تاسقىنعا – توسقىن

جالپى, بيىلعى قىس تەرىستىكتە جايلى بولىپ كەلەدى. اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى -20 گرادۋستان تومەن­دەگەن كەزدەر ساۋساقپەن سانارلىق قانا. اشىق دالادا بوراندار بولىپ تۇرعانىمەن ەلدى مەكەندەر بيىل سۋىقتان دا, قالىڭ قاردان دا زارداپ شەككەن جوق. الداعى كۇندەردىڭ قانداي بولارى, ارينە, بەلگىسىز. بىزدە ءالى تولىق ەكى اي قىس بار.

وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى تابيعاتتىڭ توسىن قىلىعىنا ارقاشاندا دايىن بولۋ­دىڭ شارالارىن قاراستىرىپ ءجۇر. وسى ماقساتتا جۋىردا تجد باس­تىعى, پولكوۆنيك راميل كاما­لوۆ شال اقىن اۋدانىنا جۇمىس ساپارىمەن بارىپ, سەرگەەۆ سۋ قوي­ما­سى اۋماعىنداعى جاعدايدى كوزىمەن كوردى. ساپار بارىسىندا ول اۋدان اكىمىمەن, اۋدان پروكۋرورىمەن جانە سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزدى, سۋ تاسقىنى كەزەڭىنىڭ قاۋىپسىز ءوتۋىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى.

2021-2022 جىلدارى اۋدان اۋما­عىندا تۇرعىن ۇيلەردى سۋ باسۋعا جول بەرىلمەدى, ادامدار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن ەۆاكۋاتسيالاۋ دا جۇرگىزىلمەدى, قۇرباندار مەن زارداپ شەككەندەر دە بولعان جوق. بىراق ر.كامالوۆ ءبارىبىر توتەنشە جاعدايلارعا ارقاشان دايىن بولۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدى. «بيىلعى بولجامدار قاۋىپتى ەمەس, بىراق تابيعاتتىڭ توسىن قىلىعىنا دايىن بولۋىمىز كەرەك. حالقىمىز «اپات ايتىپ كەلمەيدى» دەيدى. تەك ساقتانىپ وتىرساق قانا قاپى قالمايمىز», دەدى ول ءوزىنىڭ سوزىندە.

سونىڭ ىشىندە ول جىل سايىن سۋ تاسقىنىنا ازدى-كوپ ۇشىرايتىن اۋدانداعى سەرگەەۆكا قالاسى, گورو­دەتسكي, مەرگەن, اقانباراق جانە نوۆوپوكروۆكا اۋىلدارىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. «وسىناۋ سۋ باسۋ قاۋپى باسىم ايماقتا شامامەن 322 تۇرعىنى بار 114 تۇرعىن ءۇي بار. وسى اۋماق ۇنەمى نازاردا بولۋى كەرەك», دەدى ر.كامالوۆ.

2022 جىلدىڭ جاز جانە كۇز ايلارىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ءوز قىزمەتتەرى جانە جەكەمەنشىك كاسىپورىندار مەن شارۋالاردىڭ كۇشىمەن تاسقىنعا قارسى ينجە­نەرلىك جۇمىستاردىڭ جوسپارىن ورىنداۋ ماقساتىمەن ءبىرشاما جۇمىستار اتقارعان. سونىڭ ىشىندە ەلدى مەكەندەر مەن جولداردىڭ قار سۋىنىڭ باسىپ قالۋىنان ساقتاۋ ءۇشىن قاجەتتى ماتەريالدار ءۇيىلىپ, دايىندىق جاسالعان. توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى وسى جۇمىستار جاسالعان بىرنەشە اۋىلعا سوعىپ, دايىندىقتىڭ بارىسىن ءوز كوزىمەن كوردى. سونىڭ ىشىندە سەرگەەۆ سۋ قويماسىنىڭ ماڭىندا ەسىلدىڭ جاعاسىن كوتەرۋ ءۇشىن 100 مەترلىك ۇزىندىقتىڭ بويىنا تاس قالانعانىن تەكسەردى. نوۆوپوكروۆكا اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى كىشى توراڭ­عۇل كولىنىڭ ماڭىنا ديامەترى ءبىر مەتر بولاتىن ەكى سۋ قۇبىرى ورنا­تىل­عانىنا كوز جەتكىزدى. قار قالىڭ جاۋعان جىلدارى وسى كولدىڭ سۋى ءجيى تاسيتىن. سوندا اعىن سۋ جول تاپ­پاي نوۆوپوكروۆكا اۋىلىن, «كوك­­­تەرەك-ىبىراەۆ» باعىتىنىڭ جولىن باسىپ قالاتىن ەدى. ەندى ۇلكەن قۇبىرلارمەن اققان سۋ اۋىل­دان الىستاپ, جول تاۋىپ كەتەتىن بولدى.

ساپارىن شال اقىن اۋدانىنان باستاعان تجد باستىعى ر.كامالوۆ ودان ءارى اقجار, اققايىڭ, تايىن­شا, تيميريازەۆ, ەسىل جانە ءۋالي­حانوۆ اۋداندارىندا بىرنەشە كۇنگە جالعاستىردى. جەرگىلىكتى اتقا­رۋ­شى ورگاندار جۇرگىزگەن سۋ تاس­قىنىنا قارسى ءىس-شارالاردىڭ ساپاسىن تەكسەرۋ بارىسىندا بىرنەشە ۇسىنىستار بەرىپ, ەلدى مەكەندەردى تاسقىن سۋلاردىڭ ىقتيمال قاۋپىنەن ءتيىمدى قورعانۋدىڭ جولدارىن ايتتى. ء«بىز كوكتەمگى كەزەڭنىڭ كەز كەل­گەن ستسەناريىنە دايىن بولىپ, حالىقتىڭ قالىپتى ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك», دەپ ءتۇسىندىردى دەپارتامەنت باستىعى.

«ساق جۇرسەڭ, توق جۇرەسىڭ» دەيدى حالقىمىز. سولتۇستىكتە ءالى قار مىزعىماي جاتسا دا تاسقىننىڭ الدىن الۋ شارالارىنىڭ باستالىپ كەتكەنى كوڭىلگە سەنىم ۇيالاتادى. تجد ءباسپاسوز حاتشىسى ەۆگەني جۋراۆلەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا وسى اقپان ايىنا تاسقىنعا توس­قىن بارىسى تۋرالى كەڭەستەر وتكىزىلىپ, تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ دايىندىق بارىسىن تەكسەرەتىن شارالار بەلگىلەنىپتى.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى