ءاليحان سمايىلوۆ: ەل ەكونوميكاسى ورنىقتى ءوسىپ كەلەدى

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆتىڭ ايتۋىنشا, ەسەپتىك كەزەڭدە قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋ قارقىنى 4,3%-دى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە, ناقتى سەكتور 2,7%-عا, قىزمەت كورسەتۋ سالاسى 5%-عا ءوستى. بارلىق نەگىزگى سالالار قۇرىلىس, اقپارات جانە بايلانىس بويىنشا وڭ ديناميكا بايقالادى, سونداي-اق ساۋدا ەڭ ۇلكەن ءوسىمدى كورسەتتى. نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار اعىنى 19,2%-دى قۇرايدى.

بيىلعى سىرتقى ساۋدا اينالىمى 15,7%-عا ءوسىپ, $10,3 ملرد-قا جەتتى. ەكسپورت 0,4%-عا ۇلعايىپ, $6,1 ملرد-تى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە وڭدەلگەن تاۋارلار ەكسپورتى – 21,5%-عا 2,1 ملرد-قا دەيىن, تاۋارلار يمپورتى 4,2 ملرد-قا جەتتى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆتىڭ دەرەكتەرى بويىنشا مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە شامامەن 3,4 ترلن تەڭگە كىرىس ءتۇستى (جوسپار 107,6%-عا ورىندالدى). اتاپ ايتقاندا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە – 2,5 ترلن (جوسپاردىڭ 100,5%-ى), جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە – 882 ملرد تەڭگە كىرىس كىردى, بارلىق وڭىرلەردە جوسپار اسىرا ورىندالدى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك بيۋدجەت شىعىستارى 95,8%-عا, رەسپۋبليكالىق شىعىستار 96,5%-عا, جەرگىلىكتى شىعىستار 96,6%-عا ورىندالدى.

پرەمەر-مينيستر ەل ەكونوميكاسى جىل باسىنان بەرى ورنىقتى ءوسىم كورسەتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, ناقتى سەكتوردا وڭ جانە تۇراقتى ديناميكا بايقالادى. 

ماسەلەن, وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ءوندىرىس 2,5%-عا, قۇرىلىستا – 13%-عا دەرلىك, اۋىل شارۋاشىلىعىندا – 4%-عا, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا – 5%-عا وسكەن. وڭ تەندەنتسيا ماشينا جاساۋدا – 31,5%, ونىڭ ىشىندە اۆتوموبيل ونەركاسىبىندە – 46,5%, لوكوموتيۆتەر مەن ۆاگوندار وندىرىسىندە – 34% بايقالادى. فارماتسەۆتيكادا ءوسىم 17%-عا دەرلىك, حيميا ونەركاسىبىندە – 3,5%-دى, جەڭىل ونەركاسىپتە – 34%-دى قۇرادى.

بۇل رەتتە, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن شىعارۋ 10%-عا, مينەرالدى ونىمدەر – 8%-عا, دايىن مەتالل بۇيىمدارى – 12,5%-عا ءوستى. مۇناي وڭدەۋ 5,5%-عا ارتقان. سونداي-اق ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ سالاسىندا – 4,5% جانە مەتالل كەندەرىن وندىرۋدە – 2,5% ءوسىم بايقالادى.

ەسەپتى كەزەڭدە بارلىق نەگىزگى ماكروكورسەتكىشتەر بويىنشا وڭ ديناميكا اباي, باتىس قازاقستان, ماڭعىستاۋ, پاۆلودار وبلىستارىندا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا بايقالادى. ەڭ تومەنگى كورسەتكىشتەر شىعىس قازاقستان, اقتوبە, ۇلىتاۋ جانە جەتىسۋ وبلىستارىنا تيەسىلى.

«سىرتقى جانە ىشكى سىن-قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, الداعى ايلاردا ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ءوسۋ قارقىنىن ۇستاپ تۇرۋ وتە ماڭىزدى. وسىعان بايلانىستى مينيسترلەر ءوڭىر اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ, ەكونوميكانى ودان ءارى ءارتاراپتاندىرۋ مەن تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا باسىمدىق بەرۋى قاجەت», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى ارتتىرىپ, ەكونوميكانى ساپالى دامۋى ءۇشىن ىشكى جانە سىرتقى ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ, جوسپارلانعان ينۆەستيتسيالىق جوبالار پۋلىن جۇزەگە اسىرۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋ قاجەت. بۇل اسىرەسە, شيكىزاتتىق ەمەس سالالارعا قاتىستى.

سونىمەن قاتار, وڭىرلەردەگى بيزنەس-باستامالاردى قولداۋ ماقساتىندا الماتى مەن شىمكەنت قالالارىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ, يندۋستريالدى ايماقتار مەن شاعىن ونەركاسىپتىك پاركتەردى ودان ءارى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتۋ تالاپ ەتىلەدى. 

«بيزنەسپەن تۇراقتى تۇردە ديالوگ جۇرگىزىپ, ولار كوتەرگەن بارلىق تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ قاجەت. ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە حالىقتىڭ ناقتى تابىسىن ارتتىرۋ نەگىزگى باسىمدىق», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.

قورىتىندىلاي كەلە, ۇكىمەت باسشىسى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋدىڭ جانە بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرىنىڭ قارجىلىق ءتارتىپتى كۇشەيتۋ جونىندەگى جۇمىسىن جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.