادرولىق سىناقتىڭ اۋىر زاردابىن, ءسوز جوق, ەڭ اۋەلى قازاق دالاسى مەن قازاق بالاسى تارتقان ەدى. ەلباسى سول ءوز دالاسى مەن ءوز حالقىن اۋىر قاسىرەتتەن ءبىرجولاتا ارىلتۋ ءۇشىن 1991 جىلدىڭ 26 جەلتوقسانىندا قازاقستان مەن اقش كەڭ اۋقىمدى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستار ورناتىپ, قازاق­­ستان­داعى يادرولىق ارسەنالدىڭ تاعدى­رىنا قاتىستى ماسەلە ەكى ەل باسشى­لارى ءۇشىن الدىڭعى قاتارلى ماڭىز­عا يە بولدى. 1991 جىلدىڭ 30 جەلتوق­سانىنان باستاپ كەڭەس وداعى ءوزىنىڭ ءومىر ءسۇرۋىن توقتاتقان تۇستا, قازاقستان 370 يادرولىق وقتۇمسىقتى «ح-55» قاناتتى زىمىراندارمەن جاراقتاندىرىلعان 40-قا تارتا «تۋ-95» اۋىر بومبالاۋشى ەسكادرونى بار, سونداي-اق, 104 «مبر رس-20» (ناتو جۇيەلەۋىندە SS-18 «ساتانا») كونتينەنتارالىق بالليستيكالىق زىمىراندارى ءۇشىن ارقايسىسىنىڭ تروتيلدىك بالاماسىنىڭ قۋاتى 1040 يادرولىق وقتۇمسىقتى قۇرايتىن يادرو­لىق ارسەنالعا يە بولىپ قالعان الەم­دەگى ءتورتىنشى مەملەكەتتىڭ ءبىرى بولاتىن-دى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاعان ءبىزدىڭ تاريحي جولىمىزدىڭ ەڭبىر ەستە­ قالار تۇسى تاعى دا مىنا ءبىر جاي بولسا كەرەك-ءتى. 1992 جىلدىڭ 23 ما­مىرىندا قازاقستان كەڭەستىك سوتسيا­ليستىك رەسپۋبليكالار وداعى مەن امەريكا قۇراما شتاتتارى اراسىن­دا­عى ستراتەگيالىق شابۋىلداۋشى قارۋ­لارعا شەكتەۋ قويۋ جانە قىسقارتۋ ءجو­نىندەگى ليسسابون حاتتاماسىنا قول قويىپ, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ءمىن­دەت­تەمەسىن بەكىتتى جانە يادرولىق قارۋعا يە بولۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدىك تاريحتاعى ادامزات بالاسىنىڭ يادرو­لىق قارۋسىز دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاپ بەرگەن ساياسي دارا تۇلعا! قازاق­ستان پارلامەنتى الەم­دىك تاريحقا «سنۆ-1» دەپ ەنگەن كەلىسىمدى 1992 جىلدىڭ 2 شىلدەسىندە ءبىر راتيفيكاتسيا­لاپ الدى دا, 1993 جىلدىڭ 14 قاڭتارىندا ەلىمىز حيميا­لىق قارۋدى قولدانۋ, جيناۋ, ءوندىرۋ, جاساپ شىعارۋعا تىيىم سالۋ جانە ونى جويۋ تۋرالى كونۆەنتسياعا دا قول قويعان بولاتىن. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى شارتتى قازاقستان پارلامەنتى 1993 جىلدىڭ 13 جەلتوقسانىندا راتيفيكاتسيالاسا, ءدال سول كۇنى الماتىدا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن اقش-تىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى البەرت گور قازاقستاندا يادرولىق قاۋىپتەردى بىرلەسە قىسقارتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا جول اشاتىن رامالىق كەلىسىمگە قول قويعان بولاتىن. نۇرسۇلتان نازارباەۆ 1994 جىلدىڭ 14 اقپانىندا يادرولىق قارۋى جوق مەملەكەت رەتىندە, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى شارتقا قازاقستاننىڭ دا قوسىلاتىندىعى جايىنداعى را­تيفيكاتسيالىق قۇجاتتاردى ۆاشين­گتون­دا اقش-تىڭ سول كەزدەگى پرەزي­دەنتى ۋ.كلينتونعا تابىس ەتتى دە, سول 1994 جىلدان بەرى ءبىزدىڭ تاۋەلسىز ەلىمىز يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ تۋرا­لى جانە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ سالاسىندا الەمدەگى كوشباسشى مەملەكەت بولىپ كەلە جاتىر. سول تۇستا, ياعني 1994 جىلدارى قازاقستانداعى يادرولىق وقتۇمسىقتار سانى 1400-گە جەتىپ قالعان. وسى ارادا ءبىزدىڭ قازاق ەلىندەگى تاجال قارۋىنىڭ فرانتسيا, ۇلىبريتانيا جانە قىتاي سىندى الەمنىڭ ءۇش بىردەي قۋاتتى مەملەكەتتەرىن قوسا العانداعىدان دا كوپ بولعاندىعىن ايتا كەتۋ كەرەك. قازاقستان رەسپۋبليكاسى 1994 جىلدىڭ اقپانىنان اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ مۇشەسى بولىپ كىردى دە, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ بارلىق يادرولىق نىساندارى ماگاتە-ءنىڭ كەڭ اۋقىمدى كەپىلدىگىندە تۇر.       1996 جىلدىڭ 21 ساۋىرىندە رەسپۋبليكا اۋماعىنان 1216 دانا يادرولىق قارۋ-جاراقتى الىپ كەتۋ ۇدەرىسى اياقتالدى دا, سول 1996 جىلدىڭ 30 مامىرىندا سەمەي پوليگونىنا ورناتىلعان سوڭعى يادرولىق سىناق زاريادى جويىلدى. ءسويتىپ, يادرولىق سىناقتاردان جاپا شەككەن قازاق جەرى تاجالدى قارۋدان ءبىرجولاتا بوساتىلىپ, حالقىمىزدىڭ كوز جاسىن قۇرعاتۋ باستالدى. 1999 جىلدىڭ 5 تامىزىندا قازاقستان جەنەۆادا قارۋسىزدانۋ جونىندەگى كونفەرەنتسيانىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولىپ قابىلداندى. بۇل الەم بويىنشا قازاقستاننىڭ ايماقتىق جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا قوسقان زور ۇلەسىن, ىزگى قادامىن, ساۋاپتى ءىسىن مويىنداۋ ەدى. ارينە, ادامزات مۇددەسى ءۇشىن وسى ءبىر اسا قاجەتتى تاريحي شارا­نىڭ باستاماشىسى جانە ونى باتىلدىقپەن جۇزەگە اسىرۋشىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولاتىن! مىنە, قازاق­ستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ الەم مەملەكەتتەرى باسشىلا­رىن يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نى­عايتۋعا شاقىرىپ كەلە جاتقان جانە دە سوعان تولىق مورالدىق تا, ادامدىق تا حۇقى بار, بۇگىنگى دۇنيە دامۋى الدىنداعى جان مەن ار تازالىعى دا سوعان ساي پرەزيدەنت بولعاندىقتان دا ەۋروپانىڭ گااگا قالاسىندا قىرمىزى قىزعال-داقتىڭ «پرەزيدەنت نازارباەۆ» دەپ اتالاتىن جاڭا ءتۇرى تانىس­تىرىلۋى دا جانە دە بۇل گۇل جاھان­دىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە قوسىپ كەلە جاتقان تاريحي زور ۇلەسى ءۇشىن ەلباسىنا بارلىق الەمنىڭ سىيلاعان العىس گ ۇلى دەپ قابىلدانۋى دا ورىندى بولاتىن. نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدى قارۋسىزداندىرۋ مەن يادرولىق قارۋسىز دۇنيە قۇرۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاعان نەمەسە قازاقستان 1991 جىلى ءوز تاۋەلسىزدىگىنە يە بولعان تۇستا, ءبىزدىڭ ەلىمىز قۋاتى جونىنەن الەمدەگى ءتورتىنشى يادرولىق ارسەنالدى يەلەنىپ وتىرعان ەدى. ەلباسىنىڭ وسى جويقىن قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋى تۋرالى شەشىم قابىلداپ, تۇمسىعىندا الاپات اتوم زاريادى بار سول قارۋلاردى اسا قاتاڭ قاۋىپسىزدىك جاعدايىندا رەسەيگە وتكىزۋى ەڭ اۋەلى قازاق ەلىنىڭ باياندى بولاشاعىن ويلاعاندىعى ەدى. كەڭەس وداعى سياقتى بەيبىتشىلىك ءۇشىن كۇرەسكەر بولعان دەرجاۆانىڭ سول بەيبىت ءومىر ورنىقتىرۋ كەزەڭىندە قازاق ەلىنىڭ يادرولىق قارۋدىڭ نەبىر تاجال تۇرلەرىن سىناۋدان دۇنيەدەگى ەڭ كوپ قاسىرەت شەككەن بىردە-ءبىر ەل بولعاندىعى جانە دە قىرىق جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى جۇرگىزىلىپ كەلگەن سىناقتاردان سەمەي پوليگونىندا اۋە كەڭىستىگى مەن جەر استىندا 500-گە جۋىق يادرولىق جارىلىستار جاسالىپ, قازىرگى ەسەپ بويىنشا سول سىناق كەزەڭدەرىندەگى راديواكتيۆتى شوگىندىلەردىڭ اسەرىنەن ءبىر جارىم ميلليوننان استام ادام زارداپ شەككەندىگىن, قاسيەتتى قازاق جە­رىنىڭ وراسان زور اۋماعىنىڭ ۋلا­نىپ, زاقىمدانعاندىعىن جاقسى بىلەتىن ءوز حالقىنىڭ نۇرسۇلتان نازارباەۆ سىندى ادال پەرزەنتىنىڭ جان جۇرەگىن سىزداتپادى دەپ كىم ايتا الار؟! قازاقستاننىڭ جانە ونىڭ پرەزي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ يادرولىق قارۋ-جاراقتان دۇنيەجۇزى بويىنشا تۇڭعىش بولىپ ءوز ەركىمەن باس تارتۋى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ يادرولىق الەم قۇرۋداعى كوشباسشىلىعىنا نەگىز قالادى. بۇل قازاقستاننىڭ جانە دە ونىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىن بارىنەن دە بيىك, بارىنەن دە قىمبات ساناپ, سول تاۋەلسىز ەل بولۋعا ادال نيەتىمەن كىرىسكەن قۇتتى قادامى بولدى دەپ قابىلدانار ەدى. مىنە, ەندىگى الەم يادرولىق قارۋ-جاراقتى تاراتپاۋدىڭ جانە قاۋىپسىزدىكتى سەيىلتۋدىڭ جاڭا ءبىر كەزەڭىندە تۇر. بۇل جايىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ گااگادا وتكەن جاھاندىق قاۋىپسىزدىك ءىىى-ءشى ءسامميتى قارساڭىندا جاريالانىپ, «Euractiv» جانە «Washington Times» سىندى الەمنىڭ جەتەكشى ينتەراكتيۆتى ساياسي الاڭدارىندا ورنالاستىرىلعان ماقالاسىندا: «ءبىز, يادرولىق سىناقتاردان كوپ زارداپ شەككەن ەل رەتىندە, دۇنيەجۇزى يادرولىق اپات قاتەرىنەن بارىنشا قورعالۋى ءۇشىن ءوزىمىزدىڭ ايتارلىقتاي ۇلەسىمىزدى قوستىق. قىرعي-قاباق سوعىس تەكەتىرەس كەزەڭى كەلمەسكە كەتكەنىمەن, بۇگىندە الاڭداۋشىلىقتىڭ وزگە دە سەبەپتەرى پايدا بولىپ وتىر. يادرولىق قارۋدىڭ ەكسترەميستەردىڭ قولىنا ءتۇسۋ ىقتيمالدىعى دا جوق ەمەس. بۇكىل الەم ءۇشىن تەررورلىق توپتاردان شىعاتىن قاتەر ارتا ءتۇستى. ولاردىڭ سانى عانا ەمەس, قاتىگەزدىكتەرى مەن ادام ومىرىنە ءجۇردىم-باردىم قاراۋ دەڭگەيى دە ءوسىپ وتىر, – دەپ تىنشىماي وتىرعان مىنا دۇنيەنىڭ الاڭ جايىن تاعى دا الەم نازارىنا جەتكىزە ءبىلدى. ەندىگى الەمدە يادرولىق لاڭكەستىك باستالىپ كەتپەس پە ەكەن؟ ەلباسى وسىنى ويلايدى! ەلباسى وسىنى ويلايدى دا, حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ءۇشىن ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن تەرەڭىنەن سەزىنە تۇسەدى جانە دە سول جاۋاپكەرشىلىكتى الەمنىڭ ۇلكەندى-كىشىلى وزگە دە مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى مەن سايا­ساتشىلارى دا سەزىنە السا ەكەن دەپ مازاسىزداناتىنى بار. ادامزاتتىڭ بەيبىتقاتار ءومىر سۇرۋىنە اسا ۇلكەن قاتەر بولىپ تابىلاتىن يادرولىق لاڭكەستىك دەگەنىڭىزگە جول بەرىپ الار بولساق, ەندىگى دۇنيەنىڭ استان-كەستەڭىن شىعارار كۇن تۋدى دەي بەرىڭىز. قازاق پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ دۇنيەجۇزىنەن الپىس شاق­تى مەملەكەت باسشىلارى قاتىسقان گااگاداعى جاھاندىق قاۋىپسىزدىك ءىىى-ءشى سامميتىندە ەڭ اۋەلى اينالىمدا جۇرگەن يادرولىق ماتەريالداردىڭ سانىن ودان ءارى قىسقارتۋعا جانە ولاردىڭ شاشاۋ شىعارماۋ, ياعني تارالىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ شارالارىن كۇشەيتۋگە, زامانىمىزدىڭ تاعى ءبىر سىن-قاتەرى «يادرولىق كلۋب» ەلدەرى اياسى ازىرگە كەڭەيىپ ەمەس, بۇعان كەرىسىنشە تەجەلىپ وتىرعاندىعىنا دا الەم نازارىن اۋدارا ءبىلدى. الەمدە اتوم ءداۋىرى باستالعان كەزەڭدەردەن بەرى يادرولىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا كەدەرگى جاساماي, يادرولىق قارۋ-جاراقتىڭ تارالۋىن قالاي بولدىرماۋ كەرەك دەگەن ماسەلەنىڭ جاۋابىن ادامزات ءالى دە تابا الماي وتىرعاندىعى جانە دە بار. – قازاقستان اتالعان سالادا تاماشا تاجىريبەگە يە, – دەيدى ەلباسى! – سەمەي پوليگونىنان «مۇراعا قالعان» ەلەمەنتتەردىڭ ءبىرى پلۋتوني مەن جوعارى بايىتىلعان ۋران بولسا, ولاردى اتوم بومباسىن جاساۋ ءۇشىن پايدالانۋ قاتەرى دە جوق ەمەس ەدى. قازاقستاننىڭ, رەسەي مەن اقش-تىڭ ساراپشىلارى اتالعان ماتەريالداردى تاۋىپ, زالالسىزداندىرۋ بويىنشا بۇرىن-سوڭدى بولماعان باعدارلامانى جۇزەگە اسىردى. ول ون جىلعا سوزىلدى. ءبىز وسىنداي سەزىمتال سالادا جاھاندىق اۋقىمداعى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك سەكىلدى جوعارى ماقسات­تارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن, ءتىپتى, ۇلتتىق مۇددەمىزدى دە قۇرباندىققا شالدىق! گااگاداعى سامميتتە ءسوز سويلەگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ ءۇشىن بىرقاتار ناقتى شارالار قابىلداۋ ويىن العا تارتتى. ارينە, نازارباەۆتىڭ سول يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ باعىتىنداعى وسى شەشىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتەر مەن باسشىلاردىڭ ساياسي ەرىك-جىگەرى دە كەرەك. ادامزات مۇددەسى جولىنداعى سول ساياسي دا, ادامي ەرىك پەن جىگەردى تاعى دا العاش بولىپ نازارباەۆ تانىتتى! «تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن باس­تاپ قازاقستان ءوزىنىڭ ءبىر دە ءبىر قادامىمەن, ءىس ارەكەتىمەن نەمەسە ءتىپتى ءبىر دە ءبىر سوزىمەن وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە نۇقسان كەلتىرمەگەن مەملەكەتتىڭ ونەگەسى بولىپ تابىلادى!». مۇنى ەلباسى ايتتى! مۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز ەلىمدى «ماڭگىلىك ەل» ەتسەم ەكەن, تۋعان حالقىمدى ەشكىمگە تاۋەلدى ەتپەسەم ەكەن, سول تۋعان حالقىم ەشكىمنىڭ الدىندا جانارىن تومەن سالىپ, ساعى سىنباي تۇرسا ەكەن دەگەن ءوزىنىڭ قاشانعى ادال وي نيەتىمەن, كەمەل دە كەمەڭگەر ساياساتىمەن, بولاشاقتى بولجاي بىلەر دانالىعىمەن, ەڭ باستىسى, بارشا ادامزاتتىڭ ۇلى مۇراتتارى ءۇشىن جاساپ كەلەدى! ادامزات سول ءۇشىن دە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا الەم گ ۇلىن سىيلادى! ءۇمىتىڭدى ۇزە كورمە, كەڭ دۇنيە!.. جابال ەرعاليەۆ, جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى. استانا.