قولىنا قالام ۇستاعان ارىپتەستەر اراسىندا قىدەكەڭنىڭ – قىدىرالى قويتايدىڭ ەسىمى وتە جاقسى تانىس. ونىڭ شىنايى شىعارماشىلىق ومىردە شىن مانىندە قۇبىلىس بولعانى دا ونىمەن قاتار ءجۇرىپ قىزمەتتەس بولعان كوپشىلىگىمىزگە اقيقات. گازەت يندۋسترياسىنىڭ ۇڭعىل-شۇڭعىلىنا قانىق ءاربىر باسىلىمنىڭ مامانى ءۇشىن سالاداعى حاتشىلىق (سەكرەتاريات) قىزمەتىنىڭ ەرەكشەلىگى بولاتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى جايت. قىدەكەڭ سول سەكرەتارياتتىڭ سۇڭعىلاسى ەدى.
جامبىل وبلىسىنىڭ قورداي اۋداندىق گازەتىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى قىزمەتىنەن شىنىعىپ, شىڭدالىپ كەلگەن جۋرفاكتىڭ كەشەگى تۇلەگى قىدىرالى قويتايمەن 90-جىلداردىڭ باسىندا قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ باسىلىمى – «حالىق كەڭەسى» رەسپۋبليكالىق گازەتىندە بىرگە قىزمەت ەتتىك. بۇل كەزەڭدە زامان وزگەرىپ, قورعاسىننان قۇتىلعان گازەت باسۋ ءىسى ۇلدىردە تەرىلەتىن ارىپتەرگە كوشە باستاعان. قازاق باسىلىمدارى ءۇشىن شىعارماشىلىق كوكجيەگى كەڭەيىپ, وفسەت ءداۋىرى كەلگەن كەز. گازەتتىڭ جاۋاپتى حاتشىسى بەلگىلى قالامگەر, تانىمال فەلەتونشى باسقار بيتانوۆتىڭ ورىنباسارى قىزمەتىندەگى قىدەكەڭنىڭ باسقارمەن سول كەزدەردەگى شىعارماشىلىق تاندەمىنىڭ تاڭعالدىرعان, تامساندىرعان تۇستارى وتە كوپ. ق.قويتاي مەن ب.بيتانوۆ قۇلان ءوڭىرىنىڭ كوكدونەن اۋىلىندا تۋىپ, بىرگە وسكەن, جاس ايىرماشىلىعى دا الشاق ەمەس, اعايىندىعى بار ەدى. قىدەكەڭنىڭ تانىمال ىنىسىنە دەگەن قامقورلىعىنىڭ ەكىنشى ساتىسىنىڭ كۋاسى ەكەنبىز. بىرىنشىسىندە, وتە قابىلەتتى, جازۋعا دا جۇيرىك, دومبىرانى گيتاراداي, گيتارانى دومبىراداي تارتاتىن سەگىز قىرلى ءبىر سىرلى جاس ورەننىڭ قازمۋ-ءدىڭ جۋرفاگىنە (دەكانى تەمىربەك قوجاكەەۆ) تۇسۋىنە قىدىرالى اعاسىنىڭ سەبەپشى بولعانىن دۇنيەدەن وتە ەرتە وتكەن تالانتتى جاس باسقاردىڭ ءوز اۋزىنان تالاي ەستىپ ەدىم.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ەلەڭ-الاڭىندا قازاقستان باسپاسوزىنە تىڭنان كەلىپ تۇرەن سالعان «حالىق كەڭەسى» گازەتىندە جاريالانعان ءاربىر ماقالانىڭ ءدۇمپۋى ءوز الدىنا, باسىلىمنىڭ كوركەم بەزەندىرىلۋى قالىڭ وقىرمانى مەن قالام ۇستاعان قاۋىمنىڭ كوڭىلىن كونشىتتى. باسقاردىڭ حاتشىلىق جۇمىسىن شەبەر ۇيىمداستىرۋى ءوز الدىنا كەيبىر ماقالالار مەن ايقارما بەتتەردىڭ تاقىرىپتارىن «ايقايلاتىپ» قويعاندا الدىنا جان سالمايتىن. قىدەكەڭ ماقالالاردى گازەتتىڭ بەتىنە سالاسى مەن ساياسي ماعىناسىنا ساي جونىمەن, ءمان-ماعىناسىنا قاراي قىزدىڭ جيعان جۇگىندەي كەلىستىرە ارلەپ-ساندەپ قۇراستىرۋدىڭ شەكسىز شەبەرى-ءتىن. قىلقالامى شارشاۋسىز جورعالايتىن حاتشىلىقتىڭ جاس پەرىسى – سۋرەتشى ايداربەك عازيزدىڭ اششى شىندىقتى قالامنىڭ ۇشىمەن كەلىستىرىپ, ويلى سىزبالاعان ءساتتى ساعاتتارىنىڭ تۋعان كەزى دە سول تۇس.
گازەت يندۋسترياسىنا كومپيۋتەردىڭ – اي-تي تەحنولوگيانىڭ دەندەپ ەنۋى, قىدەكەڭنىڭ شابىتىنا شابىت قوستى. جاڭالىققا جانى قۇمار جايساڭ جان جاڭا تەحنيكانىڭ ءتىلىن تەز تاپتى. سول ارقىلى اۋەلدە العاشقى ءتورت-بەس جىل ىشىندە وفسەتتىك باسىلىمنىڭ قىر-سىرىن ەركىن مەڭگەردى دە, كەيىن ۇلدىردەگى وفسەتتىك تەحنولوگيا ءبىر مەزەتتە قۋاتتى كومپيۋتەردىڭ ىشىنە «كىرگەندە» قىدەكەڭ بۇل تسيفرلاندىرىلعان ءوندىرىستىڭ قۇلاعىندا كانىگى شاباندوزدايىن ويناپ شىعا كەلدى. ونى ايتاسىز, بەت جاساۋشى قىزدارىن كۇتپەستەن گازەت بەتتەرىن رەتىمەن قيىستىرىپ ءوزى جاساي بەرەتىن. كومپيۋتەرلىك جاڭا ماماندىقتىڭ مايىن تۇگەسىپ, وندىرىسكە جاڭا لەپپەن بىرگە كەلگەن ءىنىسى قونىسباي شەجىمباەۆپەن بىرلەسىپ گازەت بەزەندىرۋدەگى الۋان-الۋان جۇعىستى جۇمىستارىن ءبىراۋىز سوزبەن جەتكىزۋ دە وڭاي ەمەس. ەندى, بۇل ءوندىرىستىڭ بۇراڭ-بۇلتارىسىن قىدەكەڭنىڭ وزىندىك قولتاڭباسىمەن بۇلايشا قيىستىرۋىمنىڭ سەبەبىنە توقتالايىن... قانشاما جىل قورعاسىنمەن قۇراستىرىپ كەلگەن گازەت بەتتەرىندە اۆتور ماقالاسىنىڭ قىسقارماي شىعۋى تەك قانا حاتشىلىق قىزمەتكەرلەرىنىڭ قولىنداعى قۇدىرەت. ماقالانىڭ قىسقارماي بەتتىڭ اۋەلگى ماكەتتە سىزىلعان پىشىمىنەن ەش اينىماي, سانىمەن جاراسىپ شىعۋى جەڭىل بولىپ پا؟ ول ۇلكەن ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل تالاپتاردى بۇلجىتپاي ۇستەل بەتىنە شىنتاعىن ساعاتتار بويى تىرەپ تاپجىلماي وتىرىپ, ياعني «وگىزدى ولتىرمەي (اۆتوردى رەنجىتپەي), اربانى سىندىرماي (بەتتى بۇزباي)» ەرتەڭگى وقىرماننىڭ قولىنا اسەم بەزەندىرىلگەن گازەتتى ۇسىنا قويۋ ەشۋاقىتتا دا وڭاي ءىس بولعان ەمەس. ول قىدەكەڭنىڭ قولىنان عانا كەلەتىن! ەرىنبەي-جالىقپاي بەتتى قايتا-قايتا ماكەتتەپ, سىزىپ ماقالانى بەتكە ورنالىستىرۋدا قىدەكەڭنىڭ ءوز ەڭبەكتەنۋ ەرەكشەلىگى بار ەدى, شىركىن!
ارينە, كومپيۋتەرمەن گازەت بەتتەۋ رەداكتسياداعى حاتشىلىق قىزمەتتىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتكەن. ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋ ەڭبەگى ەندىگى جەردە ەلەكتروندى اقىل-ويلى ماشيناعا جۇكتەلدى. ول ءۇشىن كومپيۋتەردىڭ ءتىلىن جەتىك ءبىلۋ شارت. ەڭبەك دەسە ەرىنبەيتىن تياناقتى ءارى ءاربىر ىسىنە مۇقيات قارايتىن تىندىرىمدى قىدەكەڭنىڭ بۇل رەتتە دە اسىعى الشىسىنان ءتۇستى. «حالىق كەڭەسىندەگى» ارىپتەس سىيلاس ءىنىسى قونىسبايمەن جۇپتاسىپ استاناعا جاڭادان كوشكەن «ەگەمەننىڭ» بەزەندىرۋ ىسىنە اتسالىستى. بىراق دەنساۋلىعىنا بايلانىستى وندا كوپ تۇراقتاماي, الماتىعا قايتا ورالدى.
ۋاقىتتىڭ, ۋاقىتتىڭ تالابىنا وراي ءوندىرىستىڭ وزگەرىپ, جاڭا تەحنولوگيانىڭ ومىرىمىزگە ەكپىندەپ كەلۋىن جەدەل قابىلداپ ۇلگەرۋشى ەدى قىدەكەڭ, ءوزىمىز كۋامىز. جەكەمەنشىك باسپا اشىپ, كىتاپ شىعارىپ, ءوزىن سىناپ تا كوردى. جاڭالىقتى ەش جاتسىنبايتىن. سول ءبىر جىلدارى ارىپتەسى, جۋرفاكتاعى كۋرستاسى, ارينە, جان-جارى, پەرزەنتتەرى بۇلعىن مەن ناركەستىڭ, جانىبەكتىڭ اناسى بەلگىلى بالالار جازۋشىسى ءدىلدار مامىرباەۆا ەكەۋى ءوز وتباسىنىڭ ءۇش گازەتى مەن ەكى جۋرنالىن شىعارىپ, ارىپتەستەرىنىڭ اۋزىن اشتىرعانىن قايتەرسىز...
«ەرىنبەگەن ەتىكشى بولادى». شىعارماشىلىقتا ەرىنبەگەن ادام سوزجۇمباقشى, تاپقىرلار مەن تالانتتاردىڭ تالاپتارىن شىڭدايتىن ويقۇراستىرۋشى بولادى! جۋرناليست قىدىرالى قويتايدىڭ بۇل باعىتتاعى جولى – سارا دا دارا. «باسقاتىرعىش» اتتى ينتەللەكتۋالدى-تانىمدىق جوبانىڭ اۆتورى رەتىندە «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە مۇنداعا دەيىن ءبىر بەتتىك مي شىنىقتىرار, وي شىڭدار سوزجۇمباقتارى جاريالانىپ تۇردى. اۆتور وي ءورىسىنىڭ تەرەڭدىگىن, تالداۋ مەن تالعام قابىلەتىنىڭ بيىكتىگىن اركەز بايقاتتى. وتە قاراپايىم ءارى كاسىبى دەگەندە ەرەكشە ەلگەزەك كىشىپەيىل جان ەدى قىدەكەڭ. ومىردەن كەزدەيسوق, كەنەتتەن وتكەن كۇنىنە دەيىن گازەت وندىرىسىندەگى ءوز ءىزى سايراپ قالعان ەرەكشە ءبىر تۇلعا ساناتىندا تانىلدى. گازەت وندىرىسىندە شىن مانىندە ەرەكشە قۇبىلىس بولعانىن جوعارىدا تىلگە تيەك ەتكەن ادامگەرشىلىككە تولى اسىل قاسيەتتەرى مەن كاسىبي بىلگىرلىگى نىقتاپ تۇر-اۋ دەپ ويلايمىن.
بەلگىلى قالامگەر, تانىمال جۋرناليست «حالىق كەڭەسى» گازەتى باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى, «انا ءتىلى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتتەرىن اتقارعان سامات يبرايم قىزمەتتەس بولعان ارىپتەس اعاسى تۋرالى بىلاي ەسكە الادى: «... ءباسپاسوزدىڭ ينەمەن قۇدىق قازعانداي تەحنيكالىق قۇندىلىقتارى مەن قۇپيالارىن ەرەكشە مەڭگەرگەن قىدەكەڭ اعامىزدىڭ قاجىماي-تالماي, ۇزاق جىلدار تابان اۋدارماي جەمىستى قىزمەت ەتۋى ونىڭ قاشان كورسەڭ ءازىلىن تاستاماي, ك ۇلىمسىرەپ, ءجۇرۋىنىڭ ارقاسى عوي دەپ ويلايمىن. جادىمىزدا كاسىبي قىزمەتى ءۇشىن جانىن اياماعان ەڭبەكقور, ءجۇزى جايدارى جاننىڭ جارقىن بەينەسى سول قالپىندا ساقتالىپ قالدى».
ايگىلى ارىپتەس تۋرالى اڭگىمەنى داڭقتى اسكەري ۇشقىش, كەڭەس وداعىنىڭ ەكى مارتە باتىرى تالعات بيگەلدينوۆ اعامىزدىڭ مىنا ءبىر اتالى سوزىمەن اياقتاعىم كەلەدى. «اۆياتسيادا كەز كەلگەن سىناقشى اسكەري ۇشقىش عارىشكەر كاسىبىن وپ-وڭاي مەڭگەرىپ الىپ جۇرە بەرەدى. ال كەز-كەلگەن عارىشكەر-ۇشقىش شە... سىناقشى-ۇشقىش دارەجەسىنە جەتە المايدى» دەگەن قاھارمان اعامىز ءبىر سالادا كەزدەسەتىن كاسىبي ەرەكشەلىكتەر حاقىندا وسىلاي وي قوزعاعان. داڭقتى ۇشقىش ايتقانداي... گازەت وندىرىسىندەگى بەزەندىرۋ ىسىندە تالپىنىپ قىزمەت ىستەگەن جۋرناليست بولىمگە اۋىسقاندا ءوزىن سۋدا جۇزگەن بالىقتاي سەزىنەدى. كەرىسىنشە, بولىمنەن حاتشىلىققا اۋىسقان جۋرناليست گازەت بەزەندىرۋ ىسىندە (حاتشىلىقتا) كىبىرتىكتەپ قالىپ جاتادى. سالا بويىنشا بارشاعا ءمالىم جايت. گازەت ءومىرىن جاقسى بىلەتىن, تاڭدى تاڭعا ۇرىپ ءنومىر كەزەكشىلىگىن باستان وتكەرگەن, جالپى قالام ۇستاعان بارشا ارىپتەستەرىم مەنىڭ بۇل ايتقاندارىمدى جوققا شىعارمايدى دەگەن سەنىمدەمىن. ويتكەنى جوعارىداعى قىدەكەڭ قۇبىلىسى اياسىندا – ارتتا قالعان گازەت ءوندىرىسىنىڭ اۋىرتپالىعى ولاردىڭ كوزالدىنا كەلىپ, كينوتاسپاسىنداعى كورىنىستەردەي زىرىلدايتىنىنا مەن كەپىلمىن...
تالعات ءسۇيىنباي,
اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى
الماتى