وتكەن جىلى الەمنىڭ بىرنەشە ەلدەرىندە كۇننىڭ اپتاپ ىستىعىنان ورماندار ورتەنگەنى ءالى دە ەسىمىزدە. الايدا كليماتتىڭ جىلىنۋى مۇزدىقتاردىڭ ەرۋىنە عانا ەمەس, ءورتتىڭ پايدا بولۋىنا دا اسەر ەتەتىنىن كوبىسى بىلە بەرمەيدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
بىرلەسكەن زەرتتەۋشى عالىمدار توبى الداعى جىلدارى الەمنىڭ كوپ بولىگىندە ورمان ءورتى بولۋ قاۋپى بار دەگەن بولجام جاساپ وتىر. مۇنداي بولجام «Nature Communications» جۋرنالىندا جاريالاندى.
زەرتتەۋ 1992-2018 جىلدار ارالىعىنداعى اقش-تاعى ورمان ورتتەرىنىڭ سپۋتنيكتىك سۋرەتتەرىن تالداۋدان باستالدى. عالىمدار نايزاعايدىڭ پايدا بولۋ تۇرلەرىن زەرتتەپ, نايزاعاي كوپ تۇسەتىن ايماقتاردى انىقتادى. ورمان ءورتىنىڭ شامامەن 90 پايىزى نايزاعايدىڭ اسەرىنەن بولعان. كۇن جىلى كەزدە اعاش, بۇتا, ءشوپ سياقتى جانعىش زاتتارعا نايزاعاي تۇسكەندە لەزدە ءورت شىعادى.
بۇل رەتتە زەرتتەۋشىلەر نايزاعايدىڭ جيىلىگىن زەرتتەي باستادى. كومپيۋتەرلىك مودەلدەۋ اتموسفەرا جىلىنعان سايىن ونىڭ جيىلىگى ارتاتىنىن كورسەتكەن. كليماتتىق مودەلدەر كورسەتكەندەي, 2090 جىلعا قاراي نازاعايدىڭ سوعۋى قازىرگىدەن 28 پايىزعا كوپ بولادى.
سونداي-اق عالىمدار جەر بەتىنىڭ جىلىنۋى مەن اۋا-رايىنىڭ قۇبىلمالىلىعى اسەرىنەن وڭتۇستىك امەريكادا, وڭتۇستىك-شىعىس ازيادا, اۆستراليادا جانە افريكانىڭ بارلىق اۋداندارىندا ءورت شىعۋ قاۋپى بار دەگەن تۇجىرىمعا كەلدى.