تاجالدى تەجەۋ تالابى

ەسى كىرگەننىڭ دە, ەسى ءالى كىرمەگەننىڭ دە ەسىن الاتىن ەسىرتكىگە سالىنۋ ادەتى بۇگىندە ادامزات بالاسىن الاڭداتىپ وتىرعان ەڭ قاتەرلى كەسەلدىڭ بىرىنە اينالدى. سوندىقتان, بۇل دەرتكە بوي الدىرماۋدىڭ, مۇمكىن بولسا ودان حال-قادەرىنشە ارىلۋدىڭ جولىن ىزدەمەگەن ەل كەمدە-كەم. بىراق ومىردەگى شىندىقتى جۇرتتىڭ ءبارى كورىپ وتىر. ەسىرتكىگە ەلىكتەۋ دە, ودان ارىلا الماي ناشاقورلىققا سالىنۋ دا, ءسويتىپ, اقىر اياعىندا ءىرىپ-ءشىرىپ ءولۋ دە ۇيرەنشىكتى جاعدايعا اينالعانداي. بۇدان كەيىن كەسىرلى كەسەلدەن قۇتىلار ەش امال قالماعانداي كورىنەدى. ايتسەدە, «ساقتانساڭ ساقتايدى» دەگەندەي, ەسىرتكىدەن ساقتانۋ مەن ناشاقورلىققا قارسى ءتۇرلى شارالاردى ۇيىمداستىرا بىلگەن ۇتاتىنى انىق. سوعان قاراعاندا, ءارى رەسمي ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە كوز جۇگىرتسەك ناشاقورلاردىڭ سانى ەلىمىزدە سوڭعى بەس-التى جىلدىڭ كولەمىندە ءبىراز ازايعان كورىنەدى. بۇل دەرەكتەرگە سۇيەنىپ, ءبىر ءسات كوڭىلىمىزدى دەمەسەك تە, ناشاقورلىق قايدان شىعا بەرەدى, جاستارىمىز ەسىرتكىنىڭ ارباۋىنا نەگە تۇسە بەرەدى دەگەن ساۋال مازا بەرمەيدى. سوندىقتان دا, ەسىرتكىدەن قورعاۋ امالى قانداي, جالپى, ەسىرتكى ساتىپ, پايدا تابۋدى كوزدەگەندەرگە قارسى كۇرەس قالاي جۇرگىزىلىپ جاتىر دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەپ, ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا پولكوۆنيگى ارداق ەرسەيىتوۆكە جولىققان ەدىك. – ارداق جايداق ۇلى, ەگەمەن­دىگىمىزدى الدىق, ەتەك-جەڭىمىز­دى جيدىق, شەكارامىزدى شەگەن­دەدىك دەگەندەي, بارلىق جاعداي جاقسى, الايدا, وسى ءبىر اياقتان شالار ەسىرتكى ەلىمىزگە قايدان, قالاي كەلە بەرەدى؟ – ءيا, دۇرىس ايتاسىز, قاۋىپ قايدان دەمەڭىز. الايدا, ەلىمىزدە بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بىرلەسە قابىلداپ وتىرعان كەشەندى ءىس-شارالارى ارقاسىندا ەسىرتكى جاعدايىنىڭ ورشۋىنە, ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى تەگەۋ­رىندى توسقاۋىل قويىلۋدا. بىراق, اۋعانستانداعى حالىقارالىق قىلمىستىق توپتار ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ اۋماعىن رەسەي مەن ەۋروپاعا ەسىرتكى جەتكىزۋگە پايدالانۋعا تىرىسىپ باعۋدا. ونى دا جاسىرا المايمىز. سوندا ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ اۋماعىنان ەسىرتكى ءترانزيتى «سولتۇستىك مارشرۋت» دەپ اتالاتىن باعىت ارقىلى رەسەيگە, ودان ءارى ەۋروپا ەلدەرىنە وتەدى. كوردىڭىز عوي, وسى باعىتتار ارقىلى كەتىپ جاتقان ەسىرتكى بولىگى بەلگىلى ءبىر مولشەردە وتكەن جولدارىندا دا قالىپ جاتىر. دەگەنمەن, حالىقارالىق ساراپ­شىلاردىڭ باعالاۋلارى بويىنشا سوڭعى جىلدارى اۋعانستاننىڭ سولتۇستىگىندە اپيىن كوكنارى الا­ڭىنىڭ بۇرىنعىسىنان قىسقار­عانىن, ەسەسىنە ونىڭ وڭتۇستىك ەلدى مەكەندەرىندە بەل العانىن اتاپ كورسەتۋدە. مۇنى شەتەلدىك ساراپشىلار تاياۋ شىعىستاعى جانە سولتۇستىك افريكا ەلدەرىندەگى قوعامدىق-ساياسي جاعدايلاردىڭ ۋشىعۋ وشاقتارىنىڭ تۋىنداۋىمەن جانە سوعان وراي ەسىرتكى ترافيگىنىڭ وزگەرۋىمەن بايلانىستىرادى. سونىمەن قاتار, اۋعانستاننىڭ وڭتۇستىك ەلدى مەكەندەرىنە گەروين وندىرۋگە قاجەتتى پرەكۋرسورلاردىڭ ءۇندى مەن پاكىستاننان تىكەلەي جەتكىزىلۋى ەسىرتكى وندىرەتىن ورتا­لىق­تاردىڭ ورىن اۋىستىرۋىنا ۇلكەن ىقپال ەتىپ وتىر. – ەندەشە, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بايانداماسىندا اۋعانستاننان شىعاتىن گەروين ترافيگىنىڭ پاكىستان, يران, تۇركيا, ودان ءارى ەۋروپا مەن رەسەيگە تىكەلەي شىعۋىن قامتا­ماسىز ەتەتىن بالقان تۇبەگى ارقى­لى وتەتىن جاڭا مارشرۋتى بار ەكەنى ايتىلعاندىعىندا شىندىق بار-اۋ. دەمەك, بۇل جاع­دايعا نازار اۋدارار بولساق, قازاق­­ستان اۋماعى ارقىلى وتەتىن گەروين ترافيگى كولەمىنىڭ قىسقار­عانىن بايقايمىز با؟ – سوڭعى جىلدارى ەل اۋماعى ارقىلى وتەتىن گەروين ترافيگى كولەمىنىڭ قىسقارىپ وتىرعانىن ناقتى ايتا الامىز. بۇل تەك ءسىز ايتقان سەبەپتەرگە عانا بايلانىس­تى ەمەس. ناقتى دالەل, قازاقستاندا وڭتۇستىك شەكارالاردى نىعايتۋ بويىنشا بىرەگەي شارالار قابىل­داندى: شەكارالار زاماناۋي تەكسەرۋ قۇرال-جابدىقتارىمەن, ياعني, تەك وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە عانا ەمەس, ونىڭ پەريمەترى بويىن­شا قور­عانىس جانە باقىلاۋ قۇرال­دارىمەن جابدىقتالدى. وسى ماق­ساتقا ەلى­مىزدىڭ بيۋدجەتىنەن 232 ملن. اقش دوللارى كولەمىندە قارا­جات ءبو­لىنىپ, يگەرىلدى. ورتالىق ازيا بو­ي­ىن­شا مۇنداي شارالار كوپ­­­­­­­تەگەن ەلدەردە قابىلدانعان ەمەس. ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىندە ۇيىمداسقان ەسىرتكى توپتارىن, ءىرى ەسىرتكى ساۋداگەرلەرىن جانە كونترابانداشىلاردى قۇرىقتاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ىشكى ىستەر ورگان­دارىنىڭ مامانداندىرىلعان ەسىرت­كىگە قارسى بولىنىستەرى ماتە­ريالدىق-تەحنيكالىق تاراپتان كۇشەيتىلدى. جوعارىدا اتاپ وتكەن شارالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ پارمەندىلىگىنە ءارى پروفيلاكتيكالىق تيىمدىلىگىنە قول جەتكىزۋ ماقساتىندا وتاندىق جانە شەتەلدىك بۇقارالىق اقپا­رات قۇرالدارىندا كەڭىنەن اقپا­راتتىق ناۋقاندار جۇرگىزىلۋدە. وسىنىڭ ەسەبىنەن, ءبىرىنشى كەزەكتە زاڭسىز ەسىرتكى تاسىمالداۋ ءۇشىن قازاقستان اۋماعىن پايدالانۋعا نيەتتى ۇيىمداسقان قىلمىستىق ەسىرتكى توپتارى ءۇشىن قولايلى جاعدايلاردى جويۋ كوزدەلدى. – دەمەك, قازىرگى كۇنى وسى شارالار سالدارىنان گەروين تاپشىلىعى «وتاندىق» ەسىرتكى نارىعىندا بايقالعان جايى بار دەيسىز عوي؟ – بۇل, جوعارىدا ايتقانىم­داي, ەسىرتكى نارىعىنداعى جاع­دايدى ءبىزدىڭ باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر­عاندىعىمىز. سونىڭ سالدارىنان قارا بازارداعى گەروين تاپشىلىعىنان ونىڭ كوتەرمە ساۋداداعى جانە جەكە ساۋداداعى باعاسى 6 ەسە ءوستى. بۇدان ماسەلەنىڭ ەكىنشى جاعى كورىندى. ەندى ەسىرتكىگە تاۋەلدى جاستار قاتارى سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەرگە اۋەستەنە باستادى. بۇل سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەر (لسد, ەكستازي, امفەتامين) رەسەيدەن جانە باتىس ەۋروپا ەلدەرىنەن اكەلىنەدى. ارينە, قابىلدانىپ جات­قان ناقتى شارالاردىڭ ءناتي­جەسىندە ناشاقورلىقتىڭ بۇل ءتۇرىنىڭ تەرەڭدەپ تارالۋىنا دا جول بەرىلمەۋدە. جاستاردىڭ دەمالىس­ ورىندارى, وقۋ ورىندارى جان-جاقتى ءجىتى باقىلاۋدا تۇر. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا رەسەيدەن سينتەتيكالىق ەسىرتكىنى جەتكىزۋمەن اينالىسا باستاعان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ ۇستالدى. سونىمەن قاتار, بۇل گەروين­ تاپشىلىعى ناشاقورلاردى ەسىرت­كىگە ەلىتۋدىڭ جاڭا جولدارىن ىزدەتە باستادى. بۇل رەتتە قولجەتىمدى دارىلىك پرەپاراتتاردىڭ قوسىندىلارىنان جاسالاتىن «دارىلىك» نەمەسە «دارىحانالىق» ناشاقورلىقتى ايتا الامىز. ماسەلەن, جانتۇرشىگەرلىك «دەزومورفين», ونىڭ حالىق اۋزىنداعى اتاۋى «قولتىراۋىن». مۇنداي ەسىرتكىگە باس قويعان ناشاقوردىڭ دەنەسى قىسقا مەرزىم ىشىندە-اق ءىرىپ-ءشىرىپ كەتەدى. ءارى ونى شىعارۋمەن اۋەستەنە باستاعان زەرتحانالار سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا جانە پاۆلوداردا انىقتالىپ, دەر كەزىندە جويىلدى. ءدارىحانالار بويىنشا دا جەدەل ءىس-شارالار جۇرگىزىلۋدە, قۇرامىندا كودەينى بار تىيىم سالىنعان پرەپاراتتاردى رەتسەپتىسىز ساتۋعا جول بەرىلمەيدى. ەسىرتكى بيزنەسى ءۇشىن قازاقستان اۋعان گەروينىن تاراتاتىن ەلدەر قاتارىنا جاتپايدى, تەك جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ەل اۋماعى ترانزيت رەتىندە پايدالانىلۋدا. گەروين حالىقارالىق ەرەجەلەر بويىنشا جۇگى اقتارىپ, تەكسەرۋگە جاتپايتىن «TIR» رەجىمىندەگى سۇرگى سالىنعان (پلومبىلانعان) اۆتوكولىكتەرمەن, تەمىرجول ۆاگوندارىمەن كونتەينەرلەردە تاسىمالدانادى. – قازىرگى كەزدە جاستار اراسىندا شىلىمعا ارالاستىرىپ شەگۋگە ارنالعان قوسپالار تۇرىندەگى ەسىرتكىلىك زاتتار تاراي باستادى دەيدى. ولار قايدان كەلىپ جاتىر؟ – ۋاقىت ءبىر ورىندا تۇرمايدى, ەسىرتكىنى تاسىمالداۋشىلار مەن­ ونىڭ ءتۇرىن جاساۋشىلار دا قاراپ جاتپايدى. سوندىقتان ەسىرتكىلەردىڭ جاڭا تۇرلەرىنىڭ پايدا بولىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. سونىڭ ءبىرى – شەگۋگە ارنالعان ءشوپ قوسپالارى (ميكستەر, سپايستار). ولار تۋرالى اقپارات ەلىمىزدە العاش رەت 2009 جىلى پايدا بولدى. بىرنەشە رەت ماقساتتى جەدەل ءىس-شارا وتكىزىلىپ, ولاردىڭ قۇرامىندا ەسىرتكى نەمەسە پسيحوتروپتىق زات­تار بارى انىقتالدى. وسى ميكس­­تەردى («Genie»,«Sen Cati­on»,­ «Da­miana chocolate», «Jan Rush»,«Spice»,«Effie») ساتۋ­دىڭ العاش­قى فاك­تىلەرى الما­تى­ قالا­سىن­دا تىركەلىپ, ولار­دىڭ قۇرا­مىنان تەتراگيدرو­كان­نا­بينولدىڭ انالوگى – سينتە­تيكا­لىق كاننابينويد (JWH) بارى انىقتالدى. شەگۋگە ارنالعان بۇل قوسپا­لاردىڭ ادام اعزاسىنا ەلەۋلى زيان تيگىزەتىنىن ەسكەرىپ, شۇعىل شارا قولدانۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا اتالعان زاتتاردى ساتۋعا جانە تۇتىنۋعا تىيىم سالىندى. مۇنى زاڭنامالىق تۇرعىدان نىعايتۋ ماقساتىندا «ەسىرتكى, پسيحوتروپتىق زاتتار, پرەكۋرسورلار جانە ولاردىڭ زاڭسىز اينالىمى مەن تەرىس پايدالانىلۋىنا قارسى ءىس-قيمىل شارالارى تۋرالى» زاڭعا اتالعان ءشوپ قوسپالارىنىڭ قۇرامىندا كەزدەسەتىن 28 سينتەتيكالىق كاننابينويدت شەكتەۋ ەنگىزىلدى. ياعني, وسى زاتتاردىڭ زاڭسىز اينالىمى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك بەلگىلەندى. – ارداق جايداق ۇلى, ايتىپ جاتقاندارىڭىزدىڭ ءبارى تۇسىنىكتى, ەندى ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەستەگى جۇمىستىڭ ناقتى ناتيجەسى بار ما, سول تۋرالى ايتساڭىز؟ – نەگە بولماسىن, ارينە, بار. ماسەلەن, جىلدىق قورىتىندىلار بويىنشا ءسوز ەتسەك, وتكەن جىلى 3639 ەسىرتكى قىلمىسى, ونىڭ ىشىندە 2155 ەسىرتكى ساتۋ فاكتىسى, 228 ەسىرتكى كونترابانداسى انىقتالدى. زاڭسىز اينالىمنان 25,8 توننا ءارتۇرلى ەسىرتكى, ونىڭ ىشىندە 735 كگ. گەروين الىندى. ناتيجەسىندە ەسىرتكى تۇتىنۋشىلارعا باعىتتالعان ەسىرت­كىنىڭ 35 ملن. بىرجولعى ءمول­شەرىنىڭ جولى كەسىلدى, ال ولاردى ساتۋدان ەسىرتكى ساۋداگەرلەرى الۋى مۇمكىن 5 ملرد. تەڭگە (31 ملن. اقش دوللارى) كولەڭكەلى اينالىمعا جىبەرىلمەدى. جوعارىدا ايتىپ ءوتتىم, ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەستە بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار بىرلەسە كۇرەس جۇرگىزەدى. ەسىرتكى قىلمىستارىنىڭ ۇيىمداسقان نىساندارىنا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا كەشەندى شارالار ۆەدومستۆولىق جانە ۆەدوم­ستۆوارالىق بىرلەسكەن جەدەل-ىزدەس­تىرۋ ءىس-شارالارى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلادى. ولاردى ىسكە اسىرۋعا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كومي­تە­تىنىڭ, ۇقك شەكارا قىزمە­تى­نىڭ, قارجى مينيسترلىگى كەدەن­دىك با­­قىلاۋ كوميتەتىنىڭ, ەكونو­ميكا­لىق قىلمىسقا جانە سىباي­لاس جەم­قورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ بولىنىستەرى جۇمىل­دىرىلادى. ءىس-شارالار جوسپارى ەسىرتكى كونترابانداسى سالاسىنداعى ۇقت ارەكەتتەرىن انىقتاۋ مەن جولىن كەسۋگە, ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى ءىس-قيمىل جاساۋ, ەسىرتكى كىرىستەرىن زاڭداستىرۋ فاكتىلەرىنىڭ جولىن كەسۋ بويىنشا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالدى. بۇل ورايدا, ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ جەدەل جانە تەرگەۋ بولىنىستەرى قىز­­مەتكەرلەرى قۇرامىنان تۇراق­تى جۇمىس ىستەيتىن ارنايى ءبولىم­دەر قۇرىلىپ, ولار ەسىرتكى بيزنە­سى سالاسىنداعى ۇيىمداسقان قىلمىس­تىق توپتاردى انىقتاپ قۇجات­تان­دىرۋ ارەكەتتەرىنىڭ جولىن كەسۋدە. وتكەن جىلى 62 ەسىرتكى قىل­مىسىن جاساعان 12 ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ اشكەرەلەندى. ولاردىڭ 12 باسشىسى مەن 44 قاتى­سۋشى قىلمىستىق جاۋاپ­كەر­­شىلىككە تارتىلدى. ەسىرتكى كىرىس­­تەرىن زاڭداستىرۋ بويىنشا 8 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى, ولاردىڭ شەڭبەرىندە 18 ملن. تەڭگەدەن استام قا­راجات الىنىپ, م ۇلىككە تىيىم­ سالىندى. جالپى, ەسىرتكى قىل­مىس­تارىنىڭ باسىم بولىگى ەسىرتكى ساتۋ جانە ەسىرتكى كونترابانداسى فاكتىلەرىنەن قۇرالاتىنى بەلگىلى. ماسەلەن, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ وتكەن مەرزىمىندە ءبىر مىڭنان استام ەسىرتكى ساتۋ فاكتىسى انىقتالدى. شەكارادان زاڭسىز ەسىرتكى الىپ ءوتۋدىڭ (كونتراباندا) 50 فاكتىسى انىقتالدى. زاڭسىز اينالىمنان 2 توننادان استام ەسىرتكى, ونىڭ ىشىندە 90 كگ. گەروين تاركىلەندى. ارينە, بۇل شەكارا قىزمەتىمەن, كەدەندىك ورگاندارمەن بىرلەسە وتى­رىپ كەشەندى شارالاردى قابىل­داۋدىڭ ناتيجەسىندە جەتكەن جەتىستىك دەيمىز. مەملەكەتتىك شەكارا­دان ءوتۋ پۋنكتتەرى, شەكارا بويى نىعايتىلىپ, تەكسەرۋ قۇ­رال-جابدىقتارىمەن, قىزمەتتىك-ىزدەس­تىرۋ يتتەرىمەن قامتاماسىز ەتىلۋدە. سول سياقتى كوپشىلىككە اتى ءمالىم قاراسورانىڭ ءونىم بەرەتىن كەزەڭىندە جالپى رەسپۋبليكا­ بويىنشا «كوكنار» جەدەل-پروفي­لاكتيكالىق ءىس-شاراسى وتكىزىلەدى. بيىلعى جىلى 2 ماۋسىم كۇنى وسى شارا باستاۋ الدى. ونىڭ ماقساتى – شۋ القابىندا وسەتىن قاراسورادان دايىندالاتىن ەسىرتكىنى تاسۋ جولدارىن انىقتاۋ, ونىڭ جولىن كەسۋ. بارلىق ايماقتاردا اۋعان ەسىرتكىسىن تاسىمالداۋ ارنالارىن جابۋ, ەسىرتكى بيزنەسىمەن اينالىساتىن ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتاردى انىقتاپ, ولاردىڭ قىلمىستىق ارەكەتتەرىن جويۋ, سونىمەن قوسا ۆەدومستۆوارالىق ەسىرتكى بيزنەسىمەن كۇرەس بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىل جاساسۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ماقساتتى ءىس-شارالار جۇرگىزىلەدى. شۋ القابىن ءجىتى باقىلاۋ ماقساتىندا جامبىل وبلىسى ءىىد ەسىرتكى بيزنەسىمەن كۇرەس جونىندەگى «دەلتا-دولينا» ايماقارالىق ارنايى ءبولىم قىزمەت اتقارادى. جامبىل وبلىسىنىڭ باستى تاس جولدارىندا قوسىمشا بەكەتتەر قۇرىلىپ, جەرگىلىكتى اۆتوجولداردا, قۇمدى وڭىرلەردە موبيلدىك توپتار كۇزەت اتقارادى. ەلىمىزدىڭ وزگە دە ايماقتارىندا بەلسەندى جۇمىس اتقارىلۋدا. «كوكنار-2014» وپەراتسياسىن ءجۇر­گىزۋ وزگە دە اۋقىمدى جەدەل جانە پروفيلاكتيكالىق شارالارمەن قوسا, سونىڭ ىشىندە الدىن الۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋ, كوشى-قون لەگىن تومەندەتۋ ەلدەگى ەسىرتكى جاعدايىنا وڭ اسەرىن تيگىزەرى ءسوزسىز. مۇددەلى ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ, «دوپينگ», «شەپ» جەدەل ءىس-شارالارى, ال شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى جانە تاۋەلسىز ەلدەر دوستاستىعى شەڭبەرىندە دە بىرقاتار ارنايى شارالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. وڭتۇستىك شەكارا ارقىلى ەلى­مىزگە ەنگەن ەسىرتكىنىڭ ءىرى پارتيالارى بىردەن جويىلادى. ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا جامبىل وبلىسىنداعى اۋماقتىق ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ قىزمەت­كەر­لەرى مەملەكەتتىك شەكارانى بۇزىپ ءوتىپ, 12 كگ-عا جۋىق گەروين تاسىمالداعان قىرعىز ەلىنىڭ ازاماتىن قولعا ءتۇسىردى. سون­داي-اق, قاراعاندى قالاسىندا تىكە­لەي كوميتەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەدەل-ىزدەستىرۋ ءىس-شارالارىنىڭ ناتيجەسىندە تاعى ءبىر قىرعىز ەلىنىڭ ازاماتى 6 كگ. گەروينمەن ۇستالدى. جەدەل جۇمىستاردى جالعاستىرۋ بارىسىندا الگى ازاماتتان قوسىمشا 18 كيلوگرامنان استام گەروين تاركىلەندى. ءسويتىپ, بۇل جولى جالپى سالماعى 24 كگ. گەروين قۇرتىلدى. ەگەر گەرويننىڭ ءبىر جولعى ءمول­شەرى ورتاشا العاندا 0,1-0,2 گرامم ەكەنىن ەسكەرسەك, قانشاما ءومىر­دىڭ­ ەسىرتكىگە تارتىلۋىنان قۇت­قا­­رىلعانىن بىلۋگە بولادى. بۇل ەس­ىرت­كى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس كومي­تەتىنىڭ اتقارىپ وتىرعان جۇ­مى­سىنىڭ ءبىر بولىگى عانا. جۇ­مىلا كوتەر­گەن جۇك جەڭىل دەيدى. بۇل رەت­­تە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگان­دار­­دىڭ عاسىر قاسىرەتىنە قارسى جە­دەل-پرو­فيلاكتيكالىق شارالارى كەڭى­نەن جۇرگىزىلە بەرمەك. اڭگىمەلەسكەن الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».