قازاق مۋزىكاسىن عىلىمي اينالىمعا تۇسىرگەن كورنەكتى ونەر زەرتتەۋشىسى, كومپوزيتور احمەت جۇبانوۆ «زامانا بۇلبۇلدارى» كىتابىنداعى «امىرە» ماقالاسىندا بىلاي دەيدى: «پاريجدە بولاتىن كونتسەرتكە قاتىسۋ ءۇشىن ماسكەۋگە قازاقستاننان باسقا ۇلت رەسپۋبليكالارىنان دا بەلگىلى ونەرپازدار كەلدى. بۇل شەبەرلەردىڭ, ونىڭ ىشىندە امىرەنىڭ پاريج كونتسەرتىنە دايىندىق ەسەبىندە وتكەن ۇلكەن تەاترداعى كونتسەرتكە شىعۋى ۇلكەن تابىس بولدى. ايتۋشىلار امىرە «اعاشاياقتىڭ» باسىنداعى جوعارعى نوتاسىن شىرقاعاندا, پارتەردىڭ الدىڭعى قاتارىندا وتىرعان ءبىر ايەل: «مىناۋ نە دەگەن كۇشتى داۋىس!» دەپ, شوشىپ كەتىپ بارىپ ايتىپتى دەسەدى». سونداي-اق اكادەميك كەڭەس ونەرپازدارىنىڭ ءپاريجدىڭ ساۋلەتتى ونەر وردالارىندا 11 كونتسەرت بەرىپ, سول كەشتەردە امىرە «اعاشاياق», ء«ۇش دوس», «ەكى جيرەن», «دۋدار-اي», «قوس بارابان», «قىزىل بيداي» جانە تاعى باسقا ءوزىنىڭ جاقسى كورەتىن اندەرىن ورىنداعانىن ايتادى.
وسىندا ايتىلعان «اعاشاياق» ءانىنىڭ اۆتورى كىم دەگەن ساۋال كوكەيىمىزدە تۇردى. عالامتوردى اقتارا قالىپ ەدىك, الدىمىزدان شىعا كەلدى. نەگىزى, اعاشاياق – بەرىكبول كوپەن ۇلى دەگەن كىسىنىڭ لاقاپ اتى. ول 1861 جىلى قازىرگى اباي وبلىسىنىڭ اباي اۋدانىنداعى مۇقىر دەگەن اۋىلدا ومىرگە كەلگەن. ءانشى, كۇيشى, دومبىراشى, ءبيشى, قىسقاسى, ءبىر باسىنا سان ءتۇرلى ونەر توعىسقان تۇلعا. اينالاسىنا اقىندىعىمەن دە اتى شىققان. قۋاقى ازىلىمەن ءوز ورتاسىنىڭ كوركىنە اينالعان. سونىمەن بىرگە ەكى اياعىنا باقان بايلاپ جۇگىرگەنى مەن اتتىڭ ساۋىرىندا توبەسىمەن تۇرىپ بيلەگەنىن كورگەندەر اۋزىن اشىپ, كوزىن جۇمعان. ات ۇستىندە شاۋىپ كەلە جاتىپ, اۋزىمەن جەردەن تاقياسىن الۋ سەكىلدى تسيركتىك ويىنداردى دا شەبەر مەڭگەرگەن.
اعاشاياقتىڭ ونەرىنە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءوزى جاس كۇنىنەن ءتانتى بولىپ, ودان ابايدىڭ اندەرى مەن اڭگىمەلەرىن تاڭ اسىرىپ تالاي تىڭداعان. سوندىقتان دا زاڭعار جازۋشى اباي تۋرالى زەرتتەۋلەرىندە ۇلى اقىن مۇراسىن جيناپ, ناسيحاتتاۋشىلار قاتارىندا اعاشاياق ەسىمىن قۇرمەتپەن اتاعان. اتاپ قانا قويماي, «اباي جولى» ەپوپەياسىندا ءانشى بەينەسىن ايشىقتى سۋرەتتەگەن. سونداي-اق اعاشاياق شىعارعان «اعاشاياق» ءانىن امىرە قاشاۋباەۆتىڭ سەمەيدەگى ويىن-ساۋىق كەشتەرىندە ورىنداعانىن مۇحتار اۋەزوۆ تالاي رەت ەستىپتى.
اقىن قاينەكەي جارماعامبەتوۆ امىرەنىڭ ءومىرى مەن ونەرى تۋرالى جازعان ء«انشى ازامات» پوۆەسىندە ايگىلى ءانشى شىرقاعان «اعاشاياق» ءانى تۋرالى ايتا كەلىپ, ونى توبىقتى راقىمبەرلىنىڭ تۋىندىسى دەگەندەي وي ايتادى. وسى ارادا 1976 جىلى 17 شىلدەدەگى «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە امىرەنى كوزىمەن كورگەن سادىق قاسيمانوۆتىڭ «امىرە جانە «اعاشاياق» اتتى ماقالاسى باسىلدى. اۆتور سوندا اعاشاياقتىڭ قالاي راقىمبەرلى بولعانىن باياندايدى.
«مۇقىر توبىقتىلارىمەن كورشى وتىرعان بەرىكبول مالدىباەۆ دەيتىن باي بولعان. ول اعاشاياق-بەرىكبول ەكەۋى ءارى اتتاس, ءارى قۇرداس ەكەن. ءبىر جىلى باي بەرىكبولدىڭ ۇيىنە ەلگە اتى بەلگىلى ءبىر قۇداسى قوناققا كەلەدى دە, ويىن-ساۋىق كورسەتۋ ءۇشىن بەرىكبول باي اعاشاياقتى الدىرادى. ول ءان-بي ونەرىن كورسەتۋمەن قاتار «بەرىكبولدىڭ توسەگى» دەگەن كۇلدىرگى كۇي تارتىپ, بايدى كەلەمەج ەتەدى (بەرىكبول باي سول جىلى جاس توقال ايتتىرىپ العان بولاتىن). باي بەرىكبول: «اعاشاياق, سەن ەكەۋمىز اتتاس بولعاندى دا, قۇرداس بولعاندى دا بۇدان بىلاي قويالىق, مىناۋ كۇيىڭدى قۇرت», دەپ اعاشاياققا ءبىر سەمىز بيە بەرەدى.
– راقىمىڭ تۇسكەن ەكەن, كۇيدى وينامايمىن, بيەڭدى الايىن, بىراق وسىعان قوسا مەنىڭ بەرىكبول ەمەس اتىڭدى دا ءوزىڭ قويىپ بەر, – دەيدى اعاشاياق بەرىكبول.
– ولاي بولسا, جاڭا ءوز اۋزىڭا تۇسكەن راقىمبەرلى بولسىن سەنىڭ اتىڭ, – دەپتى باي بەرىكبول.
اعاشاياق بەرىكبولدىڭ اتى سودان كەيىن كەيدە راقىمبەرلى بولىپ اتالىپ كەتكەن ەكەن. ال «بەرىكبولدىڭ توقال العان كۇنگى توسەگى» دەگەن كۇلدىرگى كۇيدى قازىر اباي اۋدانىندا تۇراتىن جۇماقۇلباي بازارباەۆ دەيتىن قارت شەبەر ورىنداپ ءجۇر».
سادىق قاسيمانوۆ اقساقالدىڭ ايتۋىنشا, امىرە «اعاشاياق» ءانىن بەرىكبولدىڭ وزىنەن ۇيرەنگەن. كەيىن امىرەدەن جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ پەن ماناربەك ەرجانوۆ ۇيرەنگەن. جۇسەكەڭنەن مادەنيەت ەشەكەەۆ, جانىبەك كارمەنوۆ, قايرات بايبوسىنوۆ سەكىلدى تالانتتى شاكىرتتەرى ءىلىپ اكەتكەن. وسىلايشا بۇل تۋىندى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ, قازىرگى ءداستۇرلى ونەردىڭ الدىن بەرمەي جۇرگەن انشىلەردىڭ سۇيىكتى انىنە اينالدى.